Адалимумаб: Қолданылуы мен қасиеттері

Кіріспе

Моноклональды антидене фармацевтикалық дәрісі.

Адалимумаб 2002 жылы АҚШ-та медициналық қолдануға бекітілген. Ол биосимиляр дәрі ретінде қолжетімді.

Медициналық қолданыстар

АҚШ және ЕО-да адалимумаб ревматоидты артрит, жасөспірімдердің идиопатиялық артриті, псориаздық артрит, анкилоздық спондилит, ересектер мен балалардың Крон ауруы, ойық жаралы колит, қабыршақты псориаз, гидраденит суппуратива және увеитті емдеу үшін көрсетілген. Сонымен қатар, 4 жастан асқан балалардағы орташа және ауыр полиартикулярлы жасөспірімдердің идиопатиялық артритінде тиімділігі дәлелденген және осы жағдайды емдеу үшін қолданылады. Ревматоидты артритте, 2002 жылдан бері АҚШ-та оны жеке немесе метотрексатпен немесе осыған ұқсас препараттармен бірге қолдануға болады. Оның тиімділігі метотрексатқа тең, ал екеуін бірге қолданғанда метотрексатпен емдеу нәтижесі шамамен екі есе артады.

Жасөспірімдік идиопатиялық артрит

Адалимумаб төрт жасқа толған балалардағы орташа және ауыр полиартикулярлы жасөспірімдер идиопатикалық артритінің белгілері мен көріністерін азайтуға көмектеседі.

Аңкилозациялық спондилит

Адалимумаб ересектердегі анкилозиялық спондилиттің көріністерін және симптомдарын азайтуы дәлелденген, сондай-ақ осы ауруды емдеуге арналған препарат ретінде бекітілген.

Крон ауруы

Адалимумаб орташа және ауыр Крон ауруының белгілері мен көріністерін азайтуға көмектеседі. Ұлыбританияда бұл препарат 2009 жылдан бері мақұлданған.

Ойық көксе

Адалимумаб ойық ішек қабынуында тиімді және жақсы көтеріледі. Ол АҚШ-тың Азық-түлік және дәрілік заттар басқармасы (FDA) тарапынан ересектердегі орташадан ауыр жағдайларды емдеу үшін мақұлданған.

Плакатты псориаз

Адалимумаб ересектерде денесінің көптеген аймақтарында созылмалы бляшкалы псориаздың орташадан ауыр деңгейге дейінгі түрлерін емдеуде тиімділігі дәлелденген, бұл жағдайда инъекциялар немесе таблеткалар (жүйелік терапия) немесе фототерапия (ұльтракүлгін сәулелерді жеке немесе таблеткалармен бірге қолдану арқылы емдеу) қабылдаудан пайда көруі мүмкін. Адалимумаб орташа немесе ауыр псориазбен ауыратын науқастарға үздіксіз немесе үзіліс-үзіліспен қолданғанда тиімді ем болып табылады.

Гидраденит suppurativa

Адалимумаб 2015 жылы гидраденит саңғыры үшін бекітілді.

Жұқпалы емес увеит

Адалимумаб инфекциялық емес увеитті (көздің ақ қабығының астындағы қабаттың қабынуын) емдеу үшін көрсетілген. Дегенмен, мұндай байланыс адалимумабтың өзіне емес, емделіп жатқан жағдайларға тән қатерлі ісіктердің даму қаупінің жоғарылауымен байланысты болуы мүмкін. 2018 жылы жарияланған жүйелі шолу, адалимумаб және басқа ТНФ ингибиторларымен емделген созылмалы қабыну аурулары бар науқастарда, меланома емес тері қатерлі ісігінен басқа, емделмеген науқастармен салыстырғанда қатерлі ісіктердің көбеюіне қатысты ешқандай айырмашылықты көрсетпеді. Сирек жағдайларда бауырдың ауыр зақымдануы, миелиндеуші орталық нерв жүйесінің бұзылыстары және жүрек жеткіліксіздігі туралы хабарламалар келіп түседі. АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) дәрігерлерге адалимумаб және басқа ТНФ ингибиторларының нұсқаулықтарында қара қорап ескертуі жариялады, онда оларға потенциалды пациенттерді мұқият тексеру және бақылау жөнінде нұсқаулар берілген. Анафилаксия немесе басқа да ауыр аллергиялық реакциялар дамуы мүмкін.

