Ууно Клами: Финн композиторы және «Калевала» әуені
Uuno Klami
Ууно Клами (1900-1961) – финский композитор, последователь Я. Сибелиуса. Музыка вдохновлена «Калевалой», французской и испанской культурой. Биография и творчество.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фин композиторы (1900–1961)
Finnish composer (1900–1961)
Ууно (Калерво) Клами (20 қыркүйек 1900, Виролахти – 29 мамыр 1961, Виролахти) – заманауи кезеңнің фин композиторы. Ол Жан Сибелиустан кейінгі буынның ең маңызды фин композиторларының бірі ретінде кеңінен танылған. Виролахтиде дүниеге келген. Оның көптеген шығармалары фин ұлттық эпосы – Калевалаға байланысты. Оған француз және испан музыкасы, әсіресе Морис Равельдің музыкасы әсер еткен, оған ол ерекше құрметпен қарады. Кламидің шығармашылығының ядросы – фин ұлттық эпосы Калевалаға байланысты туындылардың жиынтығы, олардың ішіндегі ең танымалдары: бес бөлімді Калевала саржасы (Калевала сюитасы; 1933, қайта жұмыс 1943), Стравинскийдің «Көктемгі тойынан» (The Rite of Spring) шабыттанған; «Лемминкяйнен аралдағы оқиғалары» (Lemminkäisen seikkailut saaressa; 1934) симфониялық поэмасы; және аяқталмаған «Айналымдар» (Pyörteitä) балеті, ол екі сюита түрінде сақталған. Кламидің мұрасының маңызды бөлігі – алты бөлімді оркестрлік сюита «Теңіз суреттері» (Merikuvia; 1932); «Карелия рапсодиясы» (1927); және солистер, хор мен оркестр үшін жазылған «Псалтирь» (1936) ораториясы. Ол 1938 және 1945 жылдары екі симфония, сондай-ақ екі фортепиано концерті (1925, 1950), скрипка концерті (1943) және виолончель мен оркестр үшін «Черемис фантазиясы» (1931) жазды. Ол бес қарулы қақтығысқа қатысты, оның ішінде Карелиядағы екі соғыс, Финляндия азамат соғысы, 1939–1940 жылдардағы Қысқы соғыс және 1941–1944 жылдардағы Ұлт-азаттық соғыс.
Uuno (Kalervo) Klami (20 September 1900, Virolahti – 29 May 1961, Virolahti) was a Finnish composer of the modern period. He is widely recognized as one of the most significant Finnish composers to emerge from the generation that followed Jean Sibelius. He was born in Virolahti. Many of his works are related to the Kalevala. He was influenced by French and Spanish music, and especially by Maurice Ravel, for whom he had a particular esteem. The core of Klami's oeuvre consists of an assortment of works related to the Finnish national epic, the Kalevala, among the most notable being: the five movement Kalevala sarja (Kalevala Suite; 1933, r. 1943), inspired by Stravinsky's The Rite of Spring; the symphonic poem, Lemminkäisen seikkailut saaressa (Lemminkäinen’s Island Adventures; 1934); and, the unfinished ballet, Pyörteitä (Whirls), which survives as two suites. As central to Klami's legacy is the six movement orchestral suite, Merikuvia (Sea Pictures; 1932); the Karelian Rhapsody (1927); and, Psalmus (1936), an oratorio for soloists, mixed, chorus and orchestra. He also wrote two numbered symphonies, in 1938 and 1945, respectively, as well as two piano concerti (1925, 1950), a Violin Concerto (1943), and the Cheremissian Fantasy for cello and orchestra (1931). He participated in five armed conflicts, including two wars in Karelia, the Finnish Civil War, the Winter War of 1939–40 and the Continuation War of 1941–44.
Өмірбаян
Клами музыканы Хельсинкиде Эркки Мелартинмен, кейін Париж бен Венада оқыды. 1928 жылы өзінің алғашқы композиторлық концертінде орындалған Карелия рапсодиясы – ол үшін үлкен даңқ әкелген сенсациялық туынды болды. Оның негізгі шығармаларына «Калевала» сюитасы және аяқталмаған «Шиқырлар» балеті кіреді. «Psalmus» ораториясы (1936) финн діни музыкасында ерекше орын иеленеді және Жан Сибелиустен басқа финн авторларының ең бағалы туындыларының бірі саналады. Клами екі симфониясында (1938 және 1945) және «Symphonie enfantine» (1927) симфониялық формамен, сондай-ақ екі фортепиано концертінде («No. 1 Монмартрдағы бір түн» және No. 2 фортепиано мен скрипкаларға арналған) және скрипка концертінде (1943) концерттік формамен тәжірибе жасады. Ұсақ оркестрлік шығармалардың шебері болғандықтан, «Теңіз суреттері» оркестрлік сюитасы да оның маңызды жетістіктерінің бірі деп есептеледі. Сибелиус ұсынғаннан кейін үкімет оған өмір бойына белгілі бір мөлшерде табыс берді. 1959 жылы ол Финляндия ғылым және әдебиет академиясының мүшесі болды (Финляндияның ең жоғары наградаларының бірі). Клами 60 жасында өзінің сүйікті «Мина» қайығымен теңізде жүргенде Виролахтиде жүрек талмасынан қайтыс болды.
