Кіріспе
"In a Mirror, Darkly" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолы: Энтерпрайз" төртінші маусымының он сегізінші және он тоғызыншы эпизодтары. Олар 2005 жылдың 22 және 29 сәуірінде тұңғыш рет көрсетілді. Бұл бөлім "The Tholian Web" эпизодының жалғасы және "Mirror, Mirror" эпизодының алдын-ала хабарламасы ретінде жасалды. Уильям Шатнердің сериалда пайда болуына мүмкіндік беру мақсатымен "Энтерпрайз" эпизодын айна ғаламында өткізу туралы шешім қабылданды. Эпизодтың екі бөлігінің сценарийін Майк Суссман жазды, ал екінші бөлімінің сюжетіне Мэнни Кото үлес қосты. 22 ғасырда өрбитін сериал әдетте жұлдыздық флоттың алғашқы "Энтерпрайз" ғарыш кемесінің (тіркеу нөмірі NX 01) оқиғаларын баяндайды. Алайда, бұл эпизодтарда айна ғаламының Джонатан Арчері және қатыгез, милитаристік Терра Империясына қызмет ететін кейіпкерлердің зұлым көшірмелері бейнеленген. Бірінші бөлімде ISS "Энтерпрайз" болашақтағы Жұлдыздық Флоттың кемесі туралы біледі, оны Тхолиандар бөлшектерге ажыратып жатыр, және осы кемені шетелдіктерден тартып алуға тырысады. Екінші бөлімде аман қалған экипаж USS "Defiant" кемесін басқарады және оның жетілген қару-жарағын пайдаланып Империяны құлатуға ұмтылады. Эпизодта "Жұлдыздар жолы: Бірінші байланыс" фильмінен түсірілген кадрлар қайта қолданылды, сондай-ақ "The Hunt for Red October" сияқты басқа Paramount фильмдерінен алынған кадрлары бар жаңа титрлер тізбегі жасалды. Оригиналдық сериал дәуірінен сақталған үштен екі бөлігін құрайтын көпір, сондай-ақ Конституция класындағы жұлдыздық кемелердің басқа да декорациялары салынды. Горн мен Тхолиан екеуі де компьютерлік графика (CGI) көмегімен жасалды, Горн үшін қозғалыс түсіру технологиясы қолданылды. Бұл бөлімде Вон Армстронг адмирал Максвелл Форест рөлінде қайта ойнады, өйткені оның негізгі ғаламдағы кейіпкері маусым басында "The Forge" эпизодында экранда қаза тапқан болатын. Бұл эпизод кейіннен "Жұлдыздар жолы: Энтерпрайз" сериалының ең үздік эпизодтарының тізіміне енді. 2005 жылы ол "Сериалдағы ең үздік шаштараздық" номинациясы бойынша Эмми сыйлығына ие болды.
I бөлім
2063 жылы Вулкандық кеме Жерге қонды, адамдармен алғашқы байланыс жасады (Star Trek: First Contact-те көрсетілгендей). Оларды бейбіт қарсы алудың орнына Зефрам Кокрейн жетекші Вулканді атқылайды, ал адамдар кемеге шабуыл жасап, тоналайды. 2155 жылы доктор Флокс пен майор Рид капитан Форрест пен командир Арчерге «Энтерпрайз» ғарыш кемесінде жаңа азаптау құрылғысын көрсетіп жатыр. Арчер Форрестке Толиан кеңістігіне саяхаттауды ұсынады, себебі ол олардан ұрлап алуға болатын технология туралы естіген. Екеуі дауласып, Форрест өз бөлмесіне қайтады, онда лейтенант Сато оны жұбатады. Ол кетіп бара жатқанда, Арчер мен бірнеше MACO (әскери топ) оған шабуыл жасап, түрмеге қамап жібереді. Арчер көпірге барып, команданы өз қолына алғанын жариялайды. Толиан ұшқышынан координаттар алу үшін азаптағаннан кейін, ол кеме құрастыру орнына бағытты өзгертуді бұйырады және бірінші офицер болып тағайындалған командир Т'Полға командир Такермен бірге Сулибан жасыру құрылғысын орнатуды айтады. Арчер сержант Мейвезерді жеке күзетшісі етіп тағайындайды, ал Сато капитанның көмекшісі қызметін жалғастыруды ұсынады. Арчер Сатоға