Жан Сибелиус: Финляндияның ұлы композиторы

Кіріспе

Фин композиторы (1865–1957)

Жан Сибелиус (туған аты Йохан Юлиус Кристиан Сибелиус; 8 желтоқсан 1865 – 20 қыркүйек 1957) – кеш романтизм және ерте заманауи кезеңдердің фин композиторы. Ол өз елінің ең ұлы композиторы деп есептеледі, ал оның музыкасы Финляндияның 19-шы ғасырдың соңындағы Ресейден басып тарту әрекеттері кезінде ұлттық санасын қалыптастыруға көмектескені үшін жоғары бағаланады. Оның шығармашылығының негізгі бөлігі – жеті симфониядан тұратын жиынтық, олар, оның басқа да маңызды туындылары сияқты, Финляндияда және әлем елдерінде үнемі орындалады және жазылады. Оның басқа да белгілі композициялары: «Финляндия», «Карелия сюитасы», «Көңілді вальс» (Valse triste), скрипкалық концерт, «Куллерво» хорлық симфониясы және «Лемминкяйнен сюитасынан» – «Туонеланың аққуы». Оның өзге де туындыларына табиғаттан, скандинавия мифологиясынан және фин ұлттық эпосы – «Калеваладан» шабыттанған шығармалар; дауыс пен фортепианоға арналған жүзден астам ән; көптеген пьесаларға қосымша музыка; «Мұнарадағы қыз» атты бір актілі опера; камералық музыка, фортепиано музыкасы, масондық ритуалдық музыка және хор музыкасының 21 жариялануы кіреді. Сибелиус 1920-жылдардың ортасына дейін жемісті шығармалар жазды, бірақ жетінші симфониясын (1924), «Буря» (1926) пьесасына қосымша музыканы және «Тапиола» (1926) поэмасын аяқтағаннан кейін, соңғы 30 жылында ірі туындылар жазуын тоқтатты. Бұл зейнетке шығуды көптеген адамдар «Жарвенпяаның үнсіздігі» деп атайды (оның үйі орналасқан жері). Композициялауды тоқтатқанына қарамастан, ол жазуды жалғастыруға тырысты, соның ішінде сегізінші симфония бойынша сәтті болмаған әрекеттер жасады. Өмірінің соңғы жылдарында ол масондық музыка жазды және кейбір ертерек туындыларын қайта өңдеді, сонымен қатар музыкадағы жаңа үрдістерге белсенді, бірақ әрдайым жағымды емес қызығушылық танытты. Бұл «үнсіздік» ғалымдарды жиі қызықтырса да, шындығында Сибелиус өзі жеткілікті жазғанын сезінді. Финляндияның 100 маркалық банкнотасында 2002 жылға дейін оның суреті бейнеленген, ол кезде евро қабылданды. 2011 жылдан бастап Финляндия 8 желтоқсанда, композитордың туған күнінде, сондай-ақ Фин музыкасы күні ретінде аталатын туды көтеру күнін тойлайды. 2015 жылы Сибелиус дүниеге келген күніне 150 жыл толуына орай, әсіресе Финляндияның астанасы Хельсинкиде бірқатар арнайы концерттер мен шаралар өтті.

Jean Sibelius ( ; born Johan Julius Christian Sibelius; 8 December 186520 September 1957) was a Finnish composer of the late Romantic and early modern periods. He is widely regarded as his country's greatest composer, and his music is often credited with having helped Finland develop a stronger national identity when his country was struggling from several attempts at Russification in the late 19th century. The core of his oeuvre is his set of seven symphonies, which, like his other major works, are regularly performed and recorded in Finland and countries around the world. His other best known compositions are Finlandia, the Karelia Suite, Valse triste, the Violin Concerto, the choral symphony Kullervo, and The Swan of Tuonela (from the Lemminkäinen Suite). His other works include pieces inspired by nature, Nordic mythology, and the Finnish national epic, the Kalevala; over a hundred songs for voice and piano; incidental music for numerous plays; the one act opera The Maiden in the Tower; chamber music, piano music, Masonic ritual music, and 21 publications of choral music. Sibelius composed prolifically until the mid 1920s, but after completing his Seventh Symphony (1924), the incidental music for The Tempest (1926), and the tone poem Tapiola (1926), he stopped producing major works in his last 30 years—a retirement commonly referred to as the "silence of Järvenpää", (the location of his home). Although he is reputed to have stopped composing, he attempted to continue writing, including abortive efforts on an eighth symphony. In later life, he wrote Masonic music and re edited some earlier works, while retaining an active but not always favourable interest in new developments in music. Although this 'silence' has often perplexed scholars, in reality, Sibelius was clear: he felt he had written enough. The Finnish 100 mark note featured his image until 2002, when the euro was adopted. Since 2011, Finland has celebrated a flag flying day on 8 December, the composer's birthday, also known as the Day of Finnish Music. In 2015, in celebration of the 150th anniversary of Sibelius's birth, a number of special concerts and events were held, especially in Helsinki, the Finnish capital.

Алғашқы жылдар

Сибелиус 1865 жылдың 8 желтоқсанында Ресей империясының автономиялық бөлігі – Финляндияның Ұлы Герцогтігіндегі Хямеенлинна (Тавастехус) қаласында дүниеге келді. Ол швед тілінде сөйлейтін дәрігер Кристиан Густаф Сибелиус пен Мария Шарлотта Сибелиус (қыз есімі Борг) ұлы болды. Отбасының тегі оның әкесінің үлкен әкесі иеленген Шығыс Уусимаадағы Сиббе иелігінен бастау алады. Сибелиус әкесі 1868 жылдың шілдесінде тифтен қайтыс болып, көптеген қарыздар қалдырды. Осының салдарынан анасы – тағы да жүкті болған – мүлікті сатуға және отбасын Хямеенлиннада тұратын анасының жесір әпкесі Катарина Боргтың үйіне көшіруге мәжбүр болды. Сондықтан Сибелиус әйелдер ортасында өсті, жалғыз ер адамның ықпалы оның ағасы Пехр Фердинанд Сибелиус болды, ол музыкаға, әсіресе скрипкаға қызығушылық танытты. Ол балаға он жасында скрипка сыйлап, кейіннен композицияға деген қызығушылығын дамытуға көмектесті. Сибелиус үшін Пэр ағасы әкесінің орнын ғана емес, сонымен қатар музыкалық кеңесші рөлін атқарды. Сибелиус ерте жасынан-ақ табиғатқа қатты қызығушылық танытып, отбасы жаз айларында жағалаудағы Ловийсаға көшіп келгенде, жиі ауылды аралап жүретін. Оның сөздерімен айтқанда: «Мен үшін Ловийса күн мен бақыттың символы болды. Хямеенлиннада мен мектепке бардым, ал Ловийса – бостандық болды». Ол жеті жасында Хямеенлиннада әпкесі Юлиядан фортепиано сабақтарын алды, оның отбасының тік фортепианосындағы әрбір қате нота үшін саусақтарын соқты. Ол өздігінен импровизация жасау арқылы жетістікке жетті, бірақ музыка оқуын да үйренді. Кейін ол скрипкаға көшті, оны көбірек ұнатып ойнады. Ол үлкен әпкесі Линдамен фортепианода, кіші інісі Кристианмен виолончельде триода ойнады. (Кристиан Сибелиус – Финляндиядағы қазіргі психиатрияға үлкен үлес қосқан көрнекті психиатр болды және оның есімі әлі де еске алынады.) Сонымен қатар, Сибелиус көрші отбасылармен квартеттерде жиі ойнайтын, бұл оның камералық музыкадағы тәжірибесін арттырды. Оның сол кезеңдегі алғашқы шығармаларының үзінділері сақталған: трио, фортепиано квартеті және скрипка мен фортепианоға арналған ре минорындағы сюита. 1881 жыл шамасында ол скрипка мен виолончельге арналған қысқа пиццикато шығармасы «Vattendroppar» (Су тамшылары) туралы жазба жасады, бірақ бұл тек музыкалық жаттығу болған болуы мүмкін. Ол өзінің композитор екендігі туралы алғашқы жазбаны 1883 жылдың тамызындағы хатында қалдырды, онда ол трио жазғанын және тағы біреуін аяқтауға тырысып жатқанын жазды: «Олар өте нашар, бірақ жаңбырлы күндері айналысу үшін жақсы». Бір жылды қайталауға түскеніне қарамастан, ол 1885 жылы мектептің соңғы емтиханын сәтті тапсырып, университетке түсуге мүмкіндік алды. Бала кезінде ол Янне деп аталды, бұл Йохан есімінің халықтық түрі. Алайда, студенттік жылдарында ол марқұм теңізші ағасының визиткартасынан шабыттанған французша Жан түрін қабылдады. Содан кейін ол Жан Сибелиус деп танылды.

Sibelius was born on 8 December 1865 in Hämeenlinna (Tavastehus) in the Grand Duchy of Finland, an autonomous part of the Russian Empire. He was the son of the Swedish speaking medical doctor Christian Gustaf Sibelius and Maria Charlotta Sibelius (née Borg). The family name stems from the Sibbe estate in Eastern Uusimaa, which his paternal great grandfather owned. Sibelius's father died of typhoid in July 1868, leaving substantial debts. As a result, his mother—who was again pregnant—had to sell their property and move the family into the home of Katarina Borg, her widowed mother, who also lived in Hämeenlinna. Sibelius was therefore brought up in a decidedly female environment, the only male influence coming from his uncle, Pehr Ferdinand Sibelius, who was interested in music, especially the violin. It was he who gave the boy a violin when he was ten years old and later encouraged him to maintain his interest in composition. For Sibelius, Uncle Pehr not only took the place of a father but acted as a musical adviser. From an early age, Sibelius showed a strong interest in nature, frequently walking around the countryside when the family moved to Loviisa on the coast for the summer months. In his own words: "For me, Loviisa represented sun and happiness. Hämeenlinna was where I went to school; Loviisa was freedom." It was in Hämeenlinna, when he was seven, that his aunt Julia was brought in to give him piano lessons on the family's upright instrument, rapping him on the knuckles whenever he played a wrong note. He progressed by improvising on his own, but still learned to read music. He later turned to the violin, which he preferred. He participated in trios with his elder sister Linda on piano, and his younger brother Christian on the cello. (Christian Sibelius was to become an eminent psychiatrist, still remembered for his contributions to modern psychiatry in Finland.) Furthermore, Sibelius often played in quartets with neighboring families, adding to his experience in chamber music. Fragments survive of his early compositions of the period, a trio, a piano quartet and a Suite in D Minor for violin and piano. Around 1881, he recorded on paper his short pizzicato piece Vattendroppar (Water Drops) for violin and cello, although it might just have been a musical exercise. The first reference he made to himself composing is in a letter from August 1883 in which he writes that he composed a trio and was working on another: "They are rather poor, but it is nice to have something to do on rainy days." Despite having to repeat a year, he passed the school's final examination in 1885, which allowed him to enter a university. As a boy he was known as Janne, a colloquial form of Johan. However, during his student years, he adopted the French form Jean, inspired by the business card of his deceased seafaring uncle. Thereafter he became known as Jean Sibelius.

