Кіріспе

21 ғасыр желісі (21CN) бағдарламасы – 2004 жылдан бері жүзеге асырылып келе жатқан, Ұлыбританияның BT Group plc телекоммуникациялық компаниясының деректер және дауыс желісін жаңғырту жобасы. Бұл жоба BT телефон желісін AXE/System X Public Switched Telephone Network (PSTN) желісінен Интернет-протоколы (IP) жүйесіне көшіруді мақсат еткен. PSTN желісін тоқтатумен қатар, BT жаңа дерек желісі арқылы көптеген қосымша қызметтерді ұсынуды жоспарлады, мысалы, қажетті кезде қолжетімді интерактивті теледидар қызметтерін. BT бастапқыда жаңа желіге толық көшу аяқталған соң жыл сайын 1 миллиард фунт стерлинг үнемдейтінін мәлімдеген, сондай-ақ 2008 жылға дейін клиенттерінің 50% астамын көшіруді үміттенеді (Openreach компаниясының оптикалық талшық желісін орнату жөніндегі ағымдағы жағдайын төмендегі сыртқы сілтемелерден қараңыз). Жобаға жұмсалатын капиталдық шығындар бес жыл ішінде 10 миллиард фунт стерлингке бағаланған, бұл сол кезеңдегі BT-нің жалпы капиталдық шығындарының 75% құрайды.

Үй-жайлар

Үй-жай тораптарына тұрғын үйлер, шағын және орта бизнес (ШОБ) және кәсіпорындар кіреді. Барлық дерлік жағдайда олардың бәрі желіге жоғары жылдамдықты қосылымдармен қамтамасыз етіледі, бұл қосылым мыс сымдар арқылы (ADSL немесе басқа DSL технологиялары түрінде) немесе талшықты оптикалық желі арқылы (ірі кәсіпорындар үшін PON немесе тікелей талшықты желі арқылы) жүзеге асырылады. Бұл болжамға жалғыз ерекшелік – ескі PSTN желісі, онда аналогты дауыспен қамтамасыз ету сақталады.

Кіру тораптары

21CN көп қызмет көрсетуге қолжетімділік торабы (MSAN) тұжырымдамасын енгізді. Бұл логикалық торап жоғарыда аталған әртүрлі қолжетімділік технологияларын қабылдайды және мүмкіндігі шектес болса, оларды бір арналық желі технологиясына біріктіреді. Бұл MSAN-ды медиа шлюз (MGW) ретінде пайдаланып, аналогтық дауысты IP дауысына (VoIP) түрлендіруді қамтиды. Мақсаты – бірнеше жүз кіру торабын іске қосу. Бұл тораптар IP маршрутизациялау қабілетіне ие болмайды, бірақ олар негізінен 2-деңгейлі Ethernet құрылғылары болады.

Метро түйіні

Артқы желі метро түйіндерінде аяқталады. Осы сәтте IP-негізделген қызметтер іске асырылады, ал метро түйіндері IP трафигін бағыттайтын алғашқы орын болып табылады. Шақыруды басқару (softswitch немесе IMS CSCF арқылы) осы жерде жүзеге асырылады, бірақ softswitch және IMS компоненттері метро түйінінің құрамы ретінде сипатталмайды – олар iNode құрамына жатады. Метро түйіндері MPLS терминологиясында провайдерлік жиек (PE) маршрутизаторлары болып табылады, IP трафигін MPLS туннельдерінде капсулалап, ядро арқылы беруді қамтамасыз етеді. Шамамен 100 метро түйінін іске қосу жоспарлануда. 2007 жылдың қазанында Ofcom үкімет тарапынан жасалған қысымнан кейін Ұлыбританиядағы Келешек буынға қол жеткізу желілері (Next Generation Access Networks) бойынша консультация бастады. Содан кейін Openreach 21CN желісінде VDSL2 FTTC технологиясын енгізуге кірісті, мыңдаған жаңа көше жанындағы шкафтарға DSLAM құрылғыларын орналастырды. BT Retail 2010 жылы BT Infinity қызметін іске қосып, кем дегенде 2014 жылға дейін жаңа шкафтарды орнату арқылы қолжетімділікті кеңейтуді жалғастыратынын күтті. FTTC енгізуі негізінен кішкентай (96 288 желілік) DSLAM құрылғыларын мыңдаған көше шкафтарына орнатуды қамтиды, олардың әрқайсысы тікелей талшықты желі арқылы үлкен коммутациялық орталыққа немесе метро түйініне қосылады, бұл жергілікті желінің ұзындығына байланысты шектеулердің көп бөлігін жояды және болашақ жаңартулардан кейін 100 Мбит/с-тан жоғары жылдамдыққа қол жеткізуге мүмкіндік береді.

Сын

BT компаниясының кеңжолақты интернетке қолжеткізу қызметтерін ұсыну жоспарлары сынға алынды. BT-нің интернетке қолжеткізуді қамтамасыз етудің негізгі жоспары – DSLAM-дарын ADSL2+ технологиясына жаңарту болатын. Бұл мәселе дау тудырды, себебі ADSL2+ технологиясы ескірген, 24 Мбит/с төмен жылдамдықпен шектелген және 21CN толыққан кезде одан да ескіріп қалады. Бұл BT желісін болашаққа бағытталмаған деп сынауға әкелді, өйткені талшықты кабельдерді салу қымбатқа түссе де, олардың қызмет ету мерзімі ұзақ. Сыншылар үйге талшықты кабель тартудың тиімдірек екенін айтады, бұл жеке үйлерге ток жеткізетін қазіргі мыс сымдарды ("соңғы мильді") ауыстыруды білдіреді. 2009 жылдың соңында британдық интернет-провайдер Andrews & Arnold 21CN-мен байланысты ауыр мәселелерді хабарлады, бірнеше сағатқа созылған үзілістерге себеп болатын жекелей сәтсіздіктерді атап көрсетті және осы және басқа да көптеген проблемаларға байланысты 21CN "көрсеткіштеріне сай емес" екенін мәлімдеді. 21CN-нің VoIP технологиясын пайдалануы машинадан машинаға байланыс (факс, телеметрия, дабыл жүйелері және т.б.) бойынша көптеген проблемаларға әкелді. Бұл жүйелер адамның есту қабілетінен гөрі әлдеқайда сезімтал, сондықтан аналогтан (ғимараттар мен жергілікті станция арасындағы) 64 кбит/с цифрлық сигналға, содан кейін VoIP-ке және кері IP маршруттары арқылы түрлендіру тізбегі сигнал сапасын осы деңгейге дейін төмендетіп, екі жақтағы құрылғылардың тиімді байланыс орнатуына кедерілді. Бұл мәселелерді анықтау өте қиын, өйткені қосылыстың әр бөлігі өздігінен жақсы жұмыс істейді; әсер тек барлық бөліктер біріктірілгенде ғана көрінеді. T38 факс факс мәселелерін шешуге мүмкіндік береді (факс негізінен қателерді түзетумен JPEG форматында жіберіледі), бірақ басқа да нақты уақытты машинадан машинаға байланыс үшін екі жақта да IP-негізделген құрылғыларға көшуден басқа шешім жоқ, бұл пайдаланушылар үшін ауқымды және қымбат жоба. Осыған байланысты, құрылғылар ауыстырылғанға дейін машинадан машинаға қоңырауларға қызмет көрсету үшін TDM технологиясын (64 кбит/с цифрлық сигналды толығымен пайдалану) қолданатын "соңғы резервтік желіні" сақтау туралы әңгімелер пайда болды.