Жұлдыздық Флотқа Толиан технологиясына шабуыл жасау туралы хабарлама жіберуді бұйырады. Такер жасыру құрылғысы саботаж жасалғанда жарақаттанады. Арчер Форресттен сұрақ қояды, ол барлығын жоққа шығарады, ал Рид Такерді саботаж жасаған деп күдіктенеді және азаптайды. Т'Пол Форрестті босату және кемені қайтарып алу үшін топқа жетекшілік етеді, бірақ Арчер бағытты өзгертуге жол бермеу үшін навигациялық басқаруды шифрлайды. Форрест Арчерді азаптайды, бірақ Арчердің жоспарларымен Жұлдыздық Флоттың келіскенін естігеннен кейін оны босатуға бұйырады. Арчер болашақтан келген USS Defiant (Constitution класындағы кеме, соңғы рет "The Tholian Web" фильмінде көрсетілген) деп аталатын балама әлемдегі кеменің суреттерін көрсетеді, оның технологиясы мен қуаты ISS Enterprise-дан бір ғасырға жоғары. Кемежайға жеткенде Арчер, Т'Пол және Такер телепортпен өтеді, ал Такер кемені қуаттандыруды бастайды. Содан кейін Толиандық кемелер шабуылдайды, «Энтерпрайз» айналасында энергиялық желі құрады. Форрест экипажға кемені тастап кетуді бұйырады, бірақ кеме жойылғанда қалады.
ІІ бөлім
Кейін бірнеше толиандық кемелер "Дефаент" кемесінің шығуын бөгеп, кемежайдың үстінен тор жасайды. Т'Пол мен Такер қару жүйелеріне қуатты қалпына келтіріп, "Дефаент" кемесіне тұзақтан құтылу үшін жеткілікті жау кемелерін жоюға мүмкіндік береді. Олар "Энтерпрайздан" 47 аман қалғанды құтқарып алады, ал Такерге уарп қозғалтқышының қуатын қалпына келтіру бұйырылады. Сато капитанның кабинасына барып, Арчерді кеменің тарихи жазбаларын қарап жатқанда табады, онда Жұлдыздық Флот, Біріккен Планеталар Федерациясы және олардың қызметтік жазбалары туралы параллель әлемдер туралы ақпарат бар. Арчер өзінің әріптесінің белгілі және көрнекті зерттеуші, дипломат және саясаткер екенін білгенде таңғалады. Кельби уарп қозғалтқышын жөндеу кезінде қаза табады, ал экипаж толиандық құлдардан Слар есімді Горнның кемені саботаж жасағанын біледі. Арчер, оған көбірек даңқ мен құрметке жетуге кеңес беретін дауыстарды естігеннен кейін, шабуыл жасауға бел буып, Горнды өлтіреді. Такер уарп қозғалтқышын жөндеп, кеме ISS Avenger-мен кездесуге бет алады, оны төрт бүлікші ғарыш кемесінен құтқаруға үлгереді. "Аңсаушы" кемесінің командирі адмирал Блэк өзінің бірінші офицері Совалмен бірге тексеруге келеді. Блэк Арчердің жаңа кемеге капитандыққа өтінішін қабылдамағаннан кейін, Арчер оны фазерлік пистолетпен жояды. Арчер екі кемедегі офицерлерге сөз сөйлеп, Жұлдыздық Флотқа және Империяға қарсы күресу керектігін айтады. Совал мен Т'Пол кездесіп, әртүрлі түрлерге құрметпен қаралып, тең дәрежеде қарастырылатын болашақ туралы ойға келеді; олар Флоксты өз қозғалысына қосылып, "Дефаент" кемесін саботаж жасауға көндіреді. Кемеде қалуға рұқсат етілген жалғыз шетелдік ретінде, ол кеменің жүйелерін істен шығаруға жетеді. Совал "Аңсаушы" кемесінде шабуылдайды, бірақ Такер Флоксты тоқтатады және қуатты қалпына келтіреді. "Дефаент" шабуылшыны жояды. Сато мен Арчер капитан кабинасында тойлағанда, Арчер Сатоның уынан қаза табады және Мейвезердің Сатомен біріккенін көреміз. Дамыған және қуатты "Дефаент" кемесімен Жерге жеткен Сато адмирал Гарднермен байланысып, оның бағынуын талап етеді және өзін "Императрица Сато" деп жариялайды.
