Кіріспе

Нидерланды провинциясының басшысы Корольдік комиссар (Commissaris van de Koning, қысқартылуы CvdK) – Нидерланды провинциясының басшысы. Лауазым иесі провинциялық штаттарға (түзінен сайланатын провинциялық заң шығарушы орган) және провинциялық атқарушы органға (атқарушы орган) төрағалық етеді, бірақ дауыс беру құқығы тек соңғысында ғана бар. Егер биліктегі монарх әйел болса, лауазым Корольдік комиссар (Commissaris van de Koningin) деп аталады. Нидерландыда он екі провинция болғандықтан, он екі Корольдік комиссар бар. Нидерландыда жергілікті басқарудың екі деңгейі бар: провинциялар және муниципалитеттер. Он екі провинция орталық үкімет пен муниципалитеттер арасындағы әкімшілік деңгейді құрайды. Үш деңгейдің де ұйымдасу құрылымы шамалы дараланады, олардың барлығы тікелей сайланатын заң шығарушы органмен ұйымдастырылған, ол өз кезегінде атқарушы билікті сайлайды, оның төрінде тағайындалған төраға тұрады. Ұлттық және муниципалдық деңгейлерде бұл – Патша және Мэр, ал провинциялық деңгейде – Корольдік комиссар.

Патшаның уәкілінің міндеттері

Корольдік комиссар провинция тұрғындарымен сайланбайды, оны Голландия Королі (монарх төрағалық ететін министрлер) алты жылға тағайындайды, мерзімі ұзартылуы мүмкін. Корольдік комиссарды тек Голландия Королі ғана қызметтен ала алады. Лауазым бос орынға ие болғанда, провинциялық кеңес Ішкі істер министріне қандай үміткерді көргісі келетіні туралы ақпарат береді. Корольдік комиссарлардың барлығы ірі ұлттық саяси партиялардың белгілі мүшелері болғанымен, олар қызмет ететін кезеңде саяси бейтарап болуы керек. Корольдік комиссарлар провинциялық басқаруда рөл атқарады және провинцияларда орталық үкіметтің ресми өкілдері болып табылады. Олар төтенше жағдайларды басқару және алдын алу жұмыстарын үйлестіреді, сондай-ақ өз аймағындағы муниципалитеттерге ресми сапарлар жасап тұрады. Корольдік комиссарлар муниципалитет әкімдерін тағайындауда маңызды рөл атқарады. Лауазым бос орынға ие болғанда, Корольдік комиссар алдымен муниципалдық кеңестен ізбасарға қатысты пікірін сұрайды, содан кейін Ішкі істер министріне кандидатты ұсынатын хат жолдайды. Корольдік комиссарлар провинциялық атқарушы органдардың төрағалары және толық құрамындағы мүшелері болғандықтан, атқарушы биліктің кейбір міндеттерін өздерінің құзыретіне қоса алады. Олар сондай-ақ ресми аппаратты және провинциялық коммуналдық мекемелерді бақылайды, сонымен қатар провинцияны бизнеспен байланыста өкілдік етеді.

Лимбургтегі атау беру практикасы

Нидерландтың Лимбург провинциясында Корольдік комиссарды әдетте Бельгиядағыдай, бейресми түрде Гувернер ("губернатор") деп атайды. Сол сияқты, Маастрихттегі Provinciehuis ("Провинция үйі") Gouvernement ("Губернатор резиденциясы") деп аталады. Бұл жергілікті дәстүр провинцияның XIX ғасырдағы ерекше статусынан туындаған. Қазіргі таңда кеңсе атауының ресми түрі басқа провинциялардағыдай.