Неке және атақ-даңққа қол жеткізу

1888 жылғы күзде Сибелиус Хельсинкиде музыка оқып жүргенде, Музыка институтының досы Армас Ярнефельт оны отбасылық үйге шақырды. Сол жерде ол Вааса губернаторы, генерал Александр Ярнефельттың 17 жасар қызы Айномен және Балтық аристократы Элизавета Клодт фон Юргенсбургпен танысып, бірден ғашық болды. Той 1892 жылғы 10 маусымда Максмода өтті. Олар бал айларын Карелияда, «Калеваланың» отанында өткізді. Ол Сибелиустің «Эн сага» тондық поэмасына, Лемминкяйнен жырларына және Карелия сюитасына шабыт берді. Олардың үйі Аинола 1904 жылы Ярвенпяада, Туусула көлінің жанында салынды. Аиноладағы жылдарында алты қызы дүниеге келді: Ева, Рут, Кирсти (бір жасында ішек қабынуынан қайтыс болды), Катарина, Маргарета және Хайди. Ева өнеркәсіп мұрагері Арви Палохеймоға үйленді, кейіннен Палохеймо корпорациясының бас директоры болды. Рут Снеллман танымал актриса, Катарина Ильвес банкирге үйленді, ал Хайди Бломстедт сәулетші Аулис Бломстедттың әйелі, дизайнер болды. Маргарета Аулис Бломстедттың ағасы, дирижер Юсси Яласке үйленді. 1892 жылы «Кульерво» Сибелиустің оркестрлік музыкаға деген қызығушылығын ояртты. Композитор оны «вулкандық жарылыс» деп сипаттады, ал хорда ән салған Юхо Ранта: «Бұл фин музыкасы болды» деді. Сол жылдың соңында композитордың әжесі Катарина Борг қайтыс болды. Сибелиус оның жерлеу рәсіміне барып, үй сатылмас бұрын соңғы рет Хямеенлиннадағы үйіне барды. 1893 жылғы 16 ақпанда «Эн саганың» алғашқы (ұзартылған) нұсқасы Хельсинкиде орындалды, бірақ ол жақсы қабылдамады, сыншылар артық бөлімдерді жоюды ұсынды (олар Сибелиустің 1902 жылғы нұсқасында жойылды). Март айында «Кульервоның» тағы үш қойылымы одан да сәтсіз болды, бір сыншы оларды түсініксіз және жансыз деп тапты. Сибелиустің тұңғыш баласы Еваның дүниеге келуінен кейін сәуір айында оның «Вейнамойненнің қайықта саяхаты» атты хорлық шығармасының премьерасы үлкен жетістікке ие болды, ол баспасөздің қолдауын алды. 1893 жылғы 13 қарашада Карелияның толық нұсқасы Випуридегі Сеурахуэде студенттік бірлестіктің кешінде суретші Аксель Галлен мен сахна безендіруін жобалауға шақырылған мүсінші Эмиль Викстремнің қатысуымен орындалды. Алғашқы қойылымды көрермендердің әңгімесінен айырып қарау қиын болса, 18 қарашадағы екінші қойылым сәтті өтті. Сонымен қатар, 19 және 23 күндері Сибелиус Хельсинкиде жұмыстың кеңейтілген сюитасын орындады, Филармониялық қоғамның оркестрін басқарды. Сибелиустің музыкасы Хельсинкидегі концерт залдарында жиі орындалды. 1894-95 жылдар маусымында «Эн сага», «Карелия» және «Vårsång» (1894 жылы жазылған) сияқты шығармалар, Түркідегі концерттерден басқа, елордада кемінде 16 концертте орындалды. 1895 жылғы 17 сәуірде қайта жөнделген нұсқада орындалғанда композитор Оскар Мериканто «Vårsång» (көктемгі ән) «Сибелиустің оркестрлік шығармалары арасындағы ең әдемі гүл» деп атады. Сибелиус ұзақ уақыт бойы «Кеме құрылысы» операсымен айналысты, ол да «Калевалаға» негізделген. Ол белгілі бір дәрежеде Вагнердің ықпалына түсті, бірақ кейіннен композициялық шабыт көзі ретінде Листтің тондық поэмаларына бет бұрды. Операға арналған материалдан бейімделген, ол ешқашан аяқталмаған, оның Лемминкяйнен сюитасы тондық поэмалар түріндегі төрт жырдан тұрады. Олар 1896 жылғы 13 сәуірде Хельсинкиде премьераланды. Мерикантоның жұмыстың фин сапасына деген құлшынысына қарамастан, сыншы Карл Флодин «Туонеланың аққуындағы» гобой солисін «керемет ұзақ және жалықтыратын» деп тапты. 1899 жылғы қаңтарда Сибелиус өзінің бірінші симфониясын Ресей императоры Николай II-нің Финляндияның билігін шектеу әрекетімен патриоттық сезімдері күшейген кезде бастады. 4 қарашада тағы бір патриоттық жұмыс фин тарихындағы эпизодтарды бейнелейтін сегіз кескіндеме түрінде болды. Ол Ресейлік билікті редакторлық сынға алғаннан кейін уақытша тоқтатылған «Пайвалехти» газетінің қызметкерлерін қолдау үшін жазылған. Соңғы картинасы «Финляндия оянады» ерекше танымал болды; шағын түзетулерден кейін ол әйгілі «Финляндияға» айналды. 1900 жылғы ақпанда Сибелиустердің кіші қызы Кирсти қайтыс болды. Дегенмен, жаз айында Сибелиус Каянус пен оның оркестрімен халықаралық гастрольге шығып, өзінің соңғы шығармаларын (оның ішінде бірінші симфониясының қайта қаралған нұсқасы) Стокгольм, Копенгаген, Гамбург, Берлин және Париж сияқты он үш қалада орындады. Талқылаушылар өте оң пікір білдірді, бұл композиторға халықаралық танымалдылықты «Berliner Börsen Courier», «Berliner Fremdenblatt» және «Berliner Lokal Anzeiger» газеттеріндегі ...

While Sibelius was studying music in Helsinki in the autumn of 1888, Armas Järnefelt, a friend from the Music Institute, invited him to the family home. There he met and immediately fell in love with Aino, the 17 year old daughter of General Alexander Järnefelt, the governor of Vaasa, and Elisabeth Clodt von Jürgensburg, a Baltic aristocrat. The wedding was held on 10 June 1892 at Maxmo. They spent their honeymoon in Karelia, the home of the Kalevala. It served as an inspiration for Sibelius's tone poem En saga, the Lemminkäinen legends and the Karelia Suite. Their home, Ainola, was completed near Lake Tuusula, Järvenpää, in 1904. During the years at Ainola, they had six daughters: Eva, Ruth, Kirsti (who died aged one from typhoid), Katarina, Margareta and Heidi. Eva married an industrial heir, Arvi Paloheimo, and later became the CEO of the Paloheimo Corporation. Ruth Snellman (fi) was a prominent actress, Katarina Ilves married a banker and Heidi Blomstedt was a designer, wife of architect Aulis Blomstedt. Margareta married conductor Jussi Jalas, Aulis Blomstedt's brother. In 1892, Kullervo inaugurated Sibelius's focus on orchestral music. It was described by the composer as "a volcanic eruption" while Juho Ranta who sang in the choir stated, "It was Finnish music." At the end of that year the composer's grandmother, Katarina Borg died. Sibelius went to her funeral, visiting his Hämeenlinna home one last time before the house was sold. On 16 February 1893, the first (extended) version of En saga was presented in Helsinki although it was not too well received, the critics suggesting that superfluous sections should be eliminated (as they were in Sibelius's 1902 version). Even less successful were three more performances of Kullervo in March, which one critic found incomprehensible and lacking in vitality. Following the birth of Sibelius's first child Eva, in April the premiere of his choral work Väinämöinen's Boat Ride was a considerable success, receiving the support of the press. On 13 November 1893, the full version of Karelia was premiered at a student association gala at the Seurahuone in Viipuri with the collaboration of the artist Axel Gallén and the sculptor Emil Wikström who had been brought in to design the stage sets. While the first performance was difficult to appreciate over the background noise of the talkative audience, a second performance on 18 November was more successful. Furthermore, on the 19th and 23rd Sibelius presented an extended suite of the work in Helsinki, conducting the orchestra of the Philharmonic Society. Sibelius's music was increasingly presented in Helsinki's concert halls. In the 1894–95 season, works such as En saga, Karelia and Vårsång (composed in 1894) were included in at least 16 concerts in the capital, not to mention those in Turku. When performed in a revised version on 17 April 1895, the composer Oskar Merikanto welcomed Vårsång (Spring Song) as "the fairest flower among Sibelius's orchestral pieces". For a considerable period, Sibelius worked on an opera, Veneen luominen (The Building of the Boat), again based on the Kalevala. To some extent, he had come under the influence of Wagner, but subsequently turned to Liszt's tone poems as a source of compositional inspiration. Adapted from material for the opera, which he never completed, his Lemminkäinen Suite consisted of four legends in the form of tone poems. They were premiered in Helsinki on 13 April 1896 to a full house. In contrast to Merikanto's enthusiasm for the Finnish quality of the work, the critic Karl Flodin found the cor anglais solo in The Swan of Tuonela "stupendously long and boring",

