Кіріспе
Неміс нацистік саясаткері және СС командирі Йозеф "Сепп" Дитрих (28 мамыр 1892 – 21 сәуір 1966) – нацистік дәуірдегі неміс саясаткері және СС командирі. 1928 жылы нацистік партияға қосылып, 1930 жылы Веймар Республикасының рейхстагына сайланды. 1929 жылға дейін Дитрих Адольф Гитлердің шофері және күзетшісі болды. Ресми штаб офицерлік білімі болмаса да, Дитрих, Пауль Хаузермен бірге, СС әскери тармағы – Вафен СС-нің жоғары ранкті офицері болды. Oberst Gruppenführer шеніне жетіп, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде армия деңгейіндегі бөлімшелерге басшылық етті. Малмеди қырғынына – 1944 жылдың желтоқсанында АҚШ әскери тұтқындарының қырғынына, Арденн шайқасы кезінде 6-шы танк армиясының командирі ретінде Дитрих жауапты болды. Соғыстан кейін американдық әскери трибунал Дитрихті Малмеди қырғынындағы соғыс қылмыстары үшін кінәлі деп тапты. 1955 жылы Ландсберг түрмесінен босатылғаннан кейін Дитрих бұрынғы Вафен СС жоғары лауазымды шенеуніктер құрған HIAG лобби тобының мүшесі болды. Ол 1966 жылы қайтыс болды.
Josef "Sepp" Dietrich (28 May 1892 – 21 April 1966) was a German politician and SS commander during the Nazi era. He joined the Nazi Party in 1928 and was elected to the Reichstag of the Weimar Republic in 1930. Prior to 1929, Dietrich was Adolf Hitler's chauffeur and bodyguard. Despite having no formal staff officer training, Dietrich was, along with Paul Hausser, the highest ranking officer in the Waffen SS, the military branch of the SS. Reaching the rank of Oberst Gruppenführer, he commanded units up to army level during World War II. As commanding officer of the 6th Panzer Army during the Battle of the Bulge, Dietrich bore responsibility for the Malmedy massacre, the murder of U. S. prisoners of war in December 1944. After the war, an American military tribunal convicted Dietrich of war crimes at the Malmedy massacre trial. Upon his release from Landsberg Prison in 1955, Dietrich became active in HIAG, a lobby group established by former high ranking Waffen SS personnel. He died in 1966.
Ерте өмір
Йозеф "Сепп" Дитрих 1892 жылдың 28 мамырында Бавария корольдігінің Меминген қаласына жақын Хавангенде дүниеге келген. 1911 жылы ол Аугсбургтегі 4-ші баварлық фельдартиллерия полкі "Кёниг" (4-ші баварлық далалық артиллерия полкі "Кёниг") қатарына қосылды. Бірінші дүниежүзілік соғыста баварлық далалық артиллерияда қызмет етті. 1917 жылы Гефрейтер (корпорал) шеніне көтеріліп, 2-дәрежелі Темір крестпен марапатталды. 1918 жылы ол Унтер-офицер (сержант) шеніне өрледі. Бавария армиясының соңғы құжатында Дитрих 1-дәрежелі Темір крестпен марапатталғаны көрсетілген.
