Станегейт жолы: Англияның солтүстігіндегі римдік жол, Карлайл мен Корбриджді байланыстырған. Адыр қабырғасынан бұрын салынған, маңызды форттарды қосып, стратегиялық маңызы зор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карлайлдан Корбриджге дейін созылған римдік жол, Англия
Roman road that ran from Carlisle to Corbridge, England
визуалды роман
the visual novel
Стэнгейт (нортумбрий диалектісінде "тас жол" деген мағынаны білдіреді) – қазіргі Солтүстік Англияда салынған маңызды римдік жол және ерте шекара. Ол көптеген бекіністерді байланыстырды, оның ішінде маңызды өзендердегі өткелдерді қорғаған екі бекініс: шығыста Тине өзеніндегі Корстопитум (Корбридж) (Дер көшесінде орналасқан) және батыста Лугавалиум (Карлайл) (Еден өзенінде). Стэнгейт Нортумберлендтегі Тайн және Камбриядағы Иртинг өзендерінің аңғарлары арқылы өтетін табиғи кеңістік арқылы салынған. Ол Хадриан қабырғасының шекарасынан ондаған жыл бұрын пайда болды; кейін қабырға да осыған ұқсас бағытты ұстанды, бірақ сәл солтүстікке қарай. Стэнгейтті Англияның оңтүстігіндегі Стэйн-стрит деп аталатын екі римдік жолмен шатастырмау керек, атап айтқанда Стэйн-стрит (Чичестер) және Стэйн-стрит (Колчестер). Екі жағдайда да мағынасы солтүстік нұсқасындағыдай – тастан немесе таспен төселген жол. Стэнгейт көптеген басқа римдік жолдардан ерекшеленеді, себебі ол көбінесе ең оңай бағыттарды ұстанды, сондықтан жиі қисық жолмен салынған, ал әдеттегі римдік жолдар тік өтеді, тіпті кейде қиын көтерілімдерге тап болады. Стэнгейттің үлкен бөлігі бүгінде Нортумберлендтегі Форстоунс пен Виндоланда арасындағы қазіргі заманғы шағын жол ретінде қолданылуда.
The Stanegate (meaning "stone road" in Northumbrian dialect) was an important Roman road and early frontier built in what is now northern England. It linked many forts including two that guarded important river crossings: Corstopitum (Corbridge) on the River Tyne in the east (situated on Dere Street) and Luguvalium (Carlisle) (on the River Eden) in the west. The Stanegate ran through the natural gap formed by the valleys of the River Tyne in Northumberland and the River Irthing in Cumbria. It predated the Hadrian's Wall frontier by several decades; the Wall would later follow a similar route, albeit slightly to the north. The Stanegate should not be confused with the two Roman roads called Stane Street in the south of England, namely Stane Street (Chichester) and Stane Street (Colchester). In both these cases the meaning is the same as for the northern version, indicating a stone or paved road. The Stanegate differed from most other Roman roads in that it often followed the easiest gradients, and so tended to weave around, whereas typical Roman roads follow a straight path, even if this sometimes involves having punishing gradients to climb. A large section of the Stanegate is still in use today as a modern minor road between Fourstones and Vindolanda in Northumberland.
Тарих
Станегейт Агрикола басқарған кезеңде, 77-85 жылдары, Веспасиан, Тит және Домициан императорларының тұсында салынған деп саналады. Сонымен қатар, солтүстік шекара Форт және Клайд өзендері арасында орналасқан кезде, ол стратегиялық маңызы бар жол ретінде салынған болуы мүмкін. Мұны растайтын дерек ретінде, жол бір күндік сапарға (римдік 14 миль немесе қазіргі 13 миль (21 км)) қамалдармен жабдықталған, бұл шекаралық емес стратегиялық жол үшін жеткілікті еді. Виндоланда (Честерхолм) және Нетер Дентон қалаларындағы қамалдар Корстопитум және Лугувалиум қалаларындағы қамалдармен бірдей кезеңде, яғни 70-80 жылдары салынған. Римдіктер шамамен 87 жылдан бастап Шотландиядан шығуға шешім қабылдағанда, Станегейт жолы біртіндеп жаңа шекараға айналды және жарты күндік сапарға қамалдар салу қажет болды. Бұл қосымша бекіністер Ньюбро, Магнис (Карворан) және Брэмптон ескі шіркеуі болды. "Жарты күндік сапар" аралығындағы қамалдардың арасында кішкентай бекіністер салынған деген болжам бар. Хальтвистл, Берн және Троп осындай бекіністер болуы мүмкін, бірақ мұндай бекіністердің тізбегін растауға жеткілікті дәлелдер жоқ.
The Stanegate is believed to have been built under the governorship of Agricola, from 77 to 85 AD, during the reigns of the emperors Vespasian, Titus, and Domitian. It is also thought that it was built as a strategic road when the northern frontier was on the line of the Forth and Clyde. An indication of this is that it was provided with forts at one day marching intervals (14 Roman miles or modern 13 mile (21 km)), sufficient for a strategic non frontier road. The forts at Vindolanda (Chesterholm) and Nether Denton have been shown to date from about the same time as Corstopitum and Luguvalium, in the 70s and 80s AD. When the Romans decided to withdraw from Scotland starting from around 87 AD, the line of the Stanegate gradually became the new frontier and it became necessary to provide forts at half day marching intervals. These additional forts were Newbrough, Magnis (Carvoran), and Brampton Old Church. It has been suggested that a series of smaller forts were built in between the 'half day march' forts. Haltwhistle Burn and Throp might be such forts, but there is insufficient evidence to confirm a series of such fortlets.
