Кіріспе

Солтүстік Waffen SS бөлімдері

Германдық СС (Germanische SS) – 1939 және 1945 жылдар аралығында Германия басып алған Еуропаның бір бөлігінде, Schutzstaffel (SS) басшылығымен құрылған жарымәскери және саяси ұйымдардың жиынтық атауы. Бұл бөлімдер нацистік Германиядағы Allgemeine SS үлгісінде құрылып, Бельгия, Дания, Нидерланды және Норвегияда орналасты – бұл елдердің халқы нацистер тарапынан ерекше «жасы бойынша сәйкес» деп есептелді. Олар көбінесе жергілікті қауіпсіздік полициясы ретінде қызмет етіп, Гестапо, Sicherheitsdienst (SD) және Германия Рейх қауіпсіздік бас кеңсесінің (RSHA) басқа да бөлімдеріне көмек көрсетіп, оларды нацистік құтырлықтарға қатысқандары үшін жауапты етті.

Құру

Нацистердің СС-ке қосымша германдықтарды қабылдау идеясы, белгілі бір дәрежеде, вёлькиштің скандинавияда түпнұсқа арий герман отаны орналасқандығы және нәсілдік-идеологиялық тұрғыдан алғанда, сол жерден немесе жақын орналасқан Солтүстік Еуропа аймақтарынан келген адамдардың скандинавиялық/германдық қанның резервуары болғандығына сенуінен туындайды. Батыс Еуропаны бағындыру немістерге, әсіресе СС-ке, осы "потенциалды жауынгерлерге" қол жеткізуге мүмкіндік берді, олар кең "германдық отбасының" бір бөлігі деп есептелді. Нацистердің бағалауынша, осы бағындырылған елдердің төртеуі германдық халықтарға толы болды (Дания, Норвегия, Нидерланды және Фландрия). Генрих Гиммлер осы аймақтардан шыққан адамдарды германдық тұрғысынан "blutsmässig unerhört wertvolle Kräfte" ("қандық тұрғыдан ерекше құнды күштер") деп сипаттады. Сәйкесінше, олардың кейбіреулері СС-ке қабылданып, осы аймақтардан келген шетелдік жұмысшылар сияқты ең жоғары жеңілдіктерге ие болды, соның ішінде неміс әйелдерімен еркін қарым-қатынас құруға рұқсат етілді. Өздерінің ықпалын кеңейтуге құштар нацистер, СС Бас кеңсесінің басшысы Готтлоб Бергер сияқты, германдық СС-ді дамып келе жатқан Германия империясының негізі деп қарады. Гиммлердің германдық СС-ге деген көзқарасы Нидерланды, Бельгия және француз Фландриясын Бургундия деп аталатын батыс герман мемлекетіне біріктіруден басталды, оның қауіпсіздігін СС қамтамасыз ететін Германия үшін қауіпсіздік буфері болар еді. 1940 жылы германдық СС-тің алғашқы көрінісі Фландрияда Allgemeene SS Vlaanderen түрінде пайда болды, екі айдан кейін оған голландтық Nederlandsche SS қосылды, ал 1941 жылдың мамырында норвегиялық Norges SS құрылды. Германдық СС-ге үлес қосқан соңғы ел Дания болды, оның Germansk Korpset (кейін Шальбург корпусы деп аталды) 1943 жылдың сәуірінде құрылды. СС үшін олар өз отандастарын ұлттық шекаралармен емес, германдық нәсілдік құрамымен байланыстырды, олар бұл тұжырымдаманы Deutschtum деп атады – дәстүрлі саяси шекаралардан асып түсетін үлкен идея. СС жетекшілері Дания, Нидерланды және Норвегия сияқты скандинавиялық немесе германдық елдер үшін үлкен герман империясының серіктестері ретінде империалистік және жартылай тәуелсіз қарым-қатынасты көздегенімен, Гитлер, СС-тің жоғары лауазымды өкілдерінің үнемі көрсеткен қысымына қарамастан, оларға бірдей тәуелсіздік беруден бас тартты.

Міндеттер мен қатыгездікке қатысу

Германиялық СС-тің мақсаты нацистік нәсілдік ілімді, әсіресе антисемиттік идеяларды күштеңдету болды. Олар көбінесе жергілікті қауіпсіздік полициясы ретінде қызмет етіп, Гестапоның, Sicherheitsdienst (SD) және Рейх қауіпсіздік бас кеңсесінің (Reichssicherheitshauptamt, RSHA) басқа да негізгі бөлімдерін күшейтетін. Соғыс кезінде олардың басты міндеті партизандарды, қиыншылық тудыратын ұйымдарды және нацистік идеяларға қарсы кез келген топты жою болды. Басқа жағдайларда, СС-тің шетелдік бөлімшелері ірі неміс фирмаларымен бірге өз отандастары арасында нацистік идеологияны тарату және жұмыскерлерді бақылау үшін жұмыс істеді. Бұған қоса, басқа германдық халықтарды қосу – нацистердің Еуропаны жаппай германдықтандыруға жасаған әрекетінің бір бөлігі болды, ал олар үшін германдықтандыру басқа ұлттардың есебінен германдықтар басқаратын империя құруды білдірді. Ең танымал топтардың бірі Нидерландыда болды, онда Германиялық СС еврейлерді ұстауға жұмылдырылды. 1940 жылға дейін Нидерландыда тұрған 140 000 еврейдің шамамен 24 000-ы жасырынып соғыстан аман қалды. Олардың саны салыстырмалы түрде аз болғанына қарамастан, Норвегия полициясы мен Germanske SS Norge (Норвегиялық Жалпы СС) 512 еврейді Ослодан іздеп тапты; ұсталғаннан кейін олар Аушвицке депортацияланды. Тағы да көптеген еврейлер басқа жерлерде ұсталды, бірақ соғыс барысында ұсталған норвегиялық еврейлердің жалпы саны мыңға жетпеді. СС Даниялық еврейлерге қарсы да ұқсас шараларды жоспарлаған, олардың саны шамамен 6 500 болды, бірақ олардың көпшілігі жасырынып немесе Швецияға қашып үлкерді. Даниядағы жоғары тұрған неміс өкілі, СС генералы Вернер Бест, СС күштерін жинап, жоспарланған шабуылдар мен депортацияларды аяқтауға үлкермеді.

Герман батальондары

Германиялық СС-ден бөлек, 1942 жылдың қыркүйегінде Германиядағы фламанд, голланд, норвегиялық және швейцариялық эмигранттар мен ерікті жұмысшылардың арасынан Allgemeine SS құрамында «Германиялық штурмбан» (Germanische Sturmbanne) деп аталатын бірнеше батальон құрылды. Берлиндегі даниялық бөлімше 1943 жылдың қаңтарында кадр жетіспеуіне байланысты таратылды. 1944 жылдың наурызындағы жалпы саны 2179 адамды құрады.

Соғыстан кейінгі

Соғыстан кейін көптеген германдық СС мүшелері өз елдерінде мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін сотталды. Нюрнберг процесінің қарауына кірмейтін, тәуелсіз соғыс қылмыстары бойынша соттар бірнеше еуропалық елде, мысалы Нидерланды, Норвегия және Данияда өтті, нәтижесінде бірнеше адам өлім жазасына кесілді; мысалы, Шальбург корпусының командирі К. Б. Мартинсен. Норвегияда Лай өзіне-өзі қол жұмсады.