In January 1899, Sibelius embarked on his First Symphony at a time when his patriotic feelings were being enhanced by the Russian emperor Nicholas II's attempt to restrict the powers of the Grand Duchy of Finland. Another patriotic work followed on 4 November in the form of eight tableaux depicting episodes from Finnish history known as the Press Celebration Music. It had been written in support of the staff of the Päivälehti newspaper, which had been suspended for a period after editorially criticizing Russian rule. The last tableau, Finland Awakens, was particularly popular; after minor revisions, it became the well known Finlandia. In February 1900, the Sibelius' youngest daughter, Kirsti, died. Nevertheless, in the summer Sibelius went on an international tour with Kajanus and his orchestra, presenting his recent works (including a revised version of his First Symphony) in thirteen cities including Stockholm, Copenhagen, Hamburg, Berlin and Paris. The critics were highly favorable, bringing the composer international recognition with their enthusiastic reports in the Berliner Börsen Courier, the Berliner Fremdenblatt and the Berliner Lokal Anzeiger. During a trip with his family to Rapallo, Italy in 1901, Sibelius began to write his Second Symphony, partly inspired by the fate of Don Juan in Mozart's Don Giovanni. It was completed in early 1902 with its premiere in Helsinki on 8 March. The work was received with tremendous enthusiasm by the Finns. Merikanto felt it exceeded "even the boldest expectations," while Evert Katila qualified it as "an absolute masterpiece".

Айналаға ауысу

1903 жылдың қарашасында Сибелиус Хельсинкиден солтүстікке қарай 45 км (30 миль) жердегі Туусула көлінің жанында жаңа үйін – Айноланы (Айноның мекені) салуға кірісті. Құрылыс шығындарын жабу үшін 1904 жылдың басында Хельсинкиде, Туркуде және Ваасада, сондай-ақ Эстонияның Таллині мен Латвияда жаз бойы концерттер берді. Отбасы, ақыры, 1904 жылдың 24 қыркүйегінде жаңа үйге көшіп кірді. Олар жергілікті суретшілер қауымдастығымен, оның ішінде Ээро Ярнефельт пен Пекка Халонен сияқты суретшілермен және Юхани Ахо сияқты жазушымен достық қарым-қатынас орнатты. 1906 жылы, жыл басында Париждегі қысқа және көзге түспейтін сапардан кейін, Сибелиус Айнолада бірнеше ай бойы шығармалар жазды, оның осы кезеңдегі маңызды туындысы – «Похьоланың қызы», бұл да Калевалаға негізделген туынды. Сонымен қатар, ол Белшазардың тойына қосымша музыка жазды және оны оркестрлік сюита ретінде бейімдеді. Жыл соңында ол бірқатар концерттер өткізді, ең сәттісі – Санкт-Петербургтегі Мариинский театрында «Похьоланың қызының» алғашқы қойылымы болды. Көрермендер оның классикалық көзқарасынан таң қалса да, Флодин оны «іштен жаңа және революциялық» деп бағалады. Сибелиус 1910 жылдың басында Төртінші симфониясымен жұмыс бастады, бірақ қаржының жетіспеуі оны бірнеше кішкентай шығармалар мен әндер жазуға мәжбүр етті. Қазан айында ол Кристианияда (қазіргі Осло) концерттер берді, онда «The Dryad» және «In Memoriam» алғаш рет орындалды. Оның «Valse triste» және «Екінші симфониясы» ерекше жақсы қабылданды. Содан кейін ол Төртінші симфониясымен жұмысты жалғастыру үшін Берлинге сапар шекті және финалды Järvenpää-ге оралғаннан кейін жазды. 1914 жылдың басында Сибелиус Берлинде бір ай болды, онда ол Арнольд Шенбергке қызығушылық танытты. Финляндияға оралғаннан кейін ол америкалық миллионер Карл Стоеклдің Норфолк музыка фестивалі үшін тапсырыс берген «Океанидтер» шығармасын жаза бастады. Алдымен D-flat мажорда шығарманы жазғаннан кейін, Сибелиус Норфолкке D мажорлық нұсқасын ұсынды, ол Финляндия және «Valse triste» сияқты жақсы қабылданды. Генри Крехбиль «Океанидтерді» ең әдемі теңіз музыкасының бірі деп санады, ал «Нью-Йорк Таймс» газеті Сибелиустың музыкасы фестивальге ең маңызды үлес қосқанын атап өтті. Америкада Сибелиус Йель университетінен құрметті докторлық дәреже алды және шамамен бір уақытта Хельсинки университетінен де дәреже алды, онда оны Айно өкілдік етті. Туған күні кешінде Сибелиус Хельсинки биржасының залында Бесінші симфонияның премьерасын өткізді. Қажан жоғары бағалағанмен, композитор өзінің жұмысына қанағаттанбады және оны жақын арада қайта қарастыруды бастады. Осы уақытта Сибелиус қарызға батып бара жатқан. Ол сыйлық ретінде алған рояльді сот орындаушылары тәркілеуге дайын еді, бірақ әнші Ида Экман сәтті қаржы жинау науқанынан кейін оның қарызының көп бөлігін төледі. Осы кезде Сибелиус Кодак камерасын ойлап тапқан және Рочестердегі (Нью-Йорк) Истман музыка мектебінің негізін қалаушы Джордж Истманмен егжей-тегжейлі келіссөздер жүргізді. Истман бір жылдық оқыту үшін 20 000 доллар жалақы ұсынды, және Сибелиус бас тартқанға дейін келіссөздер осылай берік болды, сондықтан «Нью-Йорк Таймс» Сибелиустың келуін факт ретінде жариялады. 1921 жылдың басында Сибелиус Англияға сәтті сапармен барып, елде бірнеше концерттер берді, оның ішінде Төртінші және Бесінші симфониялар, «Океанидтер», әрқашан танымал «Финляндия» және «Valse triste». Содан кейін ол Норвегияда Екінші симфонияны және «Valse triste» оркестрін басқарды. Ол шаршап-шалдығудан зардап шегуге кірісіп барады, бірақ сыншылар оң пікір білдіре берді. Сәуірде Финляндияға оралғаннан кейін ол «Лемминкайненнің қайта оралуы» және Бесінші симфониясын «Скандинавия музыка күндері» фестивалінде ұсынды. Музыка журналисі Весса Сирен Сибелиус жас кезінен эссенциалдық тремормен ауырғанын және алкоголь ішімдігі арқылы симптомдарын азайтқанын дәлелдеді. Бұл өзін-өзі емдеу кең таралған және тиімді, бірақ дәрігерлер қауіптің пайдадан басым болуына байланысты оны қолдамайды. Сиреннің зерттеулерін бірнеше медицина мамандары да қолдайды. Тремор оның жазуына кедергі келтіріп, әлеуметтік өмірін қиындатқан.

In November 1903, Sibelius began to build his new home Ainola (Aino's Place) near Lake Tuusula some 45 km (30 miles) north of Helsinki. To cover the construction costs, he gave concerts in Helsinki, Turku and Vaasa in early 1904 as well as in Tallinn, Estonia, and in Latvia during the summer. The family were finally able to move into the new property on 24 September 1904, making friends with the local artistic community, including the painters Eero Järnefelt and Pekka Halonen and the novelist Juhani Aho. In 1906, after a short, rather uneventful stay in Paris at the beginning of the year, Sibelius spent several months composing in Ainola, his major work of the period being Pohjola's Daughter, yet another piece based on the Kalevala. Later in the year he composed incidental music for Belshazzar's Feast, also adapting it as an orchestral suite. He ended the year conducting a series of concerts, the most successful being the first public performance of Pohjola's Daughter at the Mariinsky Theatre in St Petersburg. Although its more classical approach surprised the audience, Flodin commented that it was "internally new and revolutionary". Sibelius started work on his Fourth Symphony in early 1910 but his dwindling funds also required him to write a number of smaller pieces and songs. In October, he conducted concerts in Kristiania (now Oslo) where The Dryad and In Memoriam were first performed. His Valse triste and Second Symphony were particularly well received. He then travelled to Berlin to continue work on his Fourth Symphony, writing the finale after returning to Järvenpää. In early 1914, Sibelius spent a month in Berlin where he was particularly drawn to Arnold Schoenberg. Back in Finland, he began work on The Oceanides, which the American millionaire Carl Stoeckel had commissioned for the Norfolk Music Festival. After first composing the work in D flat major, Sibelius undertook substantive revisions, presenting a D major version in Norfolk, which was well received, as were Finlandia and the Valse triste. Henry Krehbiel considered The Oceanides one of the most beautiful pieces of sea music ever composed, while The New York Times commented that Sibelius's music was the most notable contribution to the music festival. While in America, Sibelius received an honorary doctorate from Yale University and, almost simultaneously, one from the University of Helsinki where he was represented by Aino. On the evening of his birthday, Sibelius conducted the premiere of the Fifth Symphony in the hall of the Helsinki Stock Exchange. Despite high praise from Kajanus, the composer was not satisfied with his work and soon began to revise it. Around this time, Sibelius was running ever deeper into debt. The grand piano he had received as a present was about to be confiscated by the bailiffs when the singer Ida Ekman paid off a large proportion of his debt after a successful fund raising campaign. At this time, Sibelius held detailed negotiations with George Eastman, inventor of the Kodak camera and founder of the Eastman School of Music in Rochester, New York. Eastman offered $20,000 salary to teach for a single year, and before Sibelius declined, negotiations were so firm that the New York Times published Sibelius's arrival as fact. Sibelius enjoyed a highly successful trip to England in early 1921—conducting several concerts around the country, including the Fourth and Fifth symphonies, The Oceanides, the ever popular Finlandia, and Valse triste. Immediately afterwards, he conducted the Second Symphony and Valse triste in Norway. He was beginning to suffer from exhaustion, but the critics remained positive. On his return to Finland in April, he presented Lemminkäinen's Return and the Fifth Symphony at the Nordic Music Days. The music journalist Vesa Sirén has found evidence that Sibelius perhaps suffered from essential tremor since a young age and that he reduced the symptoms by drinking alcohol. This self medication is common and effective but discouraged by doctors due to the risks outweighing the benefits. Sirén's research is supported by several medical experts. The tremor presumably prevented writing and impaired his social life.

