Тамақтанғаннан кейінгі қант деңгейінің төмендеуі

Кіріспе

Медициналық жағдай. Реактивті гипогликемия, тамақтанғаннан кейінгі гипогликемия немесе қант деңгейінің күрт төмендеуі – бұл диабетпен ауыратын және ауырмайтын адамдарда жоғары көмірсулы тағамды қабылдағаннан кейін төрт сағат ішінде қайталап туындайтын симптомдық гипогликемияны сипаттайтын термин. Бұл термин міндетті түрде диагноз емес, себебі гипогликемияның себебін анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет. Бұл жағдай организмнің қандағы қант деңгейін реттеу үшін пайдаланатын гомеостаздық жүйелермен байланысты. Оны шаршаңқылық, әлсіздік, тітіркену немесе мас күйге ұқсас сезім ретінде сипаттауға болады, бірақ тамақтанғаннан кейінгі алғашқы сағаттарда белсенді физикалық жаттығулар жасалса, бұл әсерлер азаюы мүмкін. Қант деңгейінің күрт төмендеуіне себеп – тамақтанғаннан кейін қандағы глюкоза деңгейінің тым жылдам өсуі болуы мүмкін. Бұл әдетте инсулин секрециясына (инсулиннің жоғарылауы) әкеледі, ол өз кезегінде тіндердің глюкозаны жылдам сіңіруіне, оны гликоген немесе май ретінде сақтауына немесе энергия өндіру үшін пайдалануына себеп болады. Қандағы глюкоза деңгейінің төмендеуі «қант деңгейінің күрт төмендеуіне» себеп болады деп саналады. Тағы бір себебі – инсулин әрекетінің гистерезис эффектісі болуы мүмкін, яғни плазмадағы глюкоза және инсулин деңгейі төмен болған жағдайда да инсулиннің әсері сақталады, нәтижесінде плазмадағы глюкоза деңгейі бастапқы деңгейден айтарлықтай төмендеуі мүмкін. Қант деңгейінің күрт төмендеуін көп мөлшерде ақуызды тұтынудың салдарымен шатастыруға болмайды, себебі ақуыз тұтыну да шаршаңқылықты тудырады, бірақ бұл организмнің сіңірілген тағамды қорытуға басымдық беруінің нәтижесі. Бұл жағдайдың таралуын анықтау қиын, өйткені анықтамалардың әртүрлі нұсқалары қолданылады. «Реактивті гипогликемия» терминін Whipple критерийлеріне сәйкес келетін (симптомдар өлшенетін қант деңгейінің төмендеуімен сәйкес келеді және қант деңгейін көтеру арқылы жеңілдейді) постпрандиалдық гипогликемияның белгілеріне ғана қолдану ұсынылады, ал «идиопатиялық постпрандиалдық синдром» термині симптомдар кезінде қалыптан тыс төмен қант деңгейін анықтау мүмкін болмаған ұқсас симптомдарға қолданылсын. Диагнозды нақтылау үшін дәрігер HbA1c тестін тағайындауы мүмкін, ол соңғы екі-үш айдағы қандағы қант деңгейінің орташа көрсеткішін анықтайды. Қантқа төзімділікті анықтау үшін 6 сағаттық глюкоза толеранттылық тестісі қолданылуы мүмкін, бұл пациенттің арнайы глюкозалы сусынды ішкенге дейін және одан кейін 6 сағат бойы белгілі интервалдармен қандағы қант деңгейінің өзгеруін бақылауға мүмкіндік береді, соның нәтижесінде қандағы глюкоза деңгейінің ерекше жоғарылауы немесе төмендеуі анықталады. АҚШ Ұлттық денсаулық сақтау институтының (NIH) мәліметінше, симптомдар пайда болған кезде қандағы глюкоза деңгейі 70 мг/дл-дан (3,9 ммоль/л) төмен болса және тамақтанғаннан кейін оның төмендеуі реактивті гипогликемия диагнозын растайды.