Тарих

Адалимумаб – АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) мақұлдаған алғашқы толыққанды адамдық моноклоналды антидене болды. Ол фагтық дисплей әдісімен алынған. Адалимумаб BASF Bioresearch Corporation және Cambridge Antibody Technology (Ұлыбритания) арасындағы ынтымақтастық нәтижесінде ашылды, бұл ынтымақтастық 1993 жылы басталды және үкіметтік Медициналық зерттеулер кеңесі мен үш ғалымның бірлескен жұмысы болды. Бастапқыда D2E7 деп аталған ол, кейін BASF Bioresearch Corporation-да өндіріліп, BASF Knoll (BASF Pharma) компаниясымен әзірленді. Ақырында, Abbott Laboratories компаниясы BASF Pharma-ны сатып алғаннан кейін, адалимумабты өндіру және сату құқығы Abbott Laboratories-ке көшті. 2013 жылдың 1 қаңтарында Abbott екі компанияға бөлінді: бірі Abbott атауын сақтап қалды, ал екіншісі AbbVie деп аталды. Осының нәтижесінде, AbbVie Humira-ны әзірлеу және оны сату жөніндегі жауапкершілікті өз мойнына алды. Humira тауарлық атауы «ревматоидты артриттегі адамдық моноклоналды антидене» дегенді білдіреді және осы атауды Abbott компаниясының қызметкері Ричард Дж. Карвоски таңдады, ол сонымен қатар Humira-ны FDA мақұлдауына қол жеткізуге бағытталған жұмыстың жетекшісі болды. Адалимумаб – АҚШ-та инфликсимаб пен этанерцепттен кейін мақұлдалған үшінші TNF ингибиторы. Клиникалық сынақтарда қолданылған түпкілікті кандидат D2E7 BASF Bioresearch Corporation-да жасалып, өндірілді, ал BASF Knoll компаниясы оның дәрілік құрал ретіндегі даму процесінің көп бөлігін жүзеге асырды. Кейін, Abbott Laboratories компаниясы BASF Knoll-дың фармацевтикалық бөлімін сатып алғаннан кейін, одан әрі дамыту, өндіру және сату жұмыстарын жүргізді. 2008 жылдан бастап FDA адалимумабты ревматоидты артрит, псориаздық артрит, анкилоздық спондилит, Крон ауруы, орташа және ауыр ағымдағы созылмалы псориаз және жасөсперімдердегі идиопатиялық артритті емдеу үшін мақұлдады. 2012 жылдың соңында ғана FDA оны жақын ішек қабынуының (ульцерозды колит) емдеуінде қолдануға рұқсат бергенімен, ол Крон ауруының стандартты дозасындағы дәстүрлі емге жауап бермеген жағдайларда бірнеше жыл бойы қолданылып келді. 2002 жылы АҚШ-та Humira тауарлық атауымен сатылатын адалимумабты қолдануға рұқсат берілді. Humira және Trudexa тауарлық атауларымен сатылатын адалимумаб 2003 жылдың қыркүйек айында Еуропалық Одақта қолдануға мақұлдалды.