Жазу және түсіру
"Энтерпрайз" сериалындағы айна ғаламына қайта оралу идеясын алғаш рет Джудит және Гарфилд Ривз Стивенс ұсынды. "Айна, айна" эпизодында танталус өрісі бірнеше рет қолданылды және оның құрылысты жоятын қасиеті бар деп есептелді. Ривз Стивенстер бұл өрістің құрбандарын өлтірудің орнына, оларды негізгі ғаламдағы жазалау колониясына уақыт арқылы жібергенін түсіндіруге ұсыныс жасады. Содан кейін "Энтерпрайз" жазалау колониясын кездестіріп, Уильям Шатнер сомдаған Тибериймен танысады. Тиберий өз ғаламына оралу үшін "Энтерпрайз" кемесіндегі телепортаторды пайдалануға тырысады, бірақ оның ғаламы әлі негізгі ғаламнан бөлінбегенін және оның жоқ екенін біледі. Эпизодта Тиберий мен капитан Арчердің іс-әрекеттері арқылы айна ғаламының қалай пайда болғаны зерттеледі. Бұл сюжеттік желіні Шатнер, Ривз Стивенстермен бірге "Жұлдызды жол" романдарының "Шатнерверс" сериясінде жұмыс істеген, Мэнни Котоға, Бреннон Брагаға және Рик Берманға ұсынды. Берман Майк Сассманнан ұсыныс алған еді, онда Шатнер "Энтерпрайз" (NX 01) кемесінің аспазшысы болған капитан Кирктің атасының рөлін сомдайтын еді. Үшеуі бұл идеяны Шатнерге ұсынды, бірақ келіссөздер сәтсіз аяқталды және оның шоуда түсуіне қатысты шарттар келісілмеді. Суссман эпизодтың екі бөлігіне де сценарий жазды, ал Кото екінші бөлімінің сюжетіне үлес қосты. "Көзілдіріктегі қараңғылықта" эпизодының оқиғаларын екі ғалам арасындағы алғашқы байланыс ретінде сақтау үшін, бүкіл эпизодты айна ғаламында өткізуге шешім қабылданды. Айна ғаламында әдеттегі ғаламнан келген кейіпкерлердің зұлым көшірмелері бар. Суссман бұрын "Болашақ шиеленісі" эпизодында Defiant кемесін пайдалануға тырысқан, бірақ жоғары құн мен сюжеттегі қиындықтар оның орнына бұрын көрінбеген уақыт кемесін пайдалануға әкелді. Бірінші бөлімді Джеймс Л. Конвей режиссерлік етті, ол бұрын "Deep Space Nine" сериалының "Shattered Mirror" эпизодын режиссерлік еткен, ол да айна ғаламын пайдаланды. Екінші бөлімді Марвин В. Раш режиссерлік етті, ол әдетте шоуда оператор болып жұмыс істейтін және Конвеймен ондаған рет жұмыс істеген, оның режиссерлік стилімен жақсы таныс болған режиссер еді. Раш екінші эпизодты дайындаған кезде бірінші бөлімде не жасалғанын қарап, оның стиліне сәйкес келіп, екінші режиссердің жұмысынан ерекшеленбеуіне тырысты. Эпизодтың екінші бөлігін түсірудің алтыншы күні "Star Trek: Enterprise" сериалы UPN арнасымен маусым соңында жабылатыны туралы хабарлама келді, бұл "Көзілдіріктегі қараңғылықта" эпизоды "Энтерпрайз" сериалының 98 эпизодының 94 және 95-ші бөлімдері болатынын білдірді. Мэнни Котоның "Энтерпрайз" сериалының бесінші маусымына қатысты жоспарларында "Көзілдіріктегі қараңғылықта" эпизодында алғаш рет көрінген айна ғаламының кейіпкерлеріне оралу кіретін еді. Бұл төрт немесе бес эпизодтан тұратын, Кото "серия ішіндегі шағын серия" деп сипаттаған.
