Қорғасын(II,IV) оксиді: қасиеттері, қолданылуы және қауіптері
Lead(II,IV) oxide
Қорғасын(II,IV) оксиді – қызыл түсті пигмент, аккумуляторлар мен тотқа қарсы бояуларда қолданылады. Химиялық формуласы: Pb3O4. Қасиеттері мен құрылымы туралы толық ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қорғасын(II,IV) оксиді, сондай-ақ қызыл қорғасын немесе миниум деп аталады, Pb3O4 формуласына ие бейорганикалық қосылыс. Ашық қызыл немесе қызғылт сары түсті қатты зат, ол пигмент ретінде, аккумуляторлар жасауға және тотқа қарсы грунт бояулар өндірісінде қолданылады. Бұл аралас валенттілік қосылысының мысалы, оның құрамында Pb(II) және Pb(IV) 2:1 қатынаста болады.
Lead(II,IV) oxide, also called red lead or minium, is the inorganic compound with the formula |Pb3O4. A bright red or orange solid, it is used as pigment, in the manufacture of batteries, and rustproof primer paints. It is an example of a mixed valence compound, being composed of both Pb(II) and Pb(IV) in the ratio of two to one.
Құрылымы
Қорғасын(II,IV) оксиді – қорғасын(II) ортопламбат(IV) [Pb(2+)]₂[PbO₄(4−)]. Бөлме температурасында ол тетрагональды кристалл құрылымына ие, ал температураның өсуімен орторомбқа айналады (Пирсон символы oP28, кеңістік тобы Pbam, № 55). Бұл фазалық өту кристаллдың симметриясын ғана өзгертеді және атомдар аралық қашықтықтар мен бұрыштарды аздап модификациялайды.
Lead(II,IV) oxide is lead(II) orthoplumbate(IV) |[Pb(2+)]2[PbO4(4−)]. It has a tetragonal crystal structure at room temperature, which then transforms to an orthorhombic (Pearson symbol oP28, Space group Pbam, No. 55) form at temperature This phase transition only changes the symmetry of the crystal and slightly modifies the interatomic distances and angles.
Қолдану
Қызыл қорғасын темір заттарға арналған грунт бояулары үшін пигмент ретінде қолданылған. Оның уыттылығына байланысты қолданылуы шектелуде. Ол кейбір әуесқой пиротехникада қысқа мерзімді жарылыс үшін шектеулі түрде қолданылады және бұрын айдаһар жұмыртқасы пиротехникалық жұлдыздарды жасау үшін пайдаланылған. Қызыл қорғасын кейбір полихлорпрорен каучуктарында вулкандаушы зат ретінде қолданылады. Ол суға төзімділігін жақсарту үшін магний оксидінің орнына қолданылады. Қызыл қорғасын инженерлік сызықтар салу үшін пайдаланылды, бірақ кейін инженерлік көкпен алмастырылды. Сонымен қатар, ол куркума ұнтағында қоспа ретінде қолданылады.
Red lead has been used as a pigment for primer paints for iron objects. Due to its toxicity, its use is being limited. It finds limited use in some amateur pyrotechnics as a delay charge and was used in the past in the manufacture of dragon's egg pyrotechnic stars. Red lead is used as a curing agent in some polychloroprene rubber compounds. It is used in place of magnesium oxide to provide better water resistance properties. Red lead was used for engineer's scraping, before being supplanted by engineer's blue. It is also used as an adulterating agent in turmeric powder.