Adalimumab was the first fully human monoclonal antibody approved by the US Food and Drug Administration (FDA). It is derived from phage display. Adalimumab was discovered as a result of a collaboration between BASF Bioresearch Corporation and Cambridge Antibody Technology, U. K., itself a collaboration of the government funded Medical Research Council and three academics, which began in 1993. Initially named D2E7, it was then further manufactured at BASF Bioresearch Corporation, developed by BASF Knoll (BASF Pharma), and ultimately manufactured and marketed by Abbott Laboratories after Abbott's acquisition of BASF Pharma. On 1 January 2013, Abbott split into two companies, one retaining the Abbott name and the other named AbbVie. As a result, AbbVie took over development and marketing of Humira. The brand name Humira stands for "human monoclonal antibody in rheumatoid arthritis", and was named by one of Abbott's employees, Richard J. Karwoski, who was also responsible for leading the effort to get Humira approved by the FDA. It is the third TNF inhibitor, after infliximab and etanercept, to be approved in the United States. The ultimate clinical candidate, D2E7, was created and manufactured at BASF Bioresearch Corporation and taken through most of the drug development process by BASF Knoll, then further development, manufacturing and marketing by Abbott Laboratories, after Abbott acquired the pharmaceutical arm of BASF Knoll. Since 2008, adalimumab had been approved by the FDA for the treatment of rheumatoid arthritis, psoriatic arthritis, ankylosing spondylitis, Crohn's disease, moderate to severe chronic psoriasis and juvenile idiopathic arthritis. Although only approved for ulcerative colitis from late 2012, by the FDA in the disease's management, it had been used for several years in cases that have not responded to conventional treatment at standard dosing for Crohn's disease. Adalimumab, sold under the brand name Humira, was approved for use in the United States in 2002. Adalimumab, sold under the brand names Humira and Trudexa, was approved for use in the European Union in September 2003.

Биологиялық ұқсас заттар

2014 жылдан бастап биологиялық ұқсас препараттар бірнеше компаниялармен өндіріліп, патент мерзімі аяқталғанға дейін қарағанда арзан бағамен сатылды. 2014 жылы үнділік фармацевтикалық компания Cadila Healthcare АҚШ бағасының бес бөлігіне тең алғашқы адалимумаб биосимилярының іске қосылуын жариялады. Препарат Exemptia деген бренд атымен шығарылды. 2016 жылдың қыркүйегінде FDA Amgen компаниясының Amjevita брендімен сатылатын биосимиляр адалимумаб атосын мақұлдады. 2017 жылдың тамызында FDA неміс фармацевтикалық компаниясы Boehringer Ingelheim-нің биосимиляры Cyltezo-ны мақұлдады. 2017 жылы Amgevita, Solymbic, Imraldi және Cyltezo биосимилярлары Еуропалық Одақта қолдануға рұқсат алды. 2018 жылы Halimatoz, Hefiya, Hyrimoz және Hulio биосимилярлары Еуропалық Одақта қолдануға рұқсат алды. Адалимумаб биосимилярлары 2018 жылы Еуропалық Одақта қолжетімді болды, бұл Ұлттық денсаулық сақтау қызметіне рекордтық деңгейде шығындарды үнемдеуге мүмкіндік берді, себебі бұл препарат NHS ауруханаларында қолданылатын ең қымбат препарат, шамамен 46 000 науқасқа жылына 400 миллион фунт стерлингтен астам тұрады. 2018 жылдың қазан айында адалимумаб адаз (Hyrimoz) АҚШ-та қолдануға рұқсат алды. 2019 жылдың сәуір айында Idacio және Kromeya Еуропалық Одақта қолдануға рұқсат алды. 2019 жылдың шілдесінде Samsung Bioepsis компаниясы өндірген адалимумаб bwwd (Hadlima) АҚШ-та қолдануға рұқсат алды. 2019 жылдың қараша айында адалимумаб afzb (Abrilada) АҚШ-та мақұлданды. Бұл FDA мақұлдаған 25-ші биосимиляр. 2020 жылдың ақпан айында Amsparity биосимиляры Еуропалық Одақта қолдануға рұқсат алды. 2020 жылдың маусым айында Idacio биосимиляры Австралияда қолдануға рұқсат алды. 2020 жылдың шілдесінде адалимумаб fkjp (Hulio) АҚШ-та қолдануға рұқсат алды. 2020 жылдың тамызында Cadila Pharmaceuticals компаниясы Үндістанда Cadalimab биосимилярын шығарды. Idacio 2020 жылдың қазан айында Канадада медициналық қолдануға мақұлданды. 2020 жылдың қараша айында Amgevita, Hulio және Hyrimoz Канадада медициналық қолдануға рұқсат алды. Yuflyma 2021 жылдың ақпан айында Еуропалық Одақта медициналық қолдануға рұқсат алды. 2021 жылдың қаңтар айында Abrilada Канадада медициналық қолдануға рұқсат алды. Libmyris және Hukyndra биосимилярлары 2021 жылдың қараша айында Еуропалық Одақта медициналық қолдануға мақұлданды. 2021 жылдың желтоқсан айында адалимумаб aqvh (Yusimry) АҚШ-та медициналық қолдануға рұқсат алды. 2021 жылдың желтоқсан айында Yuflyma Канадада медициналық қолдануға рұқсат алды. 2022 жылдың қаңтар айында Simlandi Канадада медициналық қолдануға рұқсат алды. Адалимумаб aacf (Idacio) 2022 жылдың желтоқсан айында АҚШ-та медициналық қолдануға мақұлданды. 2023 жылдың қаңтарында CHMP жоғары концентрациялы 100 мг/мл Hyrimoz биосимилярына барлық көрсеткіштер бойынша, соның ішінде Крон ауруы, жалаңаяқ псориаз, ойық ішек қабынуы, ревматоидты артрит және увеитке арналған жалпы еуропалық маркетингтік рұқсат беруді ұсынды. 2023 жылдың қаңтарында Simlandi Сауд Арабиясында медициналық қолдануға рұқсат алды. Адалимумаб aaty (Yuflyma) 2023 жылдың мамырында АҚШ-та медициналық қолдануға рұқсат алды. 2023 жылдың шілдесінен бастап Humira препаратының патенттік қорғауы аяқталғаннан кейін Hadlima, Hyrimoz, Cyltezo және Celltrion сияқты бірқатар биосимилярлар АҚШ-та іске қосылды. 2024 жылдың ақпан айында адалимумаб ryvk (Simlandi) АҚШ-та медициналық қолдануға рұқсат алды.