Екі рет көру немесе көрудің нашарлауы
Ойлаудың бұзылуы
Ми тұманы
Ұйқысыздық
Жүректің қағуын сезіну немесе фибрилляция
Шаршау
Бас айналу
Басқа ауырлық сезіну
Тершеу
Бас ауруы
Депрессия
Жүйкелік толқыну
Бұлшық еттерінің дікілдеуі
Тітіркену
Тремор
Бетке қызыл түс кіруі
Тәттіге құштарлық
Асқарақтық
Ринит
Лоқсып, құсу
Үрей шабуылы
Аяқ-қолдың салқындауы немесе ұюы
Сандық қабілетінің төмендеуі
Ақылға сыймас әрекеттер
Ыстық толқындар
Ашушаңдық
Бөртпе
Күңгірт түс
Күңгірттік
Сөйлеу қиындығы
Суық қолдар
Бағдарламадан шығу
Ұйықтау немесе «құлау» қажеттілігі

Reactive hypoglycemia, postprandial hypoglycemia, or sugar crash is a term describing recurrent episodes of symptomatic hypoglycemia occurring within four hours after a high carbohydrate meal in people with and without diabetes. The term is not necessarily a diagnosis since it requires an evaluation to determine the cause of the hypoglycemia. The condition is related to homeostatic systems used by the body to control the blood sugar level. It is described as a sense of tiredness, lethargy, irritation, or hangover, although the effects can be lessened if a lot of physical activity is undertaken in the first few hours after food consumption. The alleged mechanism for the feeling of a crash is correlated with an abnormally rapid rise in blood glucose after eating. This normally leads to insulin secretion (known as an insulin spike), which in turn initiates rapid glucose uptake by tissues, either storing it as glycogen or fat, or using it for energy production. The consequent fall in blood glucose is indicated as the reason for the "sugar crash". Another cause might be hysteresis effect of insulin action, i. e., the effect of insulin is still prominent even if both plasma glucose and insulin levels were already low, causing a plasma glucose level eventually much lower than the baseline level. Sugar crashes are not to be confused with the after effects of consuming large amounts of protein, which produces fatigue akin to a sugar crash, but are instead the result of the body prioritising the digestion of ingested food. The prevalence of this condition is difficult to ascertain because a number of stricter or looser definitions have been used. It is recommended that the term reactive hypoglycemia be reserved for the pattern of postprandial hypoglycemia which meets the Whipple criteria (symptoms correspond to measurably low glucose and are relieved by raising the glucose), and that the term idiopathic postprandial syndrome be used for similar patterns of symptoms where abnormally low glucose levels at the time of symptoms cannot be documented. To assist in diagnosis, a doctor may order an HbA1c test, which measures the blood sugar average over the two or three months before the test. The more specific 6 hour glucose tolerance test can be used to chart changes in the patient's blood sugar levels before ingestion of a special glucose drink and at regular intervals during the six hours following to see if an unusual rise or drop in blood glucose levels occurs. According to the U. S. National Institutes of Health (NIH), a blood glucose level below 70 mg/dL (3.9 mmol/L) at the time of symptoms followed by relief after eating confirms a diagnosis for reactive hypoglycemia. double vision or blurry vision
unclear thinking
brain fog
insomnia
heart palpitation or fibrillation
fatigue
dizziness
light headedness
sweating
headaches
depression
nervousness
muscle twitches
irritability
tremors
flushing
craving sweets
increased appetite
rhinitis
nausea, vomiting
panic attack
numbness/coldness in the extremities
confusion
irrationality
hot flashes
bad temper
paleness
anxiety
trouble talking
cold hands
disorientation
the need to sleep or 'crash'

Бұл симптомдардың көпшілігі, көбінесе аштық сезімімен байланысты, жеткіліксіз қант мөлшерін қабылдаудың әсерін еліктейді, өйткені құлаудың биологиясы денеге қант деңгейінің төмендеуіне реакциясын ұқсатады.

Тамақтан кейінгі синдром

Егер симптомдар пайда болған кезде гипогликемия байқалмаса, бұл жағдай идиопатиялық тамақтан кейінгі синдром деп аталады. Бұл "адренергиялық тамақтан кейінгі синдром" болуы мүмкін – қандағы глюкоза деңгейі қалыпты, бірақ симптомдар автономды адренергиялық қарсы реттеу механизмі арқылы туындайды. Көбінесе бұл синдром пациенттің эмоционалдық стресімен және алаңдаушылығымен байланысты. Бұл дисавтономиялық бұзылыстарда да жиі кездеседі. Реактивті гипогликемияға берілетін диеталық ұсыныстар тамақтан кейінгі синдромның белгілерін жеңілдетуге көмектеседі.