Klami studied music in Helsinki with Erkki Melartin and later in Paris and Vienna. Klami's Karelian Rhapsody, part of his first composition concert in 1928, was a succès de scandale that brought him considerable attention. His main works include the Kalevala Suite and the unfinished ballet Whirls. The oratorio Psalmus (1936) has a unique place in Finnish sacred music and is one of the most highly regarded works by a Finn other than Jean Sibelius. Klami also experimented with the symphonic form in his two Symphonies (1938 and 1945) and Symphonie enfantine (1927), and the concerto form in his two Piano Concertos (No. 1 Une nuit à Montmartre and No. 2 for Piano and Strings) and the Violin Concerto (1943). Being a master of miniature orchestral works, the orchestral suite Sea Pictures is also regarded as one of his major achievements. On the recommendation of Sibelius he was granted a small lifetime income from the government. In 1959 he was made a member of the Finnish Academy of Science and Letters (one of Finland's highest honors). Klami died of a heart attack in Virolahti at age 60 while sailing his favorite boat "Miina".
Қабылдау және жазбалар
Өмірінде жоғары бағаланған Клами қазіргі күні тек Скандинавия елдерінде ғана естіледі, мүмкін, «Калевала» сюитасынан басқа. 1990 жылдардағы жазу үдемелі кезеңінде Кламидің барлық маңызды туындылары көпшілікке ұсынылды, бірақ көбінесе әр композицияға бір ғана орындау нұсқасымен. Бұл жобаларға қарамастан, Кламидің көптеген шығармалары әлі де жазылмаған (және жарияланбаған) күйде қалып отыр, ал ол фин композиторлары Лееви Мадетоя, Аулис Саллинен және Юунас Кокконенге қарағанда жазба компанияларынан әлдеқайда аз назар көрген.
Acclaimed during his lifetime, Klami is today seldom heard outside the Nordic countries, the Kalevala Suite perhaps excepted. The recording boom in the 1990s saw all of Klami's major works made available to the public, albeit often in only one interpretation per composition. Despite these projects, much of Klami's oeuvre remains unrecorded (and unpublished), and he has received considerably less attention from record labels relative to fellow Finnish composers such as Leevi Madetoja, Aulis Sallinen, and Joonas Kokkonen.
Ескерткіштер
1987 жылы құрылған Хельсинкидегі Ууно Клами қоғамы композиторды тану және оның музыкасын жариялау, академиялық зерттеулер жүргізу және орындауын дамыту мақсатында құрылған. 1988 жылғы 16 мамырда өткен алғашқы жалпы жиналыста музыкатанушы Хелена Тирвайнен төраға болып сайланды және 2010 жылға дейін 22 жыл осы лауазымды атқарды. Бұдан бөлек, бес жыл сайын Кими Синфониетта және Котка мен Кувола қалалары (екеуі де Клами туған Оңтүстік Финляндияның Кименлааксо аймағында орналасқан) бірлесіп Халықаралық Ууно Клами композициялық конкурсын өткізеді. Конкурстың мақсаты – Клами мен оның музыкасын халықаралық деңгейде танымал ету, сонымен қатар симфониетта оркестрі үшін арналған заманауи еуропалық шығармалар репертуарын кеңейту. Алғашқы шара 2003–04 жылдары, ал келесілері 2008–09 (II), 2013–14 (III) және 2018–19 (IV) жылдары өтті. Кими Синфониетта финалдық концертте іріктелген композицияларды орындайды, ал жюри (фин композиторы Калеви Ахо төрағалық етеді) үш негізгі жүлде берді. Конкурсқа қатысушылардың және қатысушы муниципалитеттердің де сыйлықтары бар.
Founded in 1987, the Helsinki based Uuno Klami Society exists to recognize the composer and to promote the publication, academic study, and performance of his music. At its first general meeting on 16 May 1988, the musicologist Helena Tyrväinen was elected chair; she held this post for 22 years until 2010. In addition, every five years, the Kymi Sinfonietta and the cities of Kotka and Kouvola (each located in the Kymenlaakso region of southern Finland in which Klami was born) co host the International Uuno Klami Composition Competition, the goal of which is to increase international recognition of Klami and his music while expanding the repertoire of contemporary European works for a sinfonietta sized orchestra. The inaugural event was held 2003–04, with subsequent iterations in 2008–09 (II), 2013–14 (III), and 2018–19 (IV). The Kymi Sinfonietta performs short listed compositions at a finals concert and a jury (chaired by the Finnish composer Kalevi Aho) awards the three main prizes. There is also an audience prize and awards by the participating municipalities.
Симфониялар
Symphonie enfantine (Балалар симфониясы), камералық оркестр үшін, Op. 17 (1928); үш бөлім
Симфония № 1, оркестр үшін (1937–38); төрт бөлім
Симфония № 2, оркестр үшін, Op. 35 (1945); төрт бөлім
Symphonie enfantine (Children's Symphony), for chamber orchestra, Op. 17 (1928); three movements
Symphony No. 1, for orchestra (1937–38); four movements
Symphony No. 2, for orchestra, Op. 35 (1945); four movements
Палата
С ми минорындағы соната, альт пен фортепианоға арналған, Op. 6 (1920)
Sonata in B minor, for viola and piano, Op. 6 (1920)