Кіріспе

Асқазанды шаяндардың түрі. Ақ ерін шаяны немесе бақшалық жолақты шаян, ғылыми атауы Cepaea hortensis, – ауамен тыныс алатын құрлық шаянының ірі түрі, Helicidae тұқымдасына жататын құрлықта өмір сүретін өпкелі ұлулардың моллюскасы. Бұл туыстағы жалғыз басқа түр – Cepaea nemoralis.

Қабықтың сипаттамасы

Cepaea hortensis қабығының диаметрі 2,5 см-ге дейін жетеді, бірақ C. nemoralis-тен сәл кішірек болады. Ересектердегі кіреберіс жабық, ал жас организмдерде тар ашық болады. Нақтырақ белгілерді анықтау үшін жарып қарау қажет. C. hortensis-тің махаббат жебесінің қимасы екіге бөлінген жапырақшалары бар крест тәрізді, ал C. nemoralis-тің қимасы қарапайым крест пішіндес. C. hortensis-те шырыш безі 4 немесе одан көп тармаққа бөлінген, ал C. nemoralis-те 3 немесе одан аз тармаққа бөлінген. Caucasotachea vindobonensis және Macularia sylvatica – бұрын Cepaea туысына қате жіберілген, сырттай ұқсас екі түр. Екеуінің де қабығының шеті колумбеллаға жақын қоңыр, ал тігіске қарай ағарады, сондай-ақ қабығында жұқа өсу жоталары бар, ал екі Cepaea түрінде де қабық тегіс болады.

Тарату

Бұл түрдің табиғи таралу аймағы Батыс және Орталық Еуропа. Сонымен қатар, Солтүстік Американың солтүстік-шығыс жағалауында кездесуі де табиғи деп есептелуі керек, себебі археологиялық зерттеулер оның кем дегенде 7850 жыл бұрын, яғни викингтер келгенге дейін болғандығын көрсетеді. C. hortensis-тің таралу аймағы Шотландияда C. nemoralis-ке қарағанда солтүстікке қарай кеңейген, және ол Исландия мен Скандинавияның солтүстік бөліктерінде (67° 30' солтүстік ендікке дейін) кездесетін Cepaea туысының жалғыз түрі. Керісінше, C. hortensis-тің оңтүстік шегі де солтүстікке қарай жылжыған: Испанияда ол тек солтүстік-шығыс бөлігінде ғана кездеседі және Италияда табылмайды. Cepaea hortensis жақында Ресейдің Мәскеу облысына және Украинаға әкелінген, бірақ C. nemoralis сияқты кеңінен орныққан жоқ. Швейцария Альпында 2050 метр биіктікке дейін жетеді.

Тіршілік ету ортасы

Екі Cepaea түрінің ортақ көптеген мекендеме орындары бар, мысалы, орман, құмды далалар және шалғынды жерлер, бірақ ақ еріншелі шырыш қоректісі ылғалдырақ және суық аймақтарға төзімді.