From 2014, biosimilars were manufactured by several companies and sold at a lower price than before patent expiry. In 2014, Indian drugmaker Cadila Healthcare declared the launch of the first adalimumab biosimilar at a fifth of its US price. The generic was launched under the brand name Exemptia. In September 2016, the FDA approved Amgen's biosimilar adalimumab atto, sold under the brand name Amjevita. In August 2017, the FDA approved German pharmaceutical company Boehringer Ingelheim's biosimilar, Cyltezo. In 2017, the biosimilars Amgevita, Solymbic, Imraldi, and Cyltezo were approved for use in the European Union. In 2018, the biosimilars Halimatoz, Hefiya, Hyrimoz, and Hulio were approved for use in the European Union. Adalimumab biosimilars became available in the European Union in 2018, allowing the National Health Service to make record breaking cost savings, as this is the single most expensive drug used in NHS hospitals, costing more than £400million a year for about 46,000 patients. In October 2018, adalimumab adaz (Hyrimoz) was approved for use in the United States. In April 2019, Idacio and Kromeya were approved for use in the European Union. In July 2019, adalimumab bwwd (Hadlima), produced by Samsung Bioepsis, was approved for use in the US. In November 2019, adalimumab afzb (Abrilada) was approved in the United States. It is the 25th biosimilar approved by the FDA. In February 2020, the biosimilar Amsparity was approved for use in the European Union. In June 2020, the biosimilar Idacio was approved for use in Australia. In July 2020, adalimumab fkjp (Hulio) was approved for use in the United States. In August 2020, the biosimilar Cadalimab was launched in India by Cadila Pharmaceuticals. Idacio was approved for medical use in Canada in October 2020. In November 2020, Amgevita, Hulio, and Hyrimoz were approved for medical use in Canada. Yuflyma was approved for medical use in the European Union in February 2021. In January 2021, Abrilada was approved for medical use in Canada. The biosimilars Libmyris and Hukyndra were approved for medical use in the European Union in November 2021. In December 2021, adalimumab aqvh (Yusimry) was approved for medical use in the United States. In December 2021, Yuflyma was approved for medical use in Canada. In January 2022, Simlandi was approved for medical use in Canada. Adalimumab aacf (Idacio) was approved for medical use in the United States in December 2022. In January 2023, the CHMP recommended that the high concentration 100mg/ml Hyrimoz biosimilar be granted a pan European marketing authorization for all indications covered by the reference medicine, including Crohn's disease, plaque psoriasis, ulcerative colitis, rheumatoid arthritis and uveitis. In January 2023, Simlandi was approved for medical use in Saudi Arabia. Adalimumab aaty (Yuflyma) was approved for medical use in the United States in May 2023. Starting in July 2023, when Humira's regulatory exclusivity lapsed, a number of biosimilars such as Hadlima, Hyrimoz, Cyltezo, and Celltrion were launched in the US. In February 2024, adalimumab ryvk (Simlandi) was approved for medical use in the United States.