Құрылымы
Корстопитум бекінісінен шыққан жерде, Стенгейт 22 фут (7 метр) енімен, жабық тас арықтары және жоғарысы шағылмен жабылған қиыршық тас негізімен салынған.
Where it left the base of Corstopitum, the Stanegate was 22 feet (7 m) wide with covered stone gutters and a foundation of cobbles with of gravel on top.
Бағыт
Стенгейт шығыста Корстопитумнан басталды, онда маңызды Дере көшесі Шотландияға қарай бағытталған. Корстопитумнан батысқа қарай, Стенгейт Кор Берн өзенін кесіп өтіп, содан кейін Тайн өзенінің солтүстік жағалауын бойлай жүрді, дейін Солтүстік Тайнға жеткенше. Римдік көпір Солтүстік Тайн арқылы жолды алып өткен болуы керек, содан кейін қазіргі Форстоунс ауылынан батысқа қарай, алғашқы форт орналасқан Ньюброға дейін созылды, Корбриджден 6 миль (10 км) және Виндоландадан 10 шақырым қашықтықта. Бұл кішкентай форт, Ньюбро шіркеуінің зиратында орналасқан, ол ауылдың батысында жалғыз тұр. Оның батыс жағындағы ұшу-қону жолағының оңтүстік жиегінен әуеден көрінетін, осы фортқа қатысты марш лагерінің қисық бұрышы Google Earth-те де көрінеді. Содан кейін Стенгейт Кросби-он-Эден ауылындағы үлкен тілім арқылы жалғасты, онда кішкентай бекініс болған деген болжам бар, бірақ ол әлі табылмаған. Стенгейт содан кейін қазіргі Карлайлдағы крикет алаңына жақын Едем өзенін кесіп өтіп, ақырында Карлайл қамалы орнындағы Лугавалиум (Карлайл) бекінісіне жетті, Брэмптон Ескі шіркеуінен 38 миль (61 км) қашықтықта және Корстопитумнан 61 шақырым қашықтықта. Жол батысқа қарай, Киркбридтегі римдік фортына дейін созылуы мүмкін, ол Морикамб шығанағына қарап тұрған Солвей Фертінің сағасын бақылайтын, бірақ жолдың болуын растайтын жеткілікті дәлел табылмады. Стенгейт шығысқа қарай Корстопитумнан Понс Элиус қаласындағы форт пен көпірге қарай, қазіргі Ньюкасл-апон-Тайнға қарай созылуы мүмкін, және мүмкін Уикхемдегі Уошинг-Уэллс римдік фортына қосылған болуы мүмкін, бірақ бұл жолдың болуын растайтын ешқандай дәлел әлі табылмаған.
The Stanegate began in the east at Corstopitum, where the important road, Dere Street headed towards Scotland. West of Corstopitum, the Stanegate crossed the Cor Burn, and then followed the north bank of the Tyne until it reached the North Tyne near the village of Wall. A Roman bridge must have taken the road across the North Tyne, from where it headed west past the present village of Fourstones to Newbrough, where the first fort is situated, from Corbridge, and 6 mile (10 km) from Vindolanda. It is a small fort occupying less than and is in the graveyard of Newbrough church, which stands alone to the west of the village. The curving corner of an associated marching camp can be made out from the air on the south edge of the runway near its western end, and can be seen on Google Earth. The Stanegate then continued through a large cutting in the village of Crosby on Eden, where a small fort has been postulated, based on marching distances, but has not yet been found. The Stanegate then crossed the River Eden near the cricket ground in modern Carlisle and eventually reached the fort of Luguvalium (Carlisle) on the site of Carlisle Castle, from Brampton Old Church and 38 mile (61 km) from Corstopitum. It has been suggested that the road may have carried on west for a further to the Roman fort at Kirkbride overlooking Moricambe Bay, an inlet of the Solway Firth. A large camp of was found there, but the evidence for a road is insufficient. The Stanegate might have run eastwards from Corstopitum towards the fort and bridge at Pons Aelius, present day Newcastle upon Tyne, possibly linking to Washing Wells Roman Fort in Whickham, but no evidence of a road here has yet been found to support this.
Кейінгі тарихы
Стенгейттің көп бөлігі Карлгейт (немесе Карлайл жолы) үшін негіз болды, бұл ортағасырлық жол Корбридж нарығынан басталып, Корстопитумның батысындағы Стенгейтке қосылды. Карлгейт ақырында настолько нашарлап, көліктер мен арбалар оны пайдалана алмай қалды. 1751–1752 жылдары 1745 жылғы Якобит көтерілісінен кейін генерал Джордж Уэйд жаңа әскери жол салды.
Much of the Stanegate provided the foundation for the Carelgate (or Carlisle Road), a medieval road running from Corbridge market place and joining the Stanegate west of Corstopitum. The Carelgate eventually deteriorated to such an extent that it was unusable by coaches and wagons. In 1751–1752, a new Military Road was built by General George Wade in the wake of the Jacobite rising of 1745.