Кіріспе

Тайн және Уэр округі, Англия. Уолсенд ( /ˈwɔːlzɛnd/) – Англияның Тайн және Уэр округіндегі Солтүстік Тайнсайд қаласында, Адриан қабырғасының шығыс басында орналасқан қала. Халық саны 43 842 адамды құрайды және Ньюкасл-апон-Тайн қаласынан шығысқа қарай 6 шақырым қашықтықта жатыр.

Роман Валсенд

Римдік дәуірде бұл жерде Сегедун бекінісі орналасқан. Бұл бекініс Хадриан қабырғасының шығыс ұшын қорғаған, ол бекіністің батыс қабырғасында тоқтамай, оңтүстік-шығыс бұрышынан бастап Тайн өзенінің жағасына дейін созылған. Дэвид Бриз жазғандай, "Брюстің жазбаларында айтылғандай, он тоғызыншы ғасырдың басында Джон Баддл кіші бала кезінде өзенде жүзгенде қабырғаның негізін өзенге қарай ұзаққа дейін көріп жүрген".

Жаулап алу алдындағы кезең

Римдіктердің қабырғадан кетуі солтүстіктен пикттерді, ал көп ұзамай Эльба өзенінің сағасынан жүзіп келген англдарды әкелді, олар теңізден де, құрлықтан да жиі шабуылдар жасады. 547 жылы Ида саксон бүкіл солтүстікті қиратты, және Уолсенд жалпы қиратудан әрі қарай зардап шеккені сөзсіз. Нортумбрияның Эдвинінің басшылығымен Нортумберлендтің алтын ғасырына дейін, содан кейін Нортумбрия патшасы Освальдтың (635-642) және Сент-Айданның христиан дінін енгізуіне дейін Уолсенд бейбітшілік пен даму кезеңін бастан өткерді. Бұл бейбітшілік 794 жылы Даниялықтардың (немесе викингтердің) Тайн өзенімен көптеп келуімен күрт аяқталды. Нормандтар басып алғанға дейінгі жылдары даниялықтар мен англдар арасында үстемдік үшін күрес болды.

XIX ғасырдан бүгінгі күнге дейін

XIX ғасырдың соңында приходта бірнеше қалалық санитарлық аудандар құрылды: Уиллингтон-Кей, Хоудон және Уолсендтің өзі. Бірінші екеуі 1894 жылғы Жергілікті басқару туралы заңға сәйкес Уиллингтон-Кей қалалық округін құру үшін бірікті, ал кез келген қалалық санитарлық ауданнан тыс жер Тайнемут ауылдық округіндегі Уиллингтон приходының бөлігін құрады. Уолсенд 1901 жылы муниципалды борон ретінде бекітілді, ал 1910 жылы Уиллингтон-Кей, Уиллингтон және Лонгбентон приходының бір бөлігін қосты. Санкт-Петер шіркеуінде (Англия шіркеуі) Майкл Хилидің An Túr Gloine шеберханасынан жасалған төрт әдемі витраж терезесі бар: Санкт-Патрик, Санкт-Петер және Санкт-Лука (1913); Туған Иеміз және бақташылар (1919); Қайта тірілу періштесі, Санкт-Джордж және Санкт-Кристофермен (1921); Су үстінде жүрген Иеміз (1921); сондай-ақ Этель Риндтің An Túr Gloine шеберханасынан жасалған, Жақсы бақташы, Бетаниялық Мариям және Дәуіт бейнеленген терезесі (1921).

Кеме жасау

Уолсендтің кеме жасау тарихы бар және ол Вигхам Ричардсон кеме жасау зауытының орны болды, кейіннен ол Свон Хантер мен Вигхам Ричардсонмен бірікті, ең танымал RMS Мавританияны салғандықтары үшін белгілі. Бұл экспресс-лайнер 22 жыл бойы Атлантиканы ең жылдам кесіп өту үшін берілетін «Көк лента» атағын иеленді. Басқа да мәшһүр кемелердің қатарында 1912 жылы «Титаниктен» аман қалғандарды құтқарған RMS Carpathia және 1928 жылы Шпицбергендегі Умберто Нобиле экспедициясын құтқарған, Роальд Амундсеннің қаза тапқан жері Красин (Святогор деген атпен суға түсірілген) мұзжарғышы бар. Оқиға Шон Коннери мен Питер Финчтің қатысуымен түсірілген «Қызыл шатыр» фильмінде қайта жаңғырылады. Чарльз Парсонс 1894 жылы осы жерде революциялық «Турбиния» кемесін іске қосты, бұл әлемдік флоттарды ғана емес, сонымен қатар қолжетімді электр энергиясын кең көлемде өндіру арқылы қазіргі заманға елеулі үлес қосты. Ол BBC-нің «ХХ ғасырдың өнертабысшысы» атты фильмінде көрсетілген. Орыс жазушысы Евгений Замятин 1916-17 жылдары «Лебединый Охотник» зауытында жұмыс істеді және оны өзінің ұлы антиутопиялық «Біз» туындысының тұғыры ретінде пайдаланды, ол Джордж Оруэллдің «1984» романына зор ықпал етті. Бұл жерде екінші дүниежүзілік соғыста салынған және «Бисмарк» кемесін батыруға қатысқан кемелер болды. 1980 жылдары жаңа HMS Ark Royal кемесі де осында салынды. Кеме жасау зауыты 2007 жылы жабылды. Стингтің «Соңғы кеме» мюзиклі осы кеме жасау зауытында өтеді. Бұрынғы Уолсенд Слипвей және Инженерлік Компаниясының кеме жасау зауыты әлі де жұмыс істеп тұр, теңіз үстіндегі мұнай платформаларын құрылыс жасайды және телестудия ретінде пайдаланылады: ондағы туындылардың қатарында ITV-дің танымал «Вера» сериалында Бренда Блетхин мен «Инспектор Джордж Джентли» сериалында Мартин Шоудың рөлдері бар.

