Уильям Ралстон Шедден Ралстон: Британдық ғалым және аудармашының өмірі мен қызметі

Кіріспе

Британдық ғалым және аудармашы (1828–1889), американдық банкир

Уильям Ралстон Шедден Ралстон (1828–1889), өмірінің басында Уильям Ралстон Шедден деп белгілі болған, кейіннен Ралстон тегін қосып алған, Ресей және орыс тілінің көрнекті британдық ғалымы және аудармашысы болды.

Өмірбаян

Уильям Ралстон Шедден (1828–1889) 4 сәуірде 1828 жылы Лондонның Регентс паркіндегі Йорк террасасында Уильям Патрик Ралстон Шедденнің (1794–1880) және Фрэнсис София Браунның (1804–) үшінші баласы және жалғыз ұлы ретінде дүниеге келді. Оның анасы – Галвей, Калькутта және Сидней қалаларында тұрған Уильям Браунның (1762–1833) үшінші қызы. Әкесі шотланд тегінен туып, Нью-Йоркте дүниеге келген және Шотландияда білім алған. Ол Калькуттада саудагер болып байлық жинап, содан кейін Брайтонның Пальмира алаңында отбасылық үйін құрған. Уильям Ралстон Шедден Ралстон өмірінің көп бөлігін сонда өткізді. Ол тағы үш-төрт баламен бірге Рев. Джон Хоггтың (Брикшем, Девоншир) жетекшілігімен оқыды, 1846 жылы Кембридж университетінің Тринити колледжіне түсті, онда құқық таныды және 1850 жылы бакалавр дәрежесін алды. 1852 жылы Уильямның әкесі Шотландияның Эйршир аймағындағы Ралстон иеліктеріне қатысты ұзақ, бірақ сәтсіз сот процесіне қатысты. Бұл сот шығындары оның байлығын жойды. Отбасы көп жыл бойы талап етуді жалғастырды. Уильямның қарындасы Аннабелла Жан Ралстон Шеддон (1823–1873) сот ісін қолға алды және 1861 жылы Лордтар палатасының комиссиясы алдында отыз күннен астам іс жүргізді, ал олардың әкесі төленбеген сот шығындары үшін түрмеде отырған кезде. Уильям әкесі сотқа жүгінгенге дейін адвокаттыққа дайындалып, шақырылған болатын, бірақ 1852 жылы алғашқы қолайсыз шешімнен кейін отбасының жағдайының өзгеруі оны тұрақтырақ өмір сүруге мәжбүр етті. Ол сондай-ақ Ралстон тегін қосымша қабылдады. 1853 жылдың 1 қыркүйегінде Уильям Британ мұражайының баспа кітаптар бөлімінде кіші көмекші болып жұмысқа орналасты, онда оның ынтасы мен қабілеті жоғары лауазымды қызметкерлердің құрметіне ие болды. Ол баспа кітаптар каталогының атауларын көшірумен екі жыл бойы айналысты, содан кейін оның мансабы өрледі. Орыс кітаптарын каталогтауға қабілетті біреудің қажеттілігін сезіп, орыс тілін үйрене бастады және тіпті сөздіктің беттерін жаттап алды. Уильям орыс әдебиетін де зерттеді. Ол Иван Андреевич Крыловтың екі жүз мысалының 93-ын аударды. Бұл жұмыс 1868 жылы «Крылов және оның мысалы» деген атпен жарияланып, көптеген басылымдарға ие болды. Келесі жылы ол Иван Тургеневтің «Жақсылардың ұясы» романын «Лиза» деп аударды; 1872 жылы – 439 беттік «Славян мифологиясы мен орыс әлеуметтік өмірін көрсететін орыс халқының әндері», ал 1873 жылы – орыс халық ертегілерінің қанды жинағын шығарды. Артур Рэнсом 1913 жылы оның «Орыс халық ертегілері» кітабын оқып, орыс фольклорында қанша бай материал бар екенін көрді, бірақ Ралстонның «әдеби прозасы» қолайсыз деп ойлады, сондықтан ол орыс ертегілерін қарапайым тілмен қайта жазды. Ол Ресейге екі-үш рет сапар шегіп, көптеген әдеби таныстармен қарым-қатынас жасады және Тургеневпен ұзақ жылға созылған достық байланыс орнатты. Ол Санкт-Петербургтегі Императорлық ғылым академиясының корреспондент-мүшесі де болды. Ол Сербияға екі рет барып, Германия, Бельгия және Швейцарияға бірнеше рет сапар шекті. 1874 жылы Уильям Оксфордтағы Тейлор институтында «Илчестер лекциялары» ретінде жарияланған төрт лекцияның мазмұнын «Ресейдің ерте тарихы» деген атпен шығарды. Оның Ресейге сапарлары негізінен басқа, толыққанды еңбек үшін материал жинауға бағытталған. «Касселл және компаниямен» жариялау туралы келісімге келген соң, ол соңғы сәтте келісімнен бас тартып, оның орнына Дональд Маккензи Уоллестің «Ресей» кітабын жариялауға рұқсат берді. Ол әңгімелерді ауызша айтуда да шебер болды. Ол жаңа түрдегі қоғамдық ойын-сауық құрды, лекция залдарында үлкен аудиторияға әңгімелер айтты және Сент-Джордж залында (Жексенбілік лекция қоғамы үшін) және Сент-Джеймс залдарында бірнеше рет сәтті өнер көрсетті. Ол Марлборо үйіндегі жас ханзадалар мен ханшайымдарға және басқа да әлеуметтік жиналыстарға әңгімелер айтты, сондай-ақ қайырымдылық мақсатында шығыс Лондонда және провинцияларда тыңдаушыларға оқыды. Денсаулығы нашарлағандықтан, ол 1875 жылы Британ мұражайынан кетіп, өзін әдеби жұмыстарға арнауға тырысты, бірақ ол қатты депрессияға ұшырады және барған сайын өзін-өзінен оқшаулады. Дегенмен ол «Афинеум» журналына, «Сатурн ревью» журналына, «Он тоғызыншы ғасыр» және басқа да журналдарға жазды. 1889 жылдың басында Уильям Лондонның 11 Солтүстік Жарты айға көшіп барды, онда ол сол жылдың 6 тамызында төсекте қайтыс болды. Ол Бромптон зиратында жерленген. Ол үйленбеген.