Физиологиялық әсерлері
Тұтыну арқылы қорғасын(II,IV) оксиді өкпелерді тітіркендіреді. Жоғары дозада адам металл дәмін сезінеді, кеуде және іш ауыруына шағымданады. Жұтылғанда, ол асқазан қышқылында еріп, сіңіріледі, нәтижесінде қорғасынмен улану пайда болады. Жоғары концентрациядағы заттар тері арқылы да сіңуі мүмкін, сондықтан қорғасын негізіндегі бояулармен жұмыс істегенде қауіпсіздік шараларын сақтау маңызды. Қорғасын(II,IV) оксидімен ұзақ мерзімді контакті организмде қорғасын қосылыстарының жиналуына алып келуі мүмкін, бұл жедел қорғасын улануының дамуына себеп болады. Созылмалы улану белгілері: алаңдау, тітіркену, көру қабілетінің нашарлауы, гипертония және бет пішінінің сұрғылт түске енуі. Қорғасын(II,IV) оксиді зертханалық жануарларда қатерлі ісік тудыратыны дәлелденді. Адамдарға қатысты оның қатерлі ісік тудыру қабілеті анықталған жоқ.
When inhaled, lead(II,IV) oxide irritates the lungs. In case of high dose, the victim experiences a metallic taste, chest pain, and abdominal pain. When ingested, it is dissolved in the gastric acid and absorbed, leading to lead poisoning. High concentrations can be absorbed through skin as well, and it is important to follow safety precautions when working with lead based paint. Long term contact with lead(II,IV) oxide may lead to accumulation of lead compounds in organisms, with development of symptoms of acute lead poisoning. Chronic poisoning displays as agitation, irritability, vision disorders, hypertension, and a grayish facial hue. Lead(II,IV) oxide was shown to be carcinogenic for laboratory animals. Its carcinogenicity for humans was not proven.
Тарих
Бұл қосылыстың латынша атауы – миниум, ол алғаш рет қазылған Солтүстік-Батыс Ибериядағы Миниус өзенінен шыққан. Қорғасын(II,IV) оксиді ежелгі Римде қызыл пигмент ретінде қолданылған, онда ол ақ қорғасынды күйдіру арқылы дайындалған. Ежелгі және орта ғасырларда жарықтандырылған қолжазбалар жасау кезінде пигмент ретінде қолданылған, сондай-ақ оның аты миниум немесе миниатюраға, осы түспен салынған суреттер стиліне берілген. Зығыр майымен араластырылып жасалған қызыл қорғасын бояуы сыртқы темір конструкцияларды қорғау үшін берік жабын ретінде пайдаланылды. 1504 жылы Шотландиядағы Стерлинг қамалының қоршауы қызыл қорғасынмен боялған, сондай-ақ Монс Мегті қоса алғанда, зеңбіректер де осымен боялған. Ол ұсақ ұнтақ түрінде Лихтенберг фигураларын зерттеу үшін диэлектрлік беттерге себілген. Дәстүрлі қытай медицинасында қызыл қорғасын тері безгегі мен жараларды емдеу үшін қолданылады, бірақ оның улылығына байланысты бұл тәжірибе шектеулі. Сонымен қатар, мексикалық халықтық ем – асқазан-ішек ауруларына арналған азаркон, құрамында 95%-ға дейін қорғасын(II,IV) оксиді бар. Бұл зат 18 ғасырға дейін дәрі ретінде де қолданылған.
This compound's Latin name minium originates from the Minius, a river in northwest Iberia where it was first mined. Lead(II,IV) oxide was used as a red pigment in ancient Rome, where it was prepared by calcination of white lead. In the ancient and medieval periods it was used as a pigment in the production of illuminated manuscripts, and gave its name to the minium or miniature, a style of picture painted with the colour. Made into a paint with linseed oil, red lead was used as a durable paint to protect exterior ironwork. In 1504 the portcullis at Stirling Castle in Scotland was painted with red lead, as were cannons including Mons Meg. As a finely divided powder, it was also sprinkled on dielectric surfaces to study Lichtenberg figures. In traditional Chinese medicine, red lead is used to treat ringworms and ulcerations, though the practice is limited due to its toxicity. Also, azarcón, a Mexican folk remedy for gastrointestinal disorders, contains up to 95% lead(II,IV) oxide. It was also used before the 18th century as medicine.