Соңғы ірі жұмыстар

1926 жылы Сибелиус шығармашылығында күрт және ұзаққа созылған төмендеу байқалды: жетінші симфониясынан кейін, ол өмірінің қалған бөлігінде санаулы ірі туындылар жасады. Олардың ең маңыздысы – «Темпест» пьесасына жазылған музыкалық қосымшалар мен «Тапиола» атты симфониялық поэма болды. Өмірінің соңғы отыз жылында Сибелиус тіпті өзінің музыкасы туралы көпшілік алдында сөйлеуден де қанағаттанбады. Сибелиус сегізінші симфония жөнінде жұмыс істегенін көрсететін мол деректер бар. Ол бұл симфонияның премьерасын 1931 және 1932 жылдары Серж Кусевицкиге уәде еткен, ал 1933 жылы Лондонда Базиль Камерон басқаруымен өтетін орындалу туралы хабарлама да жарияланған еді. Симфонияның қағазға түскендігінің жалғыз нақты дәлелі – 1933 жылғы бірінші бөлімінің таза көшірмесіне жасалған есеп және 2011 жылы алғаш рет жарияланған және орындалған қысқаша эскиздер. Сибелиус әрқашан өзіне қатал болды; ол жақын достарына: «Егер мен жетінші симфониядан артық симфония жаза алмасам, онда ол менің соңғы туындым болады» деген еді. Қолжазбалар сақталмағандықтан, зерттеушілер Сибелиус партитураның көптеген іздерін жойған болуы мүмкін деп санайды, әсіресе 1945 жылы, сол жылы ол көптеген қағаздарды отқа жебеп жіберген. Оның әйелі Айно еске алады:
«1940 жылдары Айнола үйінде үлкен тазарту болды. Күйеуім көптеген қолжазбаларды кір жуатын себетке салып, ас бөлмесіндегі отқа лақтырып өртеді. «Карелия сюитасының» бөліктері жойылды – кейіннен жыртылған беттердің қалдықтарын көрдім – және тағы да көп нәрсе. Менде қатысуға күш болмады, сондықтан бөлмеден шығып кеттім. Сондықтан ол отқа нені лақтырғанын білмеймін. Бірақ содан кейін күйеуім тынышталып, көңіл-күйі жақсара бастады». Ол көпшілік назарынан тыс қалғанмен, Сибелиус туындылары 1920 жылдардың соңында және 1930 жылдары жаңадан құрылған фин радиосы YLE арқасында үлкен назар аударды. АМ толқындары арқылы хабар тарату арқылы YLE сигналдары Сибелиус музыкасын Финляндия шекарасынан тысқары тыңдаушыларға жеткізді. 1933 жылы YLE және Хельсинки қалалық оркестрі солист Аня Игнатиус қатысуымен Халықаралық радио хабарларын тарату одағымен келісім бойынша Сибелиус туындыларын 14 елге таратуды бастады. Бағдарламаға «Океанидтер» атты симфониялық поэмасы, содан кейін оның бесінші симфониясы және скрипкалық концерті кірді. 1935 жылы Нью-Йорк филармониясы АҚШ-тың айналасындағы музыка тыңдаушыларының пікірін зерттеді. Олардың сүйікті композиторы кім деп сұрағанда, Сибелиус тірі немесе қайтыс болған композиторлардың арасында бірінші орынды иеленді. Оның өмірінде танылу деңгейі Батыс музыкасында бұрын-соңды болмаған құбылыс еді.

The year 1926 saw a sharp and lasting decline in Sibelius's output: after his Seventh Symphony, he produced only a few major works during the rest of his life. Arguably the two most significant of these were the incidental music for The Tempest and the tone poem Tapiola. For most of the last thirty years of his life, Sibelius even avoided talking publicly about his music. There is substantial evidence that Sibelius worked on an eighth symphony. He promised the premiere of this symphony to Serge Koussevitzky in 1931 and 1932, and a London performance in 1933 under Basil Cameron was even advertised to the public. The only concrete evidence of the symphony's existence on paper is a 1933 bill for a fair copy of the first movement and short draft fragments first published and played in 2011. Sibelius had always been quite self critical; he remarked to his close friends, "If I cannot write a better symphony than my Seventh, then it shall be my last." Since no manuscript survives, sources consider it likely that Sibelius destroyed most traces of the score, probably in 1945, during which year he certainly consigned a great many papers to the flames. His wife Aino recalled,
In the 1940s there was a great auto da fé at Ainola. My husband collected a number of the manuscripts in a laundry basket and burned them on the open fire in the dining room. Parts of the Karelia Suite were destroyed – I later saw remains of the pages which had been torn out – and many other things. I did not have the strength to be present and left the room. I therefore do not know what he threw on to the fire. But after this my husband became calmer and gradually lighter in mood. Despite his withdrawing from the public eye, Sibelius's work gained substantial attention in the late 1920s and throughout the 1930s thanks to the newly established Finnish broadcaster YLE. Broadcasting on AM wavebands, YLE's signals brought Sibelius's music to listeners beyond Finland's borders, too. In 1933, YLE and the Helsinki City Orchestra with soloist Anja Ignatius originated a broadcast of Sibelius compositions to 14 countries in coordination with the International Broadcasting Union. The program included the tone poem The Oceanides, followed by his Fifth Symphony, and the Violin Concerto. In 1935 The New York Philharmonic surveyed the preferences of music listeners around the United States. When asked who their favourite composer was, Sibelius came first among all of them, living or dead. This degree of recognition during his own lifetime was unequalled in Western music.

Екінші дүниежүзілік соғыс жылдары

Сибелиус 70 жасқа толған күні (8 желтоқсан 1935 жылы) Германияның нацистік режимі оған Гёте медалін және Адольф Гитлер қол қойған куәлікті табыс етті. 1939-1940 жылдарғы Финляндияға Кеңес Одағының басып кіру әрекетінен кейін (Қысқы соғыс), бастапқыда тойтарыс берілгенімен, кейін фин әскерінің жеңілісінен соң Финляндия территорияның бір бөлігін Кеңес Одағына беруге мәжбүр болды. Сибелиус отбасы ұзақ үзілістен кейін 1941 жылдың жазында Аинолаға қайта оралды. Большевизмге алаңдаған Сибелиус, 1941 жылдың 22 маусымында Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасауынан кейін фин сарбаздарының неміс әскерлерімен бірге жүруін жақтады. Сибелиус еврейлерге жасалған геноцид туралы ешқандай мәлімдеме жасамады, бірақ 1943 жылғы күнделік жазбасында ол арийлік куәлікке неге қол қойғанын ойлады. 1939 жылдың 1 қаңтарында Сибелиус халықаралық радио хабарламасына қатысып, өзінің Andante Festivo туындысын дирижерлік етті. Орындалу транскрипциялық дискілерде сақталды және кейін CD-де жарық көрді. Бұл, Сібілиус өзінің музыкасын интерпретациялаған жалғыз сақталған мысал.

Музыка

Сибелиус симфонияларымен және тондық поэмаларымен, әсіресе «Финляндия» және «Карелия» сюитасымен кеңінен танымал. 1890 жылдары Финляндияда оның беделі «Куллерво» хорлық симфониясымен артты, ол көптеген келесі туындылары сияқты «Калевала» эпосына негізделген. Оның Бірінші симфониясы алғаш рет 1899 жылы фин ұлтшылдығы қалыптасып келе жатқанда, құлшыныспен қарсы алған тыңдаушылар алдында орындалды. Алты симфониядан өзге, ол қосымша музыка және көптеген тондық поэмалармен, әсіресе «En saga», «Туонела аққуы» және «Көңілді вальс» арқылы ел ішінде де, шетелде де танымал болды. Сибелиус скрипка мен оркестр үшін бірқатар шығармалар жазды, оның ішінде скрипкалық концерт, «Мұнарадағы бойжеткен» операсы, көптеген қысқа оркестрлік шығармалар, камералық музыка, фортепиано мен скрипкаға арналған шығармалар, хорлық шығармалар және көптеген әндер бар. 1920 жылдардың ортасында, Алтыншы және Жетінші симфонияларынан кейін, ол «Тапиола» симфониялық поэмасын және «Темпест» пьесасына қосымша музыка жазды. Ол 1957 жылға дейін өмір сүргенімен, одан кейін маңызды еңбектер жариялаған жоқ. Бірнеше жыл бойы ол Сегізінші симфонияны жазды, кейін оны өртеп жіберді. Музыкалық стиліне келетін болсақ, оның ерте туындыларында, мысалы Бірінші симфониясы мен скрипкалық концертінде Чайковскийдің музыкасының ықпалы айқын байқалады. Бірақ ол Вагнердің ықпалына да түсті, әсіресе опера жазғанда. Оның ұзаққа созылған ықпалына Ферруччо Бузони мен Антон Брукнер де әсер етті. Алайда, тондық поэмалары үшін ол ең алдымен Листтен шабыт алды. Сибелиус өз шығармаларында соната формасының формалды белгілерін бірте-бірте алып тастады және көптеген тақырыптарды қарама-қарсы қоюдың орнына, жасушалар мен фрагменттердің үздіксіз дамуына назар аударды. Оның кейінгі туындылары тақырыптық өзгерістер мен туындылар арқылы дамуымен ерекшеленеді. Бұл синтездің толықтығы мен органикалық сезімі кейбір адамдарды Сибелиус туындыларын аяқталған түсінікпен бастап, кері бағытта жұмыс істеген деп ойлауға итермеледі, бірақ осы үш және төрт ноталық жасушалар мен мелодиялық фрагменттердің дамуын және кеңеюін көрсететін талдаулар, олардың үлкен «тақырыптарға» айналуын тиімді түрде жоққа шығарады. Бұл өзін-өзі ұстайтын құрылым симфониялық композициядағы Сибелиустің басты бәсекелесі Густав Малердің симфониялық стиліне қарама-қайшы келді. Екі композитордың туындыларында да тақырыптық өзгерістер маңызды рөл атқарса, Малер стилінде бір-біріне қайшы келетін, күрт өзгеретін және қарама-қарсы тақырыптар қолданылса, Сибелиус тақырыптық элементтерді баяу өзгертуге ұмтылды. 1907 жылдың қараша айында Малер Финляндияға дирижерлік турнеге келді, және екі композитор бірге ұзақ серуендеуге мүмкіндік алды, бұл Сибелиусті былай деп айтуға итерді: Мен [симфонияның] стильдік қатаңдығына және барлық мотивтер арасындағы ішкі байланысты құратын терең логикаға таң қалдым. Малердің пікірі керісінше болды. «Жоқ, симфония әлем сияқты болуы керек. Ол барлық нәрсені қамтуы керек».

Sibelius is widely known for his symphonies and his tone poems, especially Finlandia and the Karelia suite. His reputation in Finland grew in the 1890s with the choral symphony Kullervo, which like many subsequent pieces drew on the epic poem Kalevala. His First Symphony was first performed to an enthusiastic audience in 1899 at a time when Finnish nationalism was evolving. In addition to six more symphonies, he gained popularity at home and abroad with incidental music and more tone poems, especially En saga, The Swan of Tuonela and Valse triste. Sibelius also composed a series of works for violin and orchestra including a Violin Concerto, the opera Jungfrun i tornet, many shorter orchestral pieces, chamber music, works for piano and violin, choral works and numerous songs. In the mid 1920s, after his Sixth and Seventh Symphonies, he composed the symphonic poem Tapiola and incidental music for The Tempest. Thereafter, although he lived until 1957, he did not publish any further works of note. For several years, he worked on an Eighth Symphony, which he later burned. As for his musical style, hints of Tchaikovsky's music are particularly evident in early works such as his First Symphony and his Violin Concerto. For a period, he was nevertheless overwhelmed by Wagner, particularly while composing his opera. More lasting influences included Ferruccio Busoni and Anton Bruckner. But for his tone poems, he was above all inspired by Liszt. Sibelius progressively stripped away formal markers of sonata form in his work and, instead of contrasting multiple themes, focused on the idea of continuously evolving cells and fragments culminating in a grand statement. His later works are remarkable for their sense of unbroken development, progressing by means of thematic permutations and derivations. The completeness and organic feel of this synthesis has prompted some to suggest that Sibelius began his works with a finished statement and worked backwards, although analyses showing these predominantly three and four note cells and melodic fragments as they are developed and expanded into the larger "themes" effectively prove the opposite. This self contained structure stood in stark contrast to the symphonic style of Gustav Mahler, Sibelius's primary rival in symphonic composition. While thematic variation played a major role in the works of both composers, Mahler's style made use of disjunct, abruptly changing and contrasting themes, while Sibelius sought to slowly transform thematic elements. In November 1907 Mahler undertook a conducting tour of Finland, and the two composers were able to take a lengthy walk together, leading Sibelius to comment:
I said that I admired [the symphony's] severity of style and the profound logic that created an inner connection between all the motifs Mahler's opinion was just the reverse. "No, a symphony must be like the world. It must embrace everything."

Симфониялар

Сибелиус өзінің №1 симфониясын ми минорында, Op. 39, 1898 жылы жаза бастады және 33 жасында 1899 жылдың басында аяқтады. Бұл туынды алғаш рет 1899 жылдың 26 сәуірінде Хельсинки филармониялық оркестрі композитордың дирижерлігімен орындады. Алғашқы орындалыстан кейін Сибелиус бірнеше түзетулер енгізді, нәтижесінде бүгінгі күнгі нұсқа пайда болды. Түзету жұмысы 1900 жылдың көктемі мен жазында аяқталды және алғаш рет Берлинде Хельсинки филармониясы Роберт Каянус дирижерлігімен 1900 жылдың 18 шілдесінде орындады. Симфония өте ерекше, сәл мұңды кларнет солисімен басталады, оған тыныш темпандар қосылады. Оның екінші симфониясы, ең танымал және жиі жазылатын симфониясы, алғаш рет 1902 жылдың 8 наурызында Хельсинки филармониялық қоғамында композитордың дирижерлігімен орындалды. Бастапқы аккордтардың өрлеуі бүкіл туындыға мотив береді. Үш үнді мотиві бар финалдағы батырлық тақырып түпнұсқадағы ағаштан жасалған үрмелі аспаптар емес, кернейлер арқылы түсіндіріледі. Ресейдің үстемдік кезеңінде Сибелиус ұлттық батыр ретінде беделін нығайтты. Алғашқы орындалыстан кейін Сибелиус бірнеше өзгерістер енгізді, нәтижесінде 1903 жылдың 10 қарашасында Стокгольмде Армас Ярнефельт алғаш рет орындаған қайта қарастырылған нұсқа пайда болды. Үшінші симфония – жақсы мінезді, жеңіске толы және сырттай қарағанда қарапайым туынды. Симфонияның тұңғыш орындалысын композитордың жетекшілігімен Хельсинки филармониясы 1907 жылдың 25 қыркүйегінде өткізді. Туындының алғашқы бөлімдерінде фин халық музыкасының тақырыптары бар. Айнолаға көшкеннен кейін жазылған бұл симфония алғашқы екі симфониядан айтарлықтай өзгеше, оның айқын өрнегі финалдағы марш дыбыстарына айналады. Оның төртінші симфониясының тұсаукесері 1911 жылдың 3 сәуірінде Хельсинкиде Филармониялық қоғамда Сибелиус дирижерлігімен өтті. Ол Сибелиуске тамағындағы ісікті жою үшін бірнеше операция жасалып жатқан кезде жазылған. Оның мұңдылығы, мүмкін, оның (уақытша) ішімдікке тыйым салу шешімімен байланысты болуы мүмкін. Бастапқы тақтардағы виолончель, бас және фаготтар уақытқа жаңаша көзқарас ұсынады. Содан кейін ол композитордың Эдгар Аллан Поның «Қараға» өлеңіне негізделген меланхолиялық эскиздерге айналады. Соңғы бөлімі, мүмкін, Сибелиус жиырма жылдан кейін сезінетін үнсіздіктің алдын ала сезімі. Көбінесе жұрттың назарын аударатын финалдық бөлімдерден өзгеше, бұл туынды қарапайым «ауыр соққымен» аяқталады. Бесінші симфония сонаталық формадан алшақтаса, алтыншы симфония, композитордың 1923 жылдың ақпанындағы тұсаукесерінде орындалды, дәстүрлі нормалардан одан да алшақтап кетті. Тавастстьерна: «Финалдың құрылымы белгілі бір үлгіге бағынбайды» дейді. Дориан ладында жазылған бұл туынды Сибелиус бесінші симфониясымен жұмыс істеген кезде және лирикалық скрипкалық концертке арналған материалдардан алынған кейбір тақырыптарды пайдаланады. Енді тазартылған тәсілмен Сибелиус «коктейльдің» орнына «көз суын» ұсынуға тырысты, бесінші симфонияның ауыр латунь аспаптарынан гөрі жеңіл флейталар мен скрипкаларды қолданды. №7 симфония до мажорлық – оның соңғы жарияланған симфониясы. 1924 жылы аяқталған бұл туынды тек бір бөлімнен тұрады. Ол «формасы жағынан толығымен бірегей, тембрді өңдеуде нәзік, тональностьті өңдеуде ерекше және өсуде толығымен органикалық» деп сипатталған. Бұл туынды «Сибелиус шығармашылығының ең керемет жетістігі» деп аталды. Алғашында Fantasia sinfonica деп аталған бұл туынды алғаш рет 1924 жылдың наурыз айында Стокгольмде Сибелиус дирижерлігімен орындалды. Ол он жыл бұрын жазылған ададжио бөліміне негізделген. Струнный аспаптар басым болғанымен, тромбонның ерекше тақырыбы да бар.

Sibelius started work on his Symphony No. 1 in E minor, Op. 39, in 1898 and completed it in early 1899, when he was 33. The work was first performed on 26 April 1899 by the Helsinki Philharmonic Orchestra, conducted by the composer, in an original, well received version that has not survived. After the premiere, Sibelius made some revisions, resulting in the version performed today. The revision was completed in the spring and summer of 1900, and was first performed in Berlin by the Helsinki Philharmonic, conducted by Robert Kajanus on 18 July 1900. The symphony begins with a highly original, rather forlorn clarinet solo backed by subdued timpani. His Second Symphony, the most popular and most frequently recorded of his symphonies, was first performed by the Helsinki Philharmonic Society on 8 March 1902, with the composer conducting. The opening chords with their rising progression provide a motif for the whole work. The heroic theme of the finale with the three tone motif is interpreted by the trumpets rather than the original woodwinds. During a period of Russian oppression, it consolidated Sibelius's reputation as a national hero. After the first performance, Sibelius made some changes, leading to a revised version first performed by Armas Järnefelt on 10 November 1903 in Stockholm. The Third Symphony is a good natured, triumphal, and deceptively simple sounding piece. The symphony's first performance was given by the Helsinki Philharmonic Society, conducted by the composer, on 25 September 1907. There are themes from Finnish folk music in the work's early chords. Composed just after his move to Ainola, it contrasts sharply with the first two symphonies, with its clear mode of expression developing into the marching tones of the finale. His Fourth Symphony was premiered in Helsinki on 3 April 1911 by the Philharmonia Society, with Sibelius conducting. It was written while Sibelius was undergoing a series of operations to remove a tumour from his throat. Its grimness can perhaps be explained as a reaction from his (temporary) decision to give up drinking. The opening bars, with cellos, basses and bassoons, convey a new approach to timing. It then develops into melancholic sketches based on the composer's setting of Poe's The Raven. The waning finale is perhaps a premonition of the silence Sibelius would experience twenty years later. In contrast to the usual assertive finales of the times, the work ends simply with a "leaden thud". While the Fifth had already started to veer away from the sonata form, the Sixth, conducted by the composer at its premiere in February 1923, is even further removed from the traditional norms. Tawaststjerna comments that "the [finale's] structure follows no familiar pattern". Composed in the Dorian mode, it draws on some of the themes developed while Sibelius was working on the Fifth as well as from material intended for a lyrical violin concerto. Now taking a purified approach, Sibelius sought to offer "spring water" rather than cocktails, making use of lighter flutes and strings rather than the heavy brass of the Fifth. Symphony No. 7 in C major was his last published symphony. Completed in 1924, it is notable for having only one movement. It has been described as "completely original in form, subtle in its handling of tempi, individual in its treatment of key and wholly organic in growth". It has also been called "Sibelius's most remarkable compositional achievement". Initially titled Fantasia sinfonica, it was first performed in Stockholm in March 1924, conducted by Sibelius. It was based on an adagio movement he had sketched almost ten years earlier. While the strings dominate, there is also a distinctive trombone theme.

