Кіріспе

Нортумберлендтегі рим қамалы, Англия

Хаусстедс рим қамалы – Англияның Нортумберленд аймағындағы Хаусстедс орналасқан жерде Адриан қабырғасындағы қосымша қамал. Ол бір шақырымдық Whin Sill жартасының ұшында, қабырға осы жартас үстінен өтетін және сирек қоныстанған төбелерге көз сақтайтын орналасқан. Бұл қабырғадағы "ең ұлы бекет" деп аталды және ең жақсы сақталған, кеңінен таныстырылған қамалдардың бірі. Ол шамамен 300 жыл бойы пайдаланылды. Кароубург қамалынан батысқа қарай 5,3 миль, Грейт Честерс қамалынан шығысқа қарай 6 миль және Стенгейт жолындағы Виндоланда қамалынан солтүстік-шығысқа қарай 2 миль қашықтықта орналасқан. Қазіргі уақытта бұл жер Ұлттық сенім қорына тиесілі және Англия мұрасының қамқорлығында. Қамалдан табылған заттарды осы орындағы мұражайда, Честердегі мұражайда және Ньюкасл-апон-Тайндағы Ұлы Солтүстік мұражайында көруге болады.

Атауы

Қорғанның аты Vercovicium, Borcovicus, Borcovicium және Velurtion деп аталады. Хоустедсте табылған VER әріптері жазылған жазу, Ver(covicianorum) деген сөздің қысқартылған түрі деп саналады, кейінгі латын тілінде ver әріптері bor әріптерімен алмастырылып қолданылған. Хоустедс шаруашылығының 18 ғасырдағы үйі қазіргі атауды берген.

Тарих

Адриан қабырғасы 122 жылы салынды, бастапқыда қамалдар емес, кішкентай милялық бекіністерден тұрды. Бірақ құрылысы аяқталмас бұрын, қамалдарды салу жоспары өзгертілді. Сондықтан, сол жердегі 36B мұнарасы бұзылып, 124 жылы тастан салынған қамалға орын жасалды. Оның солтүстік қабырғасы бастапқы Кең қабырғаның негізінің үстіне салынды. Қамал бірнеше рет жөнделіп, қайта салынды. 3-ғасырдың соңы мен 4-ғасырдың басындағы ірі қайта құруға қабырғалардағы аралық мұнаралар, үлкен қойма (гореум) және жаңа казармалар кірді. Қамалдың оңтүстігіне қарай үлкен азаматтық елді мекен (викус) орналасқан, оның тас негіздерінің бір бөлігі әлі де көрініп тұр, соның ішінде "Қанды үй" деп аталатын жер, онда қазба жұмыстары кезінде екі қаңқа жаңадан төселген еденнің астынан табылған. Викус 270 жылға дейін, қамал қайта салынар алдында тасталып кеткен. Бұл Британия үшін ерекше, себебі онда су құбыры болған жоқ және жаңбыр суын жинауға тәуелді болды, осы мақсатта қорғаныстың шетінде үлкен таспен қапталған цистерналар салынған. Сондай-ақ, бұл жерде Рим Британиясындағы ең жақсы сақталған тас дәретханалардың бірі бар.

Гаррисон

Біздің заманымыздың 2-ші ғасырында гарнизон белгісіз, екі есе үлкен көмекші жаяу әскер когортынан және II Аугуста легионының жасағынан тұрды. 205/208 жылдардан бастап ол I Тунгрорум когортынан (атақты 1000 адамнан) құралды, оған Хнаудифриди саны және Фризиялық атты әскер бөлімі – Кунеус Фризионум қосылды, "кунеус" сөзі үшбұрыш формацияны білдіреді. "Notitia Dignitatum" бойынша Тунгриандықтар 4-ші ғасырда да сол жерде болды. 409 жылы римдіктер шығып кетті.

Үй шаруашылығы

Хаусстедс – бұрынғы шаруашылық, оның қираған қалдықтары Рим бекінісінің оңтүстік қақпасының жанында сақталған. 1838 жылы әуесқой тарихшы Джон Клейтон бұл шаруашылықты Рим қабырғалары бойындағы шаруашылықтар жинағына қосу мақсатымен сатып алған. Клейтон Римдік жерді кейінгі құрылыстардан тазартқан, ал қазіргі ферма ғимараты шамамен 1860 жылы салынған. Джон Морис Клейтон 1929 жылы бекіністі аукционға шығаруға тырысқан. Ол бағасы жетпеді және 1930 жылы Ұлттық сенім қорына (National Trust) сыйға тартылды. Кейіннен шаруашылық Тревельян отбасының меншігіне өтті, олар осы жердегі мұражай үшін жер берді.