Кіріспе

Хорватияда 1995 жылғы 29 қазанда 127 мүшеден тұратын Өкілдер палатасын сайлау үшін парламенттік сайлау өтті. Сайлау Загреб қалалық мәжілісінің ерекше сайлауымен бірге өткізілді, бұл Загреб дағдарысына әкеп соқты. Сайлаудың нәтижесінде Хорват демократиялық одағы (ХДО) 75 мандатты жеңіп, абсолютті көпшілікке ие болды. Дауыс беруге қатысқандардың саны 68,8% құрады. Бұл Хорватиядағы соңғы сайлау болды, онда бір партия сайлауға дейін немесе сайлаудан кейін құрылған коалициялық серіктестердің парламенттік қолдауына мұқтаж болмай, өзі жете алатын орындардың жеткілікті санын жеңіп алды.

Өмірбаян

Қазіргі Өкілдер палатасының мерзімі бір жылдан кейін, 1996 жылы аяқталуға тиіс болған. Алайда, Франжо Туджманның хорват үкіметі мен оның Хорват демократиялық одағы партиясы "Дауыл" операциясының табысынан туған ұлттық эйфорияны пайдалануды үміттенеді. Өкілдер палатасы тез таратылды, бірақ билеуші партияның мүмкіндіктерін арттыруға бағытталған жаңа дауыс беру жүйесін енгізетін тағы бір сайлау заңнамасын қабылдамай тұрып. Жаңа сайлау заңына сәйкес, 32 орын жеке округтерде көп дауыс алған үміткер негізінде, ал 80 орын пропорционалдық өкілдік негізінде бөлінуі тиіс еді, бұл ретте бұрынғы 2% болған шектік көрсеткіш 5%-ға дейін көтерілді. Тағы бір өзгеріс – партиялық коалициялар тізімі үшін шектік көрсеткіштің жоғарылатылуы: екі партиядан тұратын коалиция үшін 8%, үш және одан көп партиядан тұратын коалиция үшін 11%. Осы жаңа ережелердің кіші оппозициялық партиялардың коалиция құруын шектеу мақсатында енгізілгені анық, нәтижесінде олардың дауыстары шашырап, шектік көрсеткіштен төмен қалып, күшті партияға қосымша орындар алуға мүмкіндік беруге бағытталған. Хорватстандық эмигранттар үшін 12 орын сақталса, этникалық азшылықтарға бөлінген орын саны өзгерді. Бұл сербтердің жағдайында ең айқын байқалды, олардың орындары бұрынғы 11-ден 3-ке дейін азайды. Мұндай жағдайда оппозициялық партиялар билеуші партияға қарсы күрестеңкеруден гөрі өздерінің саяси өміршеңдігін сақтау туралы көбірек алаңдады. 1992 жылғы сайлаудағы қателіктерінен сабақ алған олар, уақытша коалициялар құрып, сайлау шегін айналып өту үшін басқа партиялардың мүшелерін өз тізімдерінде кандидат ретінде тіркеді.

Нәтижелер

HDZ үш жыл бұрынғыдан ұқсас пайыз дауыс және орын санына ие болды. Оппозиция қатарында маңызды өзгерістер болды: Социал-демократиялық партия 9% дауыспен маңызды саяси күш ретінде қайта көзге түсті, бұл Хорватия социал-либералдық партиясының дауыс үлесінің шамамен жартысына дейін азаюының есебінен болды. Ешбір партия Хорватия шаруалар партиясы, Хорватия халық партиясы және Истрия демократиялық ассамблеясы кіретін ірі оппозициялық коалициядай сәтті болған жоқ. Науқанның ең шиеленіскен сәті дауыс санау кезінде туды. Хорватия құқықтар партиясы 5% шегінен өте алмайтындай болды, бірақ кейіннен дауыс саны түсініксіз түрде өсті.