Роялти бойынша даулар

2003 жылдың наурыз айында Кембридж антиденелер технологиясы (CAT) «Хумираға қатысты авторлық төлемдерді өтеу ережелерінің қолданылуы туралы пікірсайыстарды бастау» ниетін Лондонның Жоғары сотындағы Abbott Laboratories-ге білдірді. 2004 жылдың қарашасында сот процесі басталды, ал 2004 жылдың желтоқсанында судья Хью Лэдди CAT пайдасына шешім шығарды. Сот ісінің толық мәлімдемесінің қысқаша нұсқасы жарияланды. Онда судья Лэдди былай деп көрсетті: «Abbott CAT-ке алғашқы авторлық төлемді жасағанда қателік жіберді, оны таза сатудың тек 2% төленуі керек деген негізде есептеді. Ол толық авторлық төлемнің 5%-дан астам мөлшерінде есептеп, CAT-қа тиісті соманы төлеуі және оны төлеуді жалғастыруы керек еді». Судья Лэдди сондай-ақ: «Abbott ұсынған түсіндіру келісімдер тіліне қайшы келеді, оларды түсініксіз етеді және коммерциялық мағынаға ие емес. Осы себепті CAT сотты жеңіп алды» деді. Abbott CAT-қа төлем жасауға міндетті болды, оның бір бөлігі даму серіктестеріне берілді. Осы соманың ішінде Медициналық зерттеулер кеңесіне (МЗК) белгілі бір сома төленді, сонымен қатар Abbott 2006 жылдан бастап 5 жыл ішінде МЗК-ға қосымша төлем жасауға міндеттелді, егер «Хумира» нарықта қалатын болса. МЗК сонымен қатар өткен авторлық төлемдері үшін қосымша £5.1 миллион (стерлинг) алуға құқылы.

Патент бойынша даулар

2009 жылдың мамыр айында Johnson & Johnson компаниясының Centocor бөлімшесі, инфликсимаб өндірушісі, Humira өндірісі процесінің патентын бұзғаны үшін Abbott Laboratories компаниясынан 1,67 миллиард доллар өндіріп алды. Алайда 2011 жылы АҚШ Федералдық апелляциялық соты бұл шешімді күштен шығарды. 2020 жылдың маусым айында Adalimumab монополиясын сақтау үшін 100-ден астам патенттік тосқауылдарды қолданды деген айыппен United Food and Commercial Workers Local 1500 (UFCW Local 1500) AbbVie компаниясына қарсы ұжымдық сотқа шағым түсірді, бірақ Иллинойс штатының Солтүстік округі соты бұл шағымды қабылдамады. 2022 жылдың 1 тамызында жетінші апелляциялық округ соты бұл шешімді растады. AbbVie АҚШ патенттік жүйесін пайдаланып, бәсекелестердің нарыққа кіруін кешіктірді, бұл процеске "мәңгі жасыл" деген ат берілді. Олар Humira үшін 311 патентке өтініш берді, оның 165-і мақұлданды. 2016 жылы AbbVie Amjevita өндірушісі Amgen компаниясын 10 патентын бұзды деп сотқа берді. Amgen 2023 жылға дейін сатуды кейінге жылдыруға келісті, бұл AbbVie-ге Humira бағасын өсіруге мүмкіндік берді. 2016 мен 2023 жылдар аралығында Humira бағасы 60%-ға өсті, осы кезеңде AbbVie Humira-дан 114 миллиард доллар табыс тапты.