Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қала 2019 жылғы жергілікті сайлаудан бері мэр Танью Өзжан (CHP) басқарады. Бұл ежелгі Клавдиополь қаласының орны болған және Эскихисар ("ескі бекініс") деп те аталады (сондықтан осы атпен бірнеше түрік елді мекендері бар). Анкара мен Стамбул арасындағы ескі тас жол (D 100) Болу тауынан өтеді, ал жаңа тас жол (E 80) Болу тауының туннелі арқылы қаладан біршама қашықтықта салады. Қала теңіз деңгейінен биіктікте, жалаңаш төбенің оңтүстік беткейінде орналасқан.
The city has been governed by mayor Tanju Özcan (CHP) since local elections in 2019. It was the site of Ancient Claudiopolis and has also been called Eskihisar ("old fortress") (and as such has several Turkish namesakes). The old highway (D 100) between Ankara and Istanbul climbs over Mount Bolu, while the new motorway (E 80) passes through Mount Bolu Tunnel, a little distance from the town. It is situated at above sea level on the southern slopes of a bare hill.
Селжұқ түркілеріне дейінгі ежелгі заман
Болу шамамен б.з.д. 2000 жылы хетт патшалықтарының біріне кірген, ал кейін б.з.д. 500 