Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кең таралған қасақана жалғандық, шындық ретінде ұсынылған
Widespread deliberate fabrication presented as truth
Аңыз – бұл көпшілікке кеңінен таралған, ең көп сандағы адамдардың әртүрлі әлеуметтік топтары мен ең жоғары әлеуметтік дәрежедегілердің ойсыз, теріс қабылдауын күту үшін жасалған жалғандық. Алдамшылық, жалғандық және алаяқтық жасаушылар оларды сол істегі әдеттегі тексерулерге төтеп беру үшін ойлап табады, ал аңызшылар өздерінің мәлімдемелеріне ешқандай тексеру жасалмайды деп сенімді, олардың сенімділігі негізді немесе негізсіз. Олардың сенімділігіне себеп – олардың ұсыныстары құрбандардың шындыққа деген көзқарасының негізгі ұғымдарына жатады, бірақ олардың шындығы мен маңыздылығы дәлелдерсіз немесе аргументсіз қабылданады, сондықтан ешқашан сұрақ тудырмайды. Кейбір аңызшылар өздерінің ұсыныстарын аңыз ретінде ашып, құрбандарын ақымақ көрсетуді көздейді; ал пайда табуды мақсат ететін аңызшылар аңызды шексіз сақтауға үміттенеді, сондықтан олардың мәлімдемелерін тексеруге дайын күмәнданған адамдар зерттеулерінің нәтижелерін жариялағанда ғана олар аңызшылар ретінде әшкере болады.
A hoax is a widely publicised falsehood so fashioned as to invite reflexive, unthinking acceptance by the greatest number of people of the most varied social identities and of the highest possible social pretensions to gull its victims into putting up the highest possible social currency in support of the hoax. Whereas the promoters of frauds, fakes, and scams devise them so that they will withstand the highest degree of scrutiny customary in the affair, hoaxers are confident, justifiably or not, that their representations will receive no scrutiny at all. They have such confidence because their representations belong to a world of notions fundamental to the victims' views of reality, but whose truth and importance they accept without argument or evidence, and so never question. Some hoaxers intend eventually to unmask their representations as in fact a hoax so as to expose their victims as fools; seeking some form of profit, other hoaxers hope to maintain the hoax indefinitely, so that it is only when sceptical persons willing to investigate their claims publish their findings that at last they stand revealed as hoaxers.
Тарих
Жан Иньюдың Мин әулетінің соңғы кезеңінде жарық көрген "Алаяқтар кітабы" (1617 жыл) – Қытайда алаяқтар, алаялықтар, жалғандықтар және алдаудың басқа түрлері туралы әңгімелердің алғашқы жинағы деп есептеледі. Ойын-қалжыңдар мыңдаған жылдар бойы болғанымен, Батыс тарихындағы ең алғашқы тіркелген жалғандықтардың бірі 1661 жылы Тедворттың барабаншысы туралы аңыз болды. Жалғандықтарды таратудың кез келген жолы ойдан шығарылған әңгіме таратуға қолданылуы мүмкін: жеке кездесулерде, ауызша, қағазға басылған сөздер арқылы және т.б. Коммуникация технологиясы дамыған сайын, жалғандықтардың таралу жылдамдығы да артты: ауыздан ауызға тараған, әуе барабаншы туралы қауесет бастапқыда салыстырмалы түрде шағын аумаққа әсер етеді, содан кейін біртіндеп өседі. Дегенмен, жалғандықтар тізбекті хаттар арқылы да таралуы мүмкін болды, себебі хаттарды поштамен жіберу құны төмендеді. 15 ғасырда баспа машинасының ойлап табылуы кітаптар мен кітапшаларды жаппай өндіру құнын төмендетті, ал 19 ғасырдағы ротациондық баспа машинасы бағаны одан да төмендетті (сары журналистикаға қараңыз). 20 ғасырда жалғандықтар супермаркет газеттері арқылы кең таралды, ал 21 ғасырда жалған жаңалықтар сайттары әлеуметтік желілер арқылы жалғандықтарды таратуды жалғастырды (электрондық поштаны қазіргі заманғы тізбекті хаттардың түрі ретінде пайдаланумен қатар).
Zhang Yingyu's The Book of Swindles ( 1617), published during the late Ming dynasty, is said to be China's first collection of stories about fraud, swindles, hoaxes, and other forms of deception. Although practical jokes have likely existed for thousands of years, one of the earliest recorded hoaxes in Western history was the drummer of Tedworth in 1661. The communication of hoaxes can be accomplished in almost any manner that a fictional story can be communicated: in person, via word of mouth, via words printed on paper, and so on. As communications technology has advanced, the speed at which hoaxes spread has also advanced: a rumour about a ghostly drummer, spread by word of mouth, will affect a relatively small area at first, then grow gradually. However, hoaxes could also be spread via chain letters, which became easier as the cost of mailing a letter dropped. The invention of the printing press in the 15th century brought down the cost of a mass produced books and pamphlets, and the rotary printing press of the 19th century reduced the price even further (see yellow journalism). During the 20th century, the hoax found a mass market in the form of supermarket tabloids, and by the 21st century there were fake news websites which spread hoaxes via social networking websites (in addition to the use of email for a modern type of chain letter).
Этимология
Ағылшын филологы Роберт Нарес (1753–1829) "хоакс" сөзінің 18 ғасырдың соңында "хокус" етістігінен қысқартылып пайда болғанын айтады, ол "алдау", "өзгені алдау" немесе (Мерриам-Вебстердің сөздігінде келтірілгендей) "есірткі қосылған сусыммен жаңылыстыру" мағынасын білдіреді. "Хокус" – бұл "хокус-покус" сиқырлы сөз тіркесінің қысқартылған түрі.
The English philologist Robert Nares (1753–1829) says that the word hoax was coined in the late 18th century as a contraction of the verb hocus, which means "to cheat", "to impose upon" or (according to Merriam Webster) "to befuddle often with drugged liquor." Hocus is a shortening of the magic incantation hocus pocus,