Кіріспе

76 жылға созылатын астрономиялық цикл. Каллип циклы (немесе Каллип) – б.з.б. 330 жылы Каллип ұсынған тропикалық жыл мен синодикалық айдың шамамен ортақ еселігі. Бұл 19 жылдық Метоний циклынан жақсартылған 76 жылдық кезең.

Сипаттама

Каллипптен бір ғасыр бұрын Метон 19 жылды 235 ай цикл ретінде сипаттап, оның ұзақтығын 6940 күн деп бағалаған. Бұл 235 айдан шамамен бір күндік үштен бір бөлікке, ал 19 тропикалық жылдан төрттен бір бөлікке артық. Ол күннің жылдық ұзақтығын 6940/19 = 365 + 5/19 = 365 + 1/4 + 1/76 күн = 365 күн 6 сағат 18 минут 56 секунд деп есептеген. Каллипп 19 жылдық циклді қабылдады, бірақ жылдың ұзақтығын 365 1/4 күн (= 365 күн 6 сағат) деп санады, сондықтан 19 жылдық циклді 4-ке көбейтіп, күндердің толық санын алды, сосын соңғы 19 жылдық циклден 1 күнді қысқартып тастады. Осылайша ол 940 айдан және 27 759 күнден тұратын 76 жылдық циклді есептеп шығарды. Бұл циклдің қатесі 553 жылда бір күн, яғни 4,95 миллионнан бір бөлік деп анықталды. Бірінші Каллипп циклінің бірінші жылы б.з.д. 330 жылдың жазғы күн тоғысында (пролептикалық Юлиан күнтізбесі бойынша 28 маусым) басталды және кейіннен басқа астрономдар тарапынан қолданылды. Мысалы, Птолемейдің "Алмагестінде" (Almagest VII 3, H25) Тимохаристің бірінші Каллипп циклінің 47-ші жылында (б.з.д. 283 жыл) Антестерион айының сегізінші күні Плеяда жұлдыз шоғырын Айдың жабуын байқағаны туралы мәлімет келтіріледі. Каллипп күнтізбесі бастапқыда Аттика күнтізбесіндегі айлардың атауларын пайдаланған. Кейінгі астрономдар, мысалы Гиппарх, басқа күнтізбелерді де ұнатты, соның ішінде ежелгі Египет күнтізбесін. Сонымен қатар, Гиппарх Каллипп циклын жетілдіру мақсатында өзінің жеке Гиппарх күнтізбелік циклын ойлап тапты. Птолемейдің "Алмагесті" кітабында Каллипп және Египет күнтізбелері арасындағы бірнеше айырбастар келтірілген, мысалы, Антестерионның 8-і, бірінші Каллипп кезеңінің 47-ші жылы Набонасардың 465-ші жылы Атир айының 29-шы күнімен тең болды. Дегенмен, Каллипп күнтізбесінің түпнұсқалық, толық нысаны қазір белгісіз.