Кіріспе
Матуунның масқара газшысы (сондай-ақ "Анестезиялық ұры", "Фантомдық анестезиолог" немесе жай ғана "Масқара газшы") – 1940 жылдардың ортасында Иллинойс штатының Матуун қаласында болған газ шабуылдарының сериясына жауапты деп саналатын адам немесе адамдарға берілген атау. Полицияға екі апта ішінде жиі газға уланудың жиырмадан астам жекелеген жағдайлары туралы хабарланды, сонымен қатар күдікті шабуылшыны көргендердің көптеген хабарлары түсті. Газға уланғандар өз үйлерінде ерекше иіс сезгендерін айтты, одан кейін денесінің жансыздануы, жөтел, құлайғанындай сезіну және құсу сияқты белгілер пайда болды. Газ шабуылдарынан ешкім қайтыс болған жоқ немесе ауыр медициналық салдарларға ұшырамады. Полиция оқиғаның барлық кезеңінде осы оқиғаларға күмәнді қарады. Хабарланған газға уланудың көптеген жағдайларына қарапайым түсіндірулер болды, мысалы, шешілген тырнақ лактары немесе жануарлардан немесе жергілікті фабрикалардан шыққан иістер. Дегенмен, жергілікті газеттер шабуылдар туралы алаңдатушы мақалалар жариялады және оқиғаларды факт ретінде қарастырды. Бірнеше аптадан кейін жасалған тағы бір хабарламада газды шашушының ер адам киімін киген әйел екені айтылды. Газшының қолында пестицид шашуға арналған ауылшаруашылық құралы – флит-пулевер болған, оны газды тарату үшін пайдаланған деген болжам бар.
The Mad Gasser of Mattoon (also known as the "Anesthetic Prowler," the "Phantom Anesthetist," or simply the "Mad Gasser") was the name given to the person or people believed to be responsible for a series of apparent gas attacks that occurred in Mattoon, Illinois, during the mid 1940s. More than two dozen separate cases of gassings were reported to police over the span of two weeks, in addition to many more reported sightings of the suspected assailant. The gasser's supposed victims reported smelling strange odors in their homes which were soon followed by symptoms such as paralysis of the legs, coughing, nausea and vomiting. No one died or had serious medical consequences as a result of the gas attacks. Police remained skeptical of the accounts throughout the entire incident. Many reported gassings had simple explanations, such as spilled nail polish or odors emanating from animals or local factories. Nevertheless, local newspapers ran alarmist articles about the reported attacks and treated the accounts as fact. Another report, made some weeks later, described the gasser as being a female dressed as a man. The Gasser had also been described as carrying a flit gun, an agricultural tool for spraying pesticide, which he purportedly used to expel the gas.
Атап көрсетілген шабуылдар
1944 жылы газбен апатқа ұшырағандардың алғашқысы 1944 жылдың 31 тамызында Грант даңғылындағы үйде болды. Ертеңіне Арбан Раифті таңертең таңғажайып иіс оятты. Ол өзін әлсіз сезініп, құсып, құсудан азап шекті. Раифтің әйелі оның газбен улануына күмән келтіріп, ас үйдегі пештің жарығы дұрыс емес екенін тексерді, бірақ ол ішінара сал болып, төсегінен тұра алмай қалған. Сол түні (кейбір замандас деректер келесі күні таңертең болған деп айтады) жақын жерде тұратын жас ана да осындай оқиға туралы хабарлады. Ол қызының жөтелденген дыбысынан оянған, бірақ төсегінен тұра алмай қалған. Маршалл даңғылының Матуондағы тұрғыны кешкі сағат 11-де қатты, тәтті иіс сезінгенін айтады. Алғашында ол иісін жоққа шығарды, ол терезе сыртындағы гүлдер деп сенді, бірақ иісі тез