Тоналды өлеңдер

Жеті симфониясы мен скрипкалық концертінен кейін Сибелиустің он үш симфониялық поэмасы оркестр үшін ең маңызды туындылары болып табылады және Рихард Штраустың тональдық поэмаларымен бірге Франц Листтен бері жанрға ең маңызды үлес қосқандардың бірі саналады. Симфониялық поэмалардың тобы Сибелиустің шығармашылық жолының барлық кезеңін қамтиды (алғашқысы 1892 жылы, соңғысы 1925 жылы жарық көрді), композитордың табиғатқа және фин мифологиясына (әсіресе «Калевалаға») деген құштарлығын көрсетеді және оның стильдік қалыптасуының толыққанды суретін береді. «En saga» («Әңгіме» – швед тілінде) алғаш рет 1893 жылдың ақпанында Сибелиус дирижерлік еткенде таныстырылды. Бір бөлімді тональдық поэма, мүмкін, исланд мифологиялық еңбегі «Эддадан» шабыттанған, бірақ Сибелиус оны «өз сезімімнің көрінісі» деп сипаттады. Струналы аспаптардағы арманды мелодиядан басталып, ағаштан жасалған үрмелі аспаптардың, содан кейін мүйіздер мен альттардың дыбысына ауысады, бұл Сибелиустің оркестрді басқару шеберлігін көрсетеді. Композитордың оркестр үшін жазған алғашқы маңызды туындысы, ол 1902 жылы Ферруччо Бузони Сибелиусті Берлинде өнеркөрлігін орындауға шақырғанда қайта қарастырылды. Оның сәтті қабылдануы оны Айноға хат жазуға итерді: «Менді талантты суретші ретінде мойындады». «Wood Nymph» – оркестр үшін бір бөлімді тональдық поэма, 1894 жылы жазылған. 1895 жылдың сәуір айында Хельсинкиде Сибелиус дирижерлік еткенде алғаш рет орындалды, ол швед ақыны Виктор Ридбергтің сол аттас туындысынан шабыттанды. Ұйымдастыру тұрғысынан, ол төрт ресми емес бөлімнен тұрады, олардың әрқайсысы поэманың төрт шумағына сәйкес келіп, нақты бір эпизодтың көңіл-күйін бейнелейді: бірінші – батырлық күш-жігер; екінші – қызу қызбалық; үшінші – сезімтал махаббат; төртінші – баулымас қайғы. Музыканың әдемілігіне қарамастан, көптеген сыншылар Сибелиусті бастапқы материалдың повестволық құрылымына «тымырлық сене» кеткендігі үшін айыптады. «Лемминкайнен» сюитасы 1890 жылдардың басында жазылған. Бастапқыда Рихард Вагнердің операларымен салыстыратын масштабтағы «Veneen luominen» («Кеме құрылысы») мифологиялық операсы ретінде жоспарланған, бірақ Сибелиус кейіннен музыкалық мақсаттарын өзгертті және туынды төрт бөлімнен тұратын оркестрлік шығармаға айналды. Сюита фин халық эпосы «Калеваладан» алынған Лемминкайнен кейіпкеріне негізделген. Оны симфониялық поэмалар жинағы деп санауға болады. Екінші/үшінші бөлім, «Туонеланың аққуы», көбінесе жеке орындалады. «Финляндия», Сибелиустің ең танымал туындыларының бірі, 1899 жылдың қарашасында фин баспасөз мерекесінің бір бөлігі ретінде алғаш рет орындалған, өте патриоттық туынды. Ол 1900 жылдың шілдесінде қайта қарастырылған күйінде таныстырылды. «Океанидтер» – 1913–14 жылдары оркестр үшін жазылған бір бөлімді тональдық поэма. Грек мифологиясындағы Жерорта теңізінде мекендеген нимфаларға сілтеме жасайтын бұл туындының премьерасы 1914 жылдың 4 маусымында Коннектикут штатындағы Норфолк музыка фестивалінде Сибелиус дирижерлік еткенде өтті. Премьерасында «музыкада жасалған теңіздің ең жақсы бейнесі» деп мақталған туынды екі негізгі тақырыптан тұрады, оларды Сибелиус үш ресми емес кезеңде біртіндеп дамытады: бірінші – тыныш мұхит; екінші – жинала бастаған дауыл; үшінші – күркіреген толқынның шарықталуы. Дауыл басылғанда, соңғы аккорд естіледі, ол теңіздің ұлы күші мен шексіз кеңдігін символдайды. «Тапиола» – Сибелиустің оркестр үшін жазған соңғы маңызды туындысы, ол Уолтер Дамроштан Нью-Йорк филармониялық қоғамы үшін тапсырыс алды және 1926 жылдың 26 желтоқсанында таныстырылды. Ол «Калеваладан» алынған орман рухы Тапиодан шабыттанды. Америкалық сыншы Алекс Росс айтқандай, ол «Сибелиустің ең қатал және шоғырланған музыкалық мәлімдемесіне» айналды.

After the seven symphonies and the violin concerto, Sibelius's thirteen symphonic poems are his most important works for orchestra and, along with the tone poems of Richard Strauss, represent some of the most important contributions to the genre since Franz Liszt. As a group, the symphonic poems span the entirety of Sibelius's artistic career (the first was composed in 1892, while the last appeared in 1925), display the composer's fascination with nature and Finnish mythology (particularly the Kalevala), and provide a comprehensive portrait of his stylistic maturation over time. En saga (meaning "A Fairy Tale" in Swedish) was first presented in February 1893 with Sibelius conducting. The single movement tone poem was possibly inspired by the Icelandic mythological work Edda although Sibelius simply described it as "an expression of [his] state of mind". Beginning with a dreamy theme from the strings, it evolves into the tones of the woodwinds, then the horns and the violas, demonstrating Sibelius's ability to handle an orchestra. The composer's first significant orchestral piece, it was revised in 1902 when Ferruccio Busoni invited Sibelius to conduct his work in Berlin. Its successful reception encouraged him to write to Aino: "I have been acknowledged as an accomplished 'artist. The Wood Nymph, a single movement tone poem for orchestra, was written in 1894. Premiered in April 1895 in Helsinki with Sibelius conducting, it is inspired by the Swedish poet Viktor Rydberg's work of the same name. Organizationally, it consists of four informal sections, each corresponding to one of the poem's four stanzas and evoking the mood of a particular episode: first, heroic vigour; second, frenetic activity; third, sensual love; and fourth, inconsolable grief. Despite the music's beauty, many critics have faulted Sibelius for his "over reliance" on the source material's narrative structure. The Lemminkäinen Suite was composed in the early 1890s. Originally conceived as a mythological opera, Veneen luominen (The Building of the Boat), on a scale matching those by Richard Wagner, Sibelius later changed his musical goals and the work became an orchestral piece in four movements. The suite is based on the character Lemminkäinen from the Finnish national epic, the Kalevala. It can also be considered a collection of symphonic poems. The second/third section, The Swan of Tuonela, is often heard separately. Finlandia, probably the best known of all Sibelius's works, is a highly patriotic piece first performed in November 1899 as one of the tableaux for the Finnish Press Celebrations. It had its public premiere in revised form in July 1900. The Oceanides is a single movement tone poem for orchestra written in 1913–14. The piece, which refers to the nymphs in Greek mythology who inhabited the Mediterranean Sea, premiered on 4 June 1914 at the Norfolk Music Festival in Connecticut with Sibelius himself conducting. The work (in D major), praised upon its premiere as "the finest evocation of the sea ever produced in music", consists of two subjects Sibelius gradually develops in three informal stages: first, a placid ocean; second, a gathering storm; and third, a thunderous wave crash climax. As the tempest subsides, a final chord sounds, symbolizing the mighty power and limitless expanse of the sea. Tapiola, Sibelius's last major orchestral work, was commissioned by Walter Damrosch for the New York Philharmonic Society where it was premiered on 26 December 1926. It is inspired by Tapio, a forest spirit from the Kalevala. To quote the American critic Alex Ross, it "turned out to be Sibelius's most severe and concentrated musical statement."