Көмір өндіру

Уолсендтің алғашқы өнеркәсіптерінің көп бөлігі көмір өндірумен байланысты болды. Уолсенд кеніші 1778-1935 жылдар аралығында жұмыс істеген жеті шахтадан тұрды. 1820 жылдары шахталар Рассел кеніші болып біріктірілді, кейін Уолсенд және Хебберн көмір компаниясы деп аталды. 1924 жылы кеніште 2183 адам жұмыс істеді. Кеніштің ең белгілі басқарушысы – кенші және теміржол инженері Джон Баддл, ол Дэви лампасын жетілдіруге көмектесті. 1767-1925 жылдар аралығында кеніште 209 адамның қаза болуына әкелген 11 ірі оқиға тіркелді. Холл-Граундс саябағының аумағы арқылы өтетін Бёрн өзенінің артында Валсенд паркі орналасқан – бұл дәстүрлі британдық қалалық парк, оны жергілікті тұрғындар жиі қалпына келтіруді талап етеді және коньки және BMX паркі, жақсартылған жолдар, сондай-ақ Даффи ескерткіш фонтанының қайта құралуы сияқты көптеген жақсартулар жоспарланған. Уолсендтегі Рейдт даңғылында Centurion Park Golf Club орналасқан, бұрын Уолсенд гольф клубы деп аталған. Онда 18 лунка және жаттығу алаңы бар. Қалада Уолсенд Бойз Клубы бар, ол Алан Ширер, Ли Кларк, Стив Уотсон, Питер Бирдсли, Робби Эллиотт, Мик Тайт және Майкл Каррик сияқты көптеген танымал футболшыларды тәрбиеледі. Бұл қала сонымен қатар әлемдік деңгейде танымал музыкант Стингтің туған жері, оның "All This Time" әні римдік қабырға мен бекініске сілтеме жасайды. Стинг жазған "Соңғы кеме" мюзиклі Уолсендте өтеді. Уолсенд қалалық әкімшілігі – 1908 жылы салынған үлкен Эдвард стиліндегі барокко стиліндегі ғимарат.

Рим тарихын еске алу

Римдік мұрасын құрметтеу үшін Валсенд қаласындағы көптеген жерлерде тарихи атауы Сегедунум көрсетілген, сонымен қатар латын тілінде жазылған табельдерді де кездестіруге болады. Уолсенд метро стансасында ағылшын және латын тілдерінде белгілер орнатылған. Мұндай аудармалар көңілді, өйткені олар қазіргі заман мен ежелгі дәуірдің арасындағы қарама-қайшылықты көрсетеді. Сегедунум Рим бекінісі мұражайында Рим тарихына қатысты экспонаттар, сондай-ақ бұрын осы жерде тұрған Рим қабырғасының бөлігі мен монша үйінің реконструкциясы қойылған.

Демография

2011 жылы Уолсендтің халқы 43 826 адамды құрады, ал бұрынғы санақта 42 842 адам болған. Уолсенд Солтүстік Тайнсайд Ақ британиялықтар 95,1% 95,1% Азиялықтар 1,9% 1,9% Қара нәсілділер 0,6% 0,4% Көздер:

Уолсендте халықтың 4,9% ақ емес британиялықтарды құрайды, бұл көрсеткіш айналасындағы ауданмен бірдей. Азиялықтардың үлесі де осыған сәйкес келеді, бірақ қара нәсілділердің саны сәл жоғары. Уолсенд – Тайнсайдтағы этникалық құрамы ең аз әртүрлі екінші ірі қалалық бөлімше және Тайнемутпен салыстырғанда, халық саны шамалы артық болса да, ақ британиялықтардың үлесі жоғары. Дегенмен, Тайн өзенінің оңтүстігінде орналасқан Джарроу қаласымен салыстырғанда этникалық азшылықтардың саны көп.