күшейіп, аяғын сезіне бастады. Кейрни үрейленіп, оның қоңыраулары сол кезде үйде болған оның әпкесі, миссис Редиді тартты. Mrs. Дайын да иісі байқады, және ол сол кезде ашық болатын жатын бөлмесі терезесінің бағытынан келіп, деп анықталды. Полициямен байланыс орнатылды, бірақ аңшы болғандығы туралы ешқандай дәлел табылмады. Таңғы сағат 12:30-да Bert Kearney, Aline Kearney күйеуі (шабуыл кезінде болмаған жергілікті такси жүргізушісі) үйіне оралғанда, үйдің терезелерінің бірінің жанында жасырынған белгісіз адамды тапты. Кейіннен ол қашып кетеді, бірақ Керни оны ұстай алмайды. Кернидің бұл кісіні сипаттауы бойынша, ол қара киім киген, қалың шапқын киген биік жігіт болған. Бұл сипаттама жергілікті БАҚ-та жарияланды және Mattoon оқиғасы кезінде газды пайдаланушының жалпы сипаттамасына айналды. Киізден басқа, "жақсы пайдаланылған" көрінетін кілт қаңқасы, есік алдындағы жаяужолдан табылған, сонымен бірге үлкен, бос, түтікше смайлик. Билік мамандары матаны тексерді, бірақ оның үстінен Беула Кордестің реакциясын түсіндіретін химиялық заттар табылмады. Осы кезеңде, сондай-ақ, терезелердің астында табылған аяқ іздерінен бастап, терезе экрандарында табылған жас көздеріне дейін, шабуылдардың нақты дәлелдемелерінің көбеюі болды.
Түсіндірмелері
Матунг Мад Гассер оқиғасы туралы үш негізгі теория бар: жаппай гистерия, өнеркәсіптік ластану немесе нақты шабуыл жасаған адам. Оқиға туралы паранормальдық құбылыстарды зерттейтін авторлар да жазған.
Жаппай истерия
Маттон шабуылдары басталғалы екі аптадай өткен соң, жергілікті қоғамдық денсаулық сақтау комиссары Томас В. Райт газбен улау оқиғалары болғаны сөзсіз екенін, бірақ көптеген жағдайлар ықпал етуші истерияға байланысты болғандығын мәлімдеді: тұрғындар алаңдатарлық оқиғаларды естіп, содан кейін беймәлім иіс немесе терезедегі көлеңке сияқты нәрсеге тап болғанда үрейленген. Райт бұл туралы айтты және бұдан кейін жаппай истерия құбылысын зерттеуге арналған бірнеше зерттеудің негізін қалады. Ботетурт және Маттон оқиғалары кезінде тіркелген көптеген физикалық белгілер (мысалы, тұншығу, шырышты қабықтардың ісінуі және әлсіздік/уақытша сал болу) гистерияның белгілері болуы мүмкін екендігі айтылды. Кейбір сарапшылар жаппай истерияға "Mattoon Journal Gazette" газетінің "Мисс Керни және қызы – алғашқы құрбандар" деген тақырыбы себеп болды деп санайды, ол одан әрі шабуылдар болады деген күдік тудырды.
Уытты қалдықтар немесе ластану
12 қыркүйекте полиция бастығы Коул баспасөз конференциясында хабарланған иістер мен белгілер жақын жердегі өнеркәсіптік кәсіпорындардан шыққан ластағыштар немесе улы қалдықтардың нәтижесі болуы мүмкін екенін айтты. Ол сондай-ақ, тәтті иісі бар және шағымданушылар сияқты белгілерді тудыруға қабілетті көміртек тетрахлориді немесе трихлорэтилен шығарылған болуы мүмкін деп болжады. Коулдың бұл мәлімдемесіне жауап ретінде, оқиғаға қатысты деп айыпталатын Atlas Imperial компаниясы өз мәлімдемесінде зауытында бар болғаны 5 галлон көміртек тетрахлориді бар екенін, ол өрт сөндіру жабдықтарында сақталғанын мәлімдеді. Atlas Imperial өкілдері қала тұрғындарының ауруына себеп болуы мүмкін кез келген мөлшердегі трихлорэтилен (Атлас қолданатын өнеркәсіптік еріткіш) жоқ екенін де мәлімдеді, себебі қала халқын ауруға шалдықтыру үшін химиялық заттың көп мөлшері қажет болар еді, ал зауыт жұмыскерлері зауыттан тыс адамдарға ештеңе сезінуге дейін ұқсас белгілерді көп бұрын сезінген болар еді.