Басқа маңызды жұмыстар

"Карелия музыкасы", композитордың ертерек туындыларының бірі, Выборг студенттер қауымы үшін жазылған. Алғаш рет 1893 жылғы 13 қарашада шулы тыңдаушылар алдында орындалды. "Сюита" 23 қарашада өткен концерттен пайда болды, ол овертюрадан және үш бөлімнен тұрды, олар "Карелия овертюрасы", Op. 10, және "Карелия сюитасы", Op. 11, ретінде жарияланды. Бұл Сибелиус туындыларының ең танымалдарының бірі болып қала береді. "Valse triste" – бұл қысқа оркестрлік шығарма, бастапқыда Сибелиус өзінің жеңістігі Арвид Ярнефельдтің 1903 жылғы "Kuolema" ("Өлім") пьесасы үшін жазған қосымша музыканың бір бөлігі болған. Қазір ол жеке концерттік туынды ретінде әлдеқайда белгілі. Сибелиус "Kuolema" қойылымы үшін 1903 жылғы 2 желтоқсанда алты шығарма жазды. Вальс әйелдің өлім төсегінен тұрып, әруақтармен билеу сахнасына сүйемелдеді. 1904 жылы Сибелиус 25 сәуірде Хельсинкиде орындалған "Valse triste" қойылымы үшін шығарманы қайта жөндеді, онда ол "Valse triste" ретінде ұсынылды. Оң қабылдауға ие болған бұл туынды өздігінен дамыды және Сибелиус туындыларының бірі болып қала береді. Ре минорындағы скрипка концерті алғаш рет 1904 жылғы 8 ақпанда Виктор Новачек жетекшілік ете орындалды. Сибелиус премьераға дейін туындыны толық аяқтамағандықтан, Новачек дайындалуға жеткілікті уақыт таппады, нәтижесінде қойылым сәтсіз аяқталды. Маңызды түзетулерден кейін, жаңа нұсқа 1905 жылғы 19 қазанда Рихард Штраус Берлин сарай оркестрін басқарғанда тағы да орындалды. Оркестрдің концертмейстері Карел Халир жетекшілік ете орындап, үлкен жетістікке жетті. Бұл туындының танымалдылығы арта түсті және қазір 20 ғасырда жазылған барлық скрипкалық концерттердің арасында ең көп жазылған туынды болып табылады. "Kullervo", Сибелиус туындыларының ертерек үлгілерінің бірі, кейде хорлық симфония деп аталады, бірақ оны тональды поэмаларға ұқсайтын бес симфониялық бөлімнен тұратын сюита ретінде сипаттаған дұрыс. "Калеваладан" алынған Kullervo кейіпкеріне негізделген бұл туындының премьерасы 1892 жылғы 28 сәуірде Эмми Ахте мен Абрахам Оянпера жетекшілік ете орындалды, ал Сибелиус жақында құрылған Хельсинки оркестр қоғамының хоры мен оркестрін басқарды. Композитордың өмірінде бес рет орындалса да, 1990 жылдардан бері ол тікелей орындаулар мен жазбалар үшін де айқын танымалдылыққа ие болды.

The Karelia Music, one of the composer's earlier works, written for the Vyborg Students' Association, was first performed on 13 November 1893 to a noisy audience. The "Suite" emerged from a concert on 23 November consisting of the overture and the three movements, which were published as the Karelia Overture, Op. 10, and the Karelia Suite, Op. 11. It remains one of Sibelius's most popular pieces. Valse triste is a short orchestral work that was originally part of the incidental music Sibelius composed for his brother in law Arvid Järnefelt's 1903 play Kuolema (Death). It is now far better known as a separate concert piece. Sibelius wrote six pieces for the 2 December 1903 production of Kuolema. The waltz accompanied a sequence in which a woman rises from her deathbed to dance with ghosts. In 1904, Sibelius revised the piece for a performance in Helsinki on 25 April where it was presented as Valse triste. An instant success, it took on a life of its own, and remains one of Sibelius's signature pieces. The Violin Concerto in D minor was first performed on 8 February 1904 with Victor Nováček as soloist. As Sibelius had barely completed the piece in time for the premiere, Nováček had insufficient time to prepare, with the result that the performance was a disaster. After substantial revisions, a new version was premiered on 19 October 1905 with Richard Strauss conducting the Berlin Court Orchestra. With Karel Halíř, the orchestra's leader, as soloist it was a tremendous success. The piece has become increasingly popular and is now the most frequently recorded of all the violin concertos composed in the 20th century. Kullervo, one of Sibelius's early works, is sometimes referred to as a choral symphony but is better described as a suite of five symphonic movements resembling tone poems. Based on the character Kullervo from the Kalevala, it was premiered on 28 April 1892 with Emmy Achté and Abraham Ojanperä as soloists and Sibelius conducting the chorus and orchestra of the recently founded Helsinki Orchestra Society. Although the work was only performed five times during the composer's lifetime, since the 1990s it has become increasingly popular both for live performances and recordings.

Фримасондық

Ресей билігі тұсында тыйым салынған Финляндиядағы масондық қайта жаңғырылғанда, Сибелиус 1922 жылы Suomi Lodge No. 1 ложасын құрушылардың бірі болды және кейіннен Финляндияның Ұлы Ложасының Бас органисі болды. Ол Финляндияда қолданылатын ритуалдық музыканы (Op. 113) 1927 жылы жазды, ал 1946 жылы жазылған екі жаңа туындысын қосты. 1948 жылғы ритуалдық музыканың жаңа редакциясы – оның соңғы туындыларының бірі. Сибелиус ложаның жұмысы басталған алғашқы жылы алты мәжіліске қатысты. Келесі жылдары оның қатысуы сиреп қалды. Оның аты 1927 жылғы қаңтардан кейін Suomi Lodge ложасының хаттамаларында кездеспейді.

Табиғат

Сибелиус табиғатты жақсы көрді, ал фин пейзажы оның музыкасына жиі материал ретінде қызмет етті. Ол өзінің Алтыншы симфониясы туралы: «Ол маған әрқашан алғашқы қардың иісін еске түсіреді» деген еді. Айноланың төңірегіндегі ормандар оның «Тапиола» шығармасын жазуына шабыттандырды делінеді. Сибелиус пен табиғаттың байланысы туралы оның өмірбаяуын жазған Тауастстжерна былай деп жазды:
Тіпті скандинавиялық өлшемдермен салыстырғанда да, Сибелиус табиғаттың көңіл күйіне және жыл мерзімдерінің өзгеруіне ерекше сезімталдықпен жауап берді: ол көл мұзының үстінен ұшып бара жатқан қаздарды көру үшін бинокльмен аспанды қарады, журавльдің дауысын тыңдады және Айноланың төменгі батпақты жерлеріндегі қызылқұйрықтың дауысын естіді. Ол көктемгі гүлдерді де, күзгі хош иістер мен түстерді де бірдей ұнатты.

Қабылдау

Сибелиус симфониялық композиторлар мен музыкалық өмірге, әсіресе ағылшын және скандинавия елдерінде айтарлықтай әсер етті. Фин симфонисті Леви Мадетоя Сибелиустің шәкірті болды (олардың қарым-қатынасы туралы толық ақпарат алу үшін «Сибелиуспен қарым-қатынасы» бөлімін қараңыз). Ұлыбританияда Ральф Воан-Уильямс және Арнольд Бакс екеуі де өздерінің бесінші симфонияларын Сибелиуске арнады. Воан-Уильямс оның туралы: «Сіз музыка әлемінде мәңгі сөнбейтін шам жақтырдыңыз» деді. Сонымен қатар, «Тапиола» Бакстың Алтыншы симфониясында да, Эрнест Джон Моранның соль минорындағы симфониясында да айқын естіледі. Сибелиустің композициялық тәсілдерінің ықпалы Уильям Уолтонның Бірінші симфониясында да күшті сезіледі. 1930 жылдардың шамасында осы және басқа да бірнеше маңызды британдық симфониялық туындылар жазылған кезде Сибелиустің музыкасы өте танымал болды, дирижерлер Томас Бичем мен Джон Барбиролли оның шығармаларын концерт залында да, жазбаларда да қолдады. Уолтонның композитор досы Констант Ламберт тіпті Сибелиустің «Бетховеннен бері симфониялық формада табиғи түрде ойлайтын алғашқы ұлы композитор» екенін мәлімдеді. Бұрын Гранвилл Банток Сибелиусті қолдаған (олардың өзара құрметі болды: Сибелиус үшінші симфониясын ағылшын композиторына арнады, ал 1946 жылы Банток қоғамының алғашқы президенті болды). Жақында Сибелиус Роберт Симпсонның да қолдауын алған композиторлардың бірі болды. Малкольм Арнольд оның ықпалын мойындады, ал Артур Баттерворт Сибелиустің музыкасын өзінің жұмысы үшін шабыт көзі деп санады. Жаңа Зеландияның 20 ғасырындағы ең талантты композиторы Дуглас Лилберн Сибелиустің шығармаларынан алған шабытын, әсіресе ерте туындылары үшін жазды. Евгений Орманди және, шамалы дәрежеде, Филадельфия оркестрінің бұрынғы дирижері Леопольд Стоковский Сибелиустің музыкасын американдық тыңдаушыларға жеткізуде маңызды рөл атқарды, оның шығармаларын жиі орындады; алғашқысы өмір бойы Сибелиуспен достық қарым-қатынас орнатты. Кейіннен Сибелиустің өмірбаянын жазған американдық сыншы Олин Даунс оны қолдады. 1938 жылы Теодор Адорно сындық мақала жазды, онда «Егер Сибелиус жақсы болса, ол Бахтан Шенбергке дейінгі музыкалық сапа стандарттарын жоққа шығарады: өзара байланыстың байлығы, артикуляция, әртүрліліктегі бірлік, «бірде» көп қырлылық» деді. Адорно мақаласын Виржил Томсонға, сол кезде «Нью-Йорк Геральд Трибьюн» газетінің музыка сыншысына жіберді, ол да Сибелиусті сынады; Томсон мақаланың мағынымен келіссе де, Адорноға «оның үні [Адорноға] қарсылық тудыруға көбірек бейім» екенін мәлімдеді. Кейін композитор, теоретик және дирижер Рене Лейбовиц 1955 жылы шыққан памфлетінде Сибелиусті «әлемдегі ең нашар композитор» деп атады. Мүмкін, Сибелиус сыншылардың мақтауына да, ашуына да себеп болған нәрсе – ол жеті симфониясының әрқайсысында форма, тональдық және архитектураның негізгі мәселелеріне ерекше, жеке тәсілмен қарады. Бір жағынан, оның симфониялық (және тоналдық) шығармашылығы жаңа болды, ал басқалары музыка басқа бағытқа бұрылуы керек деп ойлады. Сибелиус сынға жауап ретінде: «Сыншылардың айтқандарына мән берме. Ешбір сыншыға ескерткіш қойылған емес» деді. 1990 жылы композитор Теа Мусгрейвке Хельсинки филармониялық оркестрі Сибелиустің туғанына 125 жыл толуына орай шығарма жазуды тапсырды: «Құран жыршысы» туындысы 1991 жылдың 14 ақпанында алғаш рет орындалды. 1984 жылы американдық авангард композиторы Мортон Фельдман Дармштадтта (Германия) лекция оқыды, онда ол «радикал деп ойлаған адамдар шын мәнінде консерваторлар болуы мүмкін, ал консерваторлар деп ойлаған адамдар шын мәнінде радикалды болуы мүмкін» деді, содан кейін ол Сибелиустің Бесінші симфониясын ырғақтады. 1996 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алған музыка сыншысы Тим Пейдж: «Сибелиус туралы бірден екі нәрсе айтуға болады. Біріншіден, ол өте біркелкі емес (оның камералық музыкасының көп бөлігі, көптеген әндері және фортепиано музыкасының көпшілігі 19 ғасырдағы екінші деңгейдегі салон композиторының бос уақытында шығарған туындылары болуы мүмкін). Екіншіден, ол өте жақсы болғанда, кейде ерекше болып кетеді» деді. Пианист Лейф Ове Андснес Пейдждің Сибелиустің фортепиано музыкасына берген бағасына қарсы салмақ қосты. Бұл туындылардың сапасы әртүрлі екенін мойындаған Андснес, жалпы сыншылықты негізсіз деп санайды. Орындаушылық кезінде Андснес тыңдаушылардың «адамдар білмейтін осындай әдемі, қол жетімді музыкамен ірі композитор болуы мүмкін екеніне таңырғандарын» байқады. Сибелиустің туғанына 150 жыл толуына орай Хельсинки музыка орталығы 2015 жылғы жазда «Сибелиус – Финляндия тәжірибесі» атты суреттелген және түсіндірілген шоуды күн сайын өткізуді жоспарлады. Өндіріс 2016 және 2017 жылдарға да созылуы жоспарланған. 8 желтоқсанда Хельсинки филармониялық оркестрі Джон Сторгордс дирижерлігімен «Эн Сага», «Луоннотар» және жетінші симфониядан тұратын естелік концерт өткізуді жоспарлады.