Веймар республикасында
Ұлы соғыс аяқталғаннан кейін Дитрих түрлі жұмыстар істеді, оның ішінде полицей және кеден қызметкері болып жұмыс атқарды. 1928 жылы ол нацистік партияға (НСДАП) қосылды, содан кейін НСДАП баспасы – Эхер Верлагқа жұмысқа қабылданды және Гитлердің Шутцштаффель (СС) күзетшілерінің командирі болды. Оның НСДАП нөмірі 89 015, ал СС нөмірі 1117 болды. Дитрихты нацизммен Мюнхендегі Tankstelle Blauer Bock жанармай құю станциясындағы жұмыс берушісі Кристиан Вебер таныстырды. Ол Гитлермен бірге Германияны аралап сапарлады. Кейін Гитлер оған түрлі СС қызметтері, сондай-ақ рейхс-канцелярияда тұру мүмкіндігін ұйымдастырды. 1930 жылғы 14 қыркүйекте өткен сайлауда ол нацистік партияның депутаты ретінде Рейхстагқа сайланды. Нацистік режим құлағанға дейін ол Рейхстагта қалды, бірнеше сайлау округтерін өкілдік етті: Төменгі Бавария – Швабия (Wahlkreis #24, 1933 жылға дейін), Жоғарғы Бавария (#25, 1936 жылға дейін) және Франкфурт/Одер (#5, 1945 жылға дейін). 1931 жылға қарай Дитрих СС-тің топ жетекшісіне дейін көтерілді. 1933 жылы нацистік партия билікті басып алғаннан кейін, ол шұғыл түрде шендік сатыдан өтті. 1933 жылдың соңында Пруссияның премьер-министрі Герман Геринг Дитрихті жаңадан құрылған Пруссия Мемлекеттік кеңесіне тағайындады, онда ол 1945 жылға дейін қызмет етті. 1932 жылдың ақпан айынан бастап Гитлердің жеке қауіпсіздігіне жауапты болған Дитрих 1933 жылдың 2 тамызында SS-Sonderkommando Berlin (SS арнайы жасақ тобы Берлин) командасының командирі болды. Бұл арнайы күзет бөлімі 1934 жылдың 13 сәуірінде Лейбштандарте SS Адольф Гитлер (LSSAH) деп аталды. Гитлердің жақын серігі болғандықтан, Дитрих көбінесе өзінің СС жоғары офицері Генрих Гиммлерді елемеді, тіпті бір кезде Гиммлерді Лейбштандарте казармасына кіргізбей қойды. LSSAH ақырында Waffen SS-тің элиталық бөлімшесіне айналды. Бөлім номиналды түрде Гиммлердің бағынында болғанымен, Дитрих нақты қолбасшы болып, күнделікті басқаруды жүзеге асырды. 1934 жылдың жазында Дитрих "Ұзын пышақтар түнінде" маңызды рөл атқарды. Гитлер Дитрих пен Лейбштандарте бөлімімен бірге 30 маусымда Эрнст Ремді тұтқындауға жеке бақылау жасау үшін Бад-Вайзиге барды. Кейін, шамамен сағат 17:00-де Дитрих Гитлерден Лейбштандартеге "атқыштар отрядын" құруға және Stadelheim түрмесіне баруға бұйрық алды, онда Sturmabteilung (SA) басшыларының бір бөлігі ұсталған еді. Сол жерде түрме ауласында Лейбштандарте атыс жасағы алты SA офицерін, оның ішінде Эдмунд Хайнсті атып өлтірді. Режим сатқын деп таныған қосымша SA қызметкерлерін Берлинде Лейбштандарте бөлімі Гитлердің оған алты адамды алып, Әділет министрлігіне барып, SA басшыларын атуды тапсырғаннан кейін атып өлтірді. Осыдан кейін Дитрих СС-тің бас топ жетекшісі атағына көтерілді. Дитрихтің бұл рөлінен кейін соғыстан кейін соттан 18 айлық жаза алды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Еуропада Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Дитрих Германияның Польшаға, кейін Нидерландыға шабуылы кезінде Лейбстандартеге басшылық етті. Голландияның қарсылығынан кейін, Лейбстандарте 1940 жылдың 24 мамырында Францияға қарай оңтүстікке жылжыды. Олар Дюнкерктен оңтүстік-батысқа қарай 15 шақырым жерде А каналының бойында, Ваттенге жақын одақтастардың қорғаныс шебіне қарсы орналасты. Сол түні ОКВ британдық экспедициялық корпустың қоршалуына байланысты алға жылжуды тоқтатуға бұйрық берді. Лейбстандарте түні бойы тоқтады. Бірақ келесі күні Гитлердің бұйрығына бағынбай, Дитрих III батальонына каналды кесіп өтіп, ағылшын артиллериясының бақылаушылары полкке қауіп тудыратын биіктерді басып алуға бұйрық берді. Олар биіктерге шабуыл жасап, бақылаушыларды ығыстырды. Дитрихтің осы қарсылығы үшін оны айыптағанның орнына Темір Салыбтың рыцарь дәрежесімен марапаттады. Осы науқан кезінде Лейбстандартенің 2-ші батальонының мүшелері 80 британдық және француз әскери тұтқынды өлтірді, бұл оқиға Вормхудт қырғыны деп танылды. Дитрих Грекия мен Югославиядағы науқандар барысында Лейбстандартеге басшылық етті, содан кейін Шығыс майданда 1-ші СС танк корпусының қолбасшысы болып тағайындалды. 1943 жылы ол Бенито Муссолинидің сүйіктісі Клара Петаччини құтқару үшін Италияға жіберілді. Ол көптеген неміс әскери наградаларын алды. Дитрих Нормандия шайқасында 1-ші СС танк корпусына басшылық етті. Ол осы науқанның соңғы кезеңдерінде 5-ші танк армиясының қолбасшысы болды. Гитлер оған жаңа құрылған 6-шы танк армиясын басқаруды тапсырды. Дитрих оны Арденн шайқасында (1944 жылдың желтоқсаны – 1945 жылдың қаңтары) басқарды. Ол 20 шілдедегі қастандықтан кейін Гитлер Вермахт офицерлеріне сенімсіздікпен қарағандықтан осы міндетке тағайындалған еді. 17 желтоқсанда оның жалпы басқаруындағы СС бөлімшесі – Kampfgruppe Peiper Бельгияның Малмеди қаласының жанында 84 американдық әскери тұтқынды өлтірді, бұл оқиға Малмеди қырғыны деп белгілі болды. 1945 жылдың наурызында Дитрихтің 6-шы танк армиясы мен LSSAH «Көктемгі ояну» операциясын бастады, бұл операцияның мақсаты Венгриядағы Балатон көлі маңында Германияның қолжетімді соңғы мұнай қорларын бақылауға алу болды. Бірақ алғашқы табыстарға қарамастан, операция тым кең ауқымды болды және сәтсіз аяқталды. Осы сәтсіздіктен кейін 6-шы СС танк армиясы (және LSSAH) Вена аймағына шегінді. Гитлер ұрысқа қатысқан Вафен-СС бөлімдеріне жеңдік атақтарынан оның есімін алып тастауды бұйырды. Дитрих бұл бұйрықты әскерлеріне жеткізбеді. Одан кейін Дитрихтің әскерлері Совет Қызыл Армиясының күштерімен Венадан қуылып шығарылды. Дитрих әйелімен бірге 1945 жылдың 9 мамырында Австрияда АҚШ-тың 36-шы жаяу әскер дивизиясына берілді.
Бағалау
Дитрихтің адалдығы үшін Фюрердің толық сеніміне ие болды; ол ескі саяси күрескер болғандықтан Гитлердің сүйіктілерінің бірі еді. Сондықтан ол көптеген жарнамаларға, көптеген наградаларға және жылдам карьералық өсімге ие болды. Дитрих ОКВ-ның наразылығына қарамастан, жиі тәуекелге баратын, мысалы, Лейбштандарте дивизиясын бұйрықсыз "Ростовқа шабуылға" жіберіп, "престижді жеңіске" қол жеткізуге тырысты. Дитрих корпустың басшылығына тағайындалғаннан кейін, әскерден келген қабілетті штаб офицерлерімен көмектесілді; дегенмен, әскери басшылық оны бақылауда ұстау үшін күш жұмсады. 1944 жылға қарай Дитрихтің әскери қабілетінен асып түскені анық көрінді. Оған әскери картаны қалай оқу керектігі ешқашан үйретілмеген. Фельдмаршал Герд фон Рундштедт оны "адамгершілігі бар, бірақ ақымақ" деп есептеді және Ардендегі 6-шы танк армиясын Дитрихтің басқаруын айыптап сынады. Тіпті Дитрихтің бас штаб офицері де оның "стратегиялық гений емес" екенін мойындады. Дитрихтің Гитлермен ұзақ жылдық жеке таныстығы оған басқа жоғары шенді офицерлерге қарағанда Гитлермен сөйлескенде ашық болуға мүмкіндік берді. Бір генералдың айтуынша, ол "Фюрер мен оның төңірегіндегілерге қарсы ашуланып, Гитлерге "бізді құрып жоюға апара жатқанын" айтатынын уәделеген".