Визуалды эффекттер мен костюмдер
Ашылу сахнасында Зеврам Кокрейннің вулкандықтармен алғашқы байланысқа түсетін "Жұлдызды жол: Бірінші кездесу" фильмінен кадрлар қайта қолданылды, бұл үшін Джеймс Кромвелл мен Кулли Фредриксен Экран актерлері гильдиясының ең төменгі жалақысын қабылдауға келісті. Герман Циммерман сол көрінеден вулкандық кеменің төменгі бөлігін сақтап, қайта түсіру үшін қолдануға мүмкіндік берді. "Энтерпрайз" әдетте цифрлық түсірілсе, "көлеңкелі" алғашқы кездесу сахналары фильмге түсірілді, осылайша олар түпнұсқа кадрлардың көрінісіне сәйкес келер еді. Deep Space Nine эпизоды "Сынақтар мен Трибблдар" үшін толық емес декорациялар қайта жасалды, бірақ олар актерлерді "The Original Series" кадрларына цифрлық түрде енгізуді қамтыды, сондықтан толық көпір декорациясы қайта жасалмады. Эпизодтың екінші бөлімі үшін "Дефайнт" үшін қосымша декорациялар жасалды, оның ішінде Джеффрис түтігі үшін "Сынақтар мен Трибблдар" эпизодында бұрын қолданылған дизайн да болды. Басқа орындар: демалыс бөлмесі, капитанның кабинасы және брифинг бөлмесі. Екінші бөлімде кейбір негізгі актерлер классикалық "The Original Series" стиліндегі киім киді; алайда, өндіріс тобы "USS Defiant" кемесіне дельта белгісінен (жебе басы) өзгеше, бірегей белгі берді. Бұл қателік "TOS" әрбір кемесінде өзіне тән белгісі бар деген бұрыс теориядан туындаған болуы мүмкін. "Толиандық тор" эпизодында "Дефайнт" кемесінің қаза тапқан экипажының дельта белгісін кигенін анық көруге болады. Техникалық тұрғыдан алғанда, бұл "Жұлдызды жол: Энтерпрайз" өндірісінен туындаған қателік емес, өйткені желідегі әрбір кемеде өзінің белгісі болуы керек еді, бұл бастапқы серияның басқа эпизодтарында да көрінеді. Түсірілім кезінде "Дефайнт" кемесіндегі қосымша актерлердің "USS Enterprise" бірлігінің белгісін тағуының себебі – ақшаның жетіспеуі және 1960 жылдардың соңындағы нашар сапалы костюмдер, оларды үшінші маусымда қайта пайдалану қиын болды. 1970 жылдардың ортасы мен соңында белгілерді бір стильге біріктіру туралы шешім қабылданды, содан кейін фильмдер дәуірінде бюджет көбейді. Бакула Шатнер бірнеше эпизодта, соның ішінде "Трибблдармен қиындықтар" эпизодында киген жасыл форманы киді, ал Триннер, Китинг және Монтгомери қызыл көйлектерді таңдады. Бакула әзілдеп: "Жолиннің юбкасына мата жетпей қалды ма?" деді, себебі Блэлок Кристин Чапел кигенге ұқсас ғылыми көк мини-юбка киген. "Энтерпрайз" костюмдері де өзгерді, әйел экипаж мүшелерінің киімдерінің бір бөлігі белін ашып көрсету үшін алынып тасталды. Оның дауысы "Жұлдызды жол" фильмдерінде "Энтерпрайз" тоқтатылғаннан кейін Жұлдызды флот компьютерлерінің дауысы ретінде қолданыла берді. Бұл эпизодтарда басты актерлердің кейіптері айтарлықтай өзгерді. Сериалда Хоши Сато рөлін сомдаған Линда Парк кейінірек бұл эпизодтарды өзінің сүйікті эпизодтары деп атады. Ол былай түсіндірді: "Көлеңкелі Хоши Медея сияқты күшті, Клитемнестра сияқты күшті, осы өте архетиптік, жауынгер әйел сияқты күшті". Ол осы эпизодтағы рөлінің өзінің қатал кейіпкерді ойнай алатынын көрсеткенін айтты, бұл серия аяқталғаннан кейін оған басқа рөлдер алуға мүмкіндік берді. Осы эпизодта Горн костюмі қолданылды, ал компьютерлік графика "Жұлдызды жол: Энтерпрайз" эпизоды үшін пайдаланылды. Эпизод 18 мен 49 жас аралығындағы ересектер арасында 2,0/3 пайыздық үлес алды. Бұл оны барлық үй шаруашылықтарының 2 пайызы және сол уақытта теледидар көріп отырғандардың 3 пайызы көргенін білдіреді. Бұл UPN-ді ірі телеарналардың ішінде бесінші орынға шығарды, "The WB" арнасынан озып кетті. UPN-нің "The WB" арнасынан озып кетуі прайм-таймдағы алғашқы және жалғыз оқиға болды. Эпизодтың екінші бөлімі келесі аптада, 29 сәуірде эфирге шықты.