Sibelius exerted considerable influence on symphonic composers and musical life, at least in English speaking and Nordic countries. The Finnish symphonist Leevi Madetoja was a pupil of Sibelius (for more on their relationship, see Relationship with Sibelius). In Britain, Ralph Vaughan Williams and Arnold Bax both dedicated their fifth symphonies to Sibelius. Williams said of him "You have lit a candle in the world of music that will never go out." Furthermore, Tapiola is prominently echoed in both Bax's Sixth Symphony and Ernest John Moeran's Symphony in G minor. The influence of Sibelius's compositional procedures is also strongly felt in the First Symphony of William Walton. When these and several other major British symphonic essays were being written in and around the 1930s, Sibelius's music was very much in vogue, with conductors like Thomas Beecham and John Barbirolli championing its cause both in the concert hall and on record. Walton's composer friend Constant Lambert even asserted that Sibelius was "the first great composer since Beethoven whose mind thinks naturally in terms of symphonic form". Earlier, Granville Bantock had championed Sibelius (the esteem was mutual: Sibelius dedicated his Third Symphony to the English composer, and in 1946 he became the first President of the Bantock Society). More recently, Sibelius was also one of the composers championed by Robert Simpson. Malcolm Arnold acknowledged his influence, and Arthur Butterworth also saw Sibelius's music as a source of inspiration in his work. New Zealand's most accomplished 20th century composer, Douglas Lilburn, wrote of the inspiration he derived from Sibelius's work, particularly for his earlier compositions. Eugene Ormandy and, to a lesser extent, his predecessor with the Philadelphia Orchestra Leopold Stokowski, were instrumental in bringing Sibelius's music to American audiences by frequently programming his works; the former developed a friendly relationship with Sibelius throughout his life. Later in life, Sibelius was championed by the American critic Olin Downes, who wrote a biography of the composer. In 1938 Theodor Adorno wrote a critical essay, notoriously charging that "If Sibelius is good, this invalidates the standards of musical quality that have persisted from Bach to Schoenberg: the richness of inter connectedness, articulation, unity in diversity, the 'multi faceted' in 'the one'." Adorno sent his essay to Virgil Thomson, then music critic of the New York Herald Tribune, who was also critical of Sibelius; Thomson, while agreeing with the essay's sentiment, declared to Adorno that "the tone of it [was] more apt to create antagonism toward [Adorno] than toward Sibelius". Later, the composer, theorist and conductor René Leibowitz went so far as to describe Sibelius as "the worst composer in the world" in the title of a 1955 pamphlet. Perhaps one reason Sibelius has attracted both the praise and the ire of critics is that in each of his seven symphonies he approached the basic problems of form, tonality, and architecture in unique, individual ways. On the one hand, his symphonic (and tonal) creativity was novel, while others thought that music should be taking a different route. Sibelius's response to criticism was dismissive: "Pay no attention to what critics say. No statue has ever been put up to a critic." In 1990, the composer Thea Musgrave was commissioned by the Helsinki Philharmonic Orchestra to write a piece in honour of the 125th anniversary of Sibelius's birth: Song of the Enchanter premiered on 14 February 1991. In 1984, the American avant garde composer Morton Feldman gave a lecture in Darmstadt, Germany, wherein he stated that "the people you think are radicals might really be conservatives – the people you think are conservatives might really be radical," whereupon he began to hum Sibelius's Fifth Symphony. Writing in 1996, the Pulitzer Prize winning music critic Tim Page stated, "There are two things to be said straightaway about Sibelius. First, he is terribly uneven (much of his chamber music, a lot of his songs and most of his piano music might have been churned out by a second rate salon composer from the 19th century on an off afternoon). Second, at his very best, he is often weird." Pianist Leif Ove Andsnes offers a counterweight to Page's assessment of Sibelius's piano music. Acknowledging that this body of work is uneven in quality, Andsnes believes that the common critical dismissal is unwarranted. In performing selected piano works, Andsnes finds that audiences were "astonished that there could be a major composer out there with such beautiful, accessible music that people don't know." For the 150th anniversary of Sibelius's birth, the Helsinki Music Centre planned an illustrated and narrated "Sibelius Finland Experience Show" every day during the summer of 2015. The production was also planned to extend over 2016 and 2017. On 8 December itself, the Helsinki Philharmonic Orchestra conducted by John Storgårds planned a commemorative concert featuring En Saga, Luonnotar and the Seventh Symphony.

Мұра

1972 жылы Сибелиус қыздары Аинола үйін Финляндия мемлекетіне сатты. Білім министрлігі мен Финляндияның Сибелиус қоғамы оны 1974 жылы мұражай ретінде ашты. Сибелиус суреттерде, маркаларда және валютада бейнеленді; финляндиялық 100 маркалық банкнотада оның суреті 2002 жылға дейін болды, содан кейін евро қабылданып, алынып тасталды. Сибелиус шығармаларының толық жинағы 1996 жылдан бері Финляндияда дайындалып келеді. Бұл Финляндия Ұлттық кітапханасы, Финляндияның Сибелиус қоғамы және Breitkopf & Härtel баспасының бірлескен жобасы. Аяқталғаннан кейін, бұл сындық басылым 60 томнан тұрады. Сибелиус 1909 жылдан 1944 жылға дейін күнделік жазып, оның отбасы оны 2005 жылы қысқартусыз жариялауға рұқсат берді. Күнделік sv редакторымен өңделді және 2005 жылы швед тілінде жарияланды. Композитордың 150 жылдығын мерекелеу үшін, 2015 жылы күнделік фин тілінде де толыққанды жарияланды. Сибелиус хаттарының бірнеше томы швед, фин және ағылшын тілдерінде өңделіп, жарияланды. "Сибелиус" нота жазу бағдарламасы оның құрметіне аталды.

Қолжазбалар

Сибелиус әдеби мұрасының бір бөлігі – хаттар мен қолжазбалар Финляндия Ұлттық мұрағатында және Финляндия Ұлттық кітапханасында сақтаулы, бірақ бірнеше туынды шетелдік жеке коллекцияларда, тіпті инвестиция ретінде, ғалымдарға толыққанды қолжетімді емес. 1970 жылы Финляндия үкіметі, банктер мен қорлардың көмегімен Ұлттық кітапхана 50 музыкалық қолжазбадан тұратын жинақты сатып алды. Сибелиус жеке музыка архиві 1982 жылы композитордың мұрагерлері Ұлттық кітапханаға сыйға берді. 1997 жылы Білім министрлігінің көмегімен тағы 50 дана қолжазба сатып алынды. 2018 жылы итальяндық фин коллекционері және меценат Роландо Пиераччини Финляндия Ұлттық мұражайына Сибелиус хаттары мен басқа материалдардан тұратын жинақты сыйға тартты. Алайда, 2016 жылы «Похоланың қызы» қолжазбасы аты-жөні белгісіз сатып алушыға 290 000 еуроға сатылды және енді ғалымдарға қолжетімді емес. Жыл соңында Ұлттық кітапхана бұл жинақты қорлар мен демеушілердің көмегімен сатып алды. Соңғы бағасы «бір миллион еуродан айтарлықтай төмен болды». Бүгінде Сибелиус қолжазбаларын Финляндиядан рұқсатсыз шығару заңмен тыйымдалған, ал Hufvudstadsbladet газетінің мәліметінше, мұндай рұқсат берудің ықтималдығы төмен.

Жалпы көздер

Кейіннен "Глосса овер Сибелиус" деп қайта басылды. Сілтеме жасалып, аударылды.