Соғыс қылмыстары үшін сотталған
1943 жылы Дитрих Кеңес Одағы тарапынан Харьковта оның сарбаздары жасаған соғыс қылмыстары үшін қамауда өлім жазасына кесілді. Бірақ соғыс аяқталғаннан кейін Кеңес Одағы оны экстрадициялауды талап етпеді. Дитрих 1946 жылдың 16 мамырынан 1946 жылдың 16 шілдесіне дейін Дахаудағы АҚШ әскери трибуналында (Америка Құрама Штаттары Валентин Берсин және басқаларға қарсы, № 6 24 ісі) сотталып, АҚШ әскери тұтқындарын өлтіруге бұйрық бергені үшін Малмеди қырғыны ісі бойынша өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Дитрих "әскерлерді үрей мен қорқыныш толқынымен алға жылжуға, ешқандай адамгершілік шектеулерді көрсетпеуге және кез келген қарсылықты үреймен басуға" бұйрық бергені үшін, сондай-ақ әскери тұтқындарды "қажет болған жағдайда, өте қиын жағдайларда" атуға бұйрық бергені үшін кінәлі деп танылды. Дитрихтің қорғанына басқа неміс офицерлері куәлік бергендіктен, оның жазасы 25 жылға қысқартылды. Ол Бавариядағы Ландсберг түрмесінде жазасын өтеді. Дитрих он жыл ғана түрмеде отырды және 1955 жылдың 22 қазанында мерзімінен бұрын босатылды. Дитрих 1956 жылдың тамызында Людвигсбургте қайтадан тұтқындалды. Ол бұрынғы СС штандартенфюрері Майкл Липпертпен бірге 1934 жылғы Ұзын пышақ түнінде SA басшыларын өлтірудегі рөлі үшін Мюнхен I аймақтық сотында 6-14 мамыр 1957 жылдары сотталды. Дитрих алты SA мүшесін атуға атыс жасағын ұсынғандығы үшін адам өлтіруге көмектескен деп танылды және осы тазалауға қатысқаны үшін 18 айға сотталды. Апелляциясын жоғалтқаннан кейін Дитрих 1958 жылдың 7 тамызында Ландсберг түрмесіне қайтарылды. 1959 жылдың 6 ақпанында жүрек ауруы мен аяқтарындағы қан айналымының бұзылуына байланысты босатылды.
Кейінгі өмірі
Түрмеден босағаннан кейін Дитрих бұрынғы Вафен СС мүшелерінің ұйымы және лобби тобы HIAG-тың қызметіне белсенді қатысты. Бұрынғы Вафен СС жоғары лауазымды шенеуніктер құрған бұл ұйым Вафен СС-тің заңдық, экономикалық және тарихи жағдайының жақсаруы үшін күш салды, және бұл салада біршама табысқа жетті. 1966 жылы Дитрих жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның қорымына 6 мың адам, оның ішінде көптеген бұрынғы СС мүшелері қатысты. Дитрих екі рет үйленген: 1937 жылы бірінші әйелінен ажырасып, 1942 жылы қайтадан үйленді. Оның үш баласы болды. Екінші некесіне дейін Дитрих Салон Киттиге барып тұратын.