Орындаушылар
2015 жылы SyFy журналындағы мақаласында Скотт Бакула осы эпизод өзіне ең ұнайтынын айтты. Екі бөлімдік туындыда маңызды рөл сомдаған актриса Линда Парк: "Менің ойымша, осы эпизодтар менің сүйіктілерім екені баршаға мәлім".
Сыни жауап
Екі бөлімді эпизод сыншылар мен жанкүйерлер тарапынан сериалдың ең жақсы бөлімдерінің бірі деп танылды. Нью-Йорк Daily News-тің Дэвид Бианкулли эпизодтарды "Энтерпрайздың ең жақсы сағаттары" деп атады. Ол былай деп жазды: "Бұл эпизодтың ең үлкен қызығы – оның таң қалдыратын қабілеті және мұны тек Trek тарихымен ғана емес, сонымен қатар әзіл-сықақ сезімімен де жасай білуі". Бианкулли "Энтерпрайз" өзінің кейіпкерлерін өте жаман етіп көрсету арқылы өте жақсы әрекет етіп жатыр" деп қосты. Ол эпизодты төрт жұлдыздың үш жарымымен бағалады және "егер олар осы ұстанымды басынан қабылдаса, Enterprise келесі маусымда да миссияларын орындап жүрер еді" деген ойын білдірді. "In a Mirror, Darkly" бірнеше "Ең жақсы" тізіміне енді. 2016 жылдың тамызында Лас-Вегаста өткен 50 жылдық мерекелік съезде жанкүйерлер осы екі бөлімдік эпизодты барлық уақыттағы "Жұлдызды жолдың он ең жақсы эпизодының" бірі деп таңдады, осы күнге дейін түсірілген жеті жүзнен астам толыққанды эпизодтың ішінде. Newsweek журналының Star Trek 50 жылдығына арналған санының редакторлары эпизодтар "көбінесе Trekker-лердің мақтауына ие болады" деп жазды және оларды Enterprise-дің "Топ 10" эпизодтарының арасында бірінші орынға қойды; Wired сондай-ақ "In a Mirror, Darkly" эпизодын Enterprise-дің барлық тарихындағы ең жақсысы деп таңдады. Empire эпизодтарды "Terra Prime" эпизодынан кейін екінші ең жақсы эпизод деп бағалады және оларды "50 ең жақсы Star Trek эпизодының" 46-шы орынына қойды. 2009 жылы Den of Geek оны сериалдың бірінші эпизоды деп атады, "бұл эпизод Энтерпрайздың ең өнерлі сәттерін қамтиды, соның ішінде қайта қарастырылған ашылу тізімін" деп жазды. 2016 жылы The Hollywood Reporter "In A Mirror, Darkly" эпизодын барлық Star Trek эпизодтарының арасында 88-ші орынға қойды. TechRepublic-тегі Джей Гармон оны бесінші ең жақсы эпизод деп атады, "жазушылар қуанышпен зыян келтіретін және өлімге әкелетін күтпеген алдасулардың сериясын, сонымен қатар Энтерпрайз көрсеткен ең қанағаттандырарлық және үйлесімді мифологиялық әңгімелерді ұстап алды" деп атап өтті. "Жұлдызды жол" франшизасының ең үздік 100 эпизодының тізімінде "In a Mirror, Darkly" эпизодын io9 сайтының Чарли Джейн Андерс 40-шы орынға орналастырды. 