William Ralston Shedden Ralston (1828–1889) was born on 4 April 1828 in York Terrace, Regent's Park, London, as the third child and only son of William Patrick Ralston Shedden (1794–1880) and Frances Sophia Browne (1804–). His mother was the 3rd daughter of William Browne (1762–1833) of Galway, Calcutta and Sydney. His father, born in New York of Scottish paternity and schooled in Scotland, had made his fortune as a merchant in Calcutta, India, before setting up home in Palmira Square, Brighton. William Ralston Shedden Ralston spent most of his early years there. Together with three or four other boys he studied under the Rev. John Hogg of Brixham, Devonshire, until he went to Trinity College, Cambridge in 1846, where he studied law and graduated with a BA in 1850. In 1852 William's father entered into a lengthy but unsuccessful litigation over his claim to the Ralston estates in Ayrshire, Scotland. The cost dissipated his fortune. The family pressed the claim for many years. William's sister, Annabella Jean Ralston Sheddon (1823–1873), took up the pleadings, and at one stage in 1861 conducted the case before a committee of the House of Lords for more than thirty days while their father was in prison for unpaid legal debts. William had prepared for and been called to the bar before his father's litigation began, but the change in the family's fortunes after the initial unfavourable decision in 1852, forced him to seek a more secure living. He also adopted the additional surname of Ralston. On 1 September 1853 William went to work as a junior assistant in the printed book department of the British Museum, where his zeal and ability won the respect of his superiors. The work began with the requisite two years copying titles for the printed books catalogue, and thereafter he rose slowly through the ranks. When he saw a need for someone who could catalogue Russian books, he began studying Russian, and even learned pages of the dictionary by heart. William also studied Russian literature. He translated 93 of Ivan Andreevich Krylov's two hundred fables, and this work, published in 1868 as Krilof and his Fables, ran to numerous editions. The following year he brought out a translation of Ivan Turgenev's Nest of Gentlefolk as Liza; in 1872, his 439 page Songs of the Russian People as Illustrative of Slavonic Mythology and Russian Social Life, and in 1873 a bloodthirsty collection of Russian Folk Tales. Arthur Ransome read his book of Russian Folk Tales in 1913 and saw what rich material there was in Russian folklore, but thought Ralston's "literary prose" unsuitable; so retold some Russian tales in simple language for children in Old Peter's Russian Tales. He made two or three journeys to Russia, formed numerous literary acquaintances there, and had a lasting friendship with Turgenev. He also became a corresponding member of the Imperial Academy of Sciences of St. Petersburg. He visited Serbia twice, and made numerous visits to Germany, Belgium, and Switzerland. In 1874 William published Early Russian History, the substance of four lectures delivered as the Ilchester Lectures at the Taylor Institution in Oxford. His visits to Russia were mainly to collect material for another, more comprehensive account. Having contracted for its publication with Messrs. Cassell & Co, at the last moment he allowed them to cancel the agreement and publish instead Donald Mackenzie Wallace's book Russia. He also possessed a gift for narrating stories orally. He devised a novel form of public entertainment, telling stories to large audiences in lecture halls, making several successful appearances at St. George's Hall (for the Sunday Lecture Society) and St James's Halls. He gave story tellings to the young princes and princesses at Marlborough House, and to other social gatherings; and also, in aid of charities, to audiences in east London and the provinces. His health failing, he resigned from the British Museum in 1875 and sought to devote himself to literary work, but he was susceptible to acute depression and became increasingly withdrawn. Nevertheless, he wrote for the Athenæum magazine and the Saturday Review, as well as the Nineteenth Century and other magazines. Early in 1889 William moved to 11 North Crescent, London, where he was found dead in bed on 6 August the same year. He was buried in Brompton Cemetery. He was unmarried.