2017 жылы SyFy осы екі бөлімдік эпизодты сол кезде түсірілген жеті Star Trek Mirror Universe эпизодының арасында бесінші орынға қойды. Сол жылы Vulture жазды: "Сериал өзінің аяқтарына тұруына көп уақыт кетті, тек соңғы маусымында екі бөлімдік эпизодтар сияқты эпизодтармен ғана алға жылжыды". IGN біріктірілген екі бөлімдік эпизодқа бестен бес баға берді және "бұл эпизод тек гиммик болғанымен, ол дерлік кемшіліксіз жұмыс істейді және одан қашып кетпеу керек" деді. TrekNation үшін бірінші бөлімді қарап, Мишель Эрика Грин өзінің сүйікті бөлігі өзгертілген ашылу тізімі екенін айтты және оны "күлкілі және қызықты түрде бұрылып келген" деп сипаттады, бірақ серияның соңғы эпизодтары нағыз экипаж мен кемеге көбірек назар бөлгенде жақсырақ болар еді деп ойлады. Ол екінші бөлімде сериал "ақылға қонымды идеяны тым көп созды" деп ойлады және "бір сағаттық "Айна" эпизоды қарқыны және жалпы "Энтерпрайз" үшін көбірек мағыналы болар еді". Jamahl Epsicokhan өзінің Jammer's Reviews веб-сайтында бірінші эпизодқа төрттен үш, ал екінші эпизодқа екі жарым балл берді.
IGN gave the combined double episode a rating of five out of five, and said it "may be a gimmick episode, but it's a gimmick that works nearly flawlessly and shouldn't be missed." Reviewing the first part for TrekNation, Michelle Erica Green said that her favorite part was the modified opening sequence, and described it as "fun and lighthearted in a twisted sort of way" but thought that the closing episodes of the series would have been better if they had concentrated on the real crew and ship. She thought that the second installment saw the series "stretching a clever idea too thin", and that a "one hour 'Mirror' would have made more sense in terms of the pacing and for Enterprise as a whole." Jamahl Epsicokhan at his website Jammer's Reviews gave the first episode a score of three out of four, and the second part a score of two and a half.
Марапаттар мен ұсыныстар
Лаура Коннолли, Рома Годдард және Майкл Мур осы эпизодтағы жұмысы үшін "Серия бойынша ең үздік шаштараздық" номинациясы бойынша Эмми сыйлығына ие болды.
Үйге арналған медиа
"In a Mirror, Darkly" алғаш рет үйде көру үшін "Star Trek: Enterprise" телесериалының төртінші жинағының құрамында жарық көрді. Ол 2005 жылдың 1 қарашасында АҚШ-та 1 аймақтық DVD форматында шығарылды. Жинаққа эпизодтың пайда болу тарихы және жалпы айна әлемінің тамыры туралы он бес минуттық деректі фильм, сондай-ақ Майк Суссман мен Тим Гаскиллдің эпизодтың екі бөліміне арналған аудио түсіндірмелері кірді. Бұл түсіндірмелер бұрын Гаскилл бас редактор болып жұмыс істейтін ресми "Жұлдызды жол" веб-сайтында жарияланған болатын. Кейіннен ол 2009 жылы шыққан "Star Trek: Alternative Realities Collective" DVD жинағына енгізілген үш "Enterprise" эпизодының біріне айналды. Басқа эпизодтар – "E²" және "Twilight", сонымен қатар "Mirror, Mirror" және "Deep Space Nine" сериалынан айна әлеміне арналған бірнеше бөлімдер де кірді. Blu-ray нұсқасы 2014 жылдың 1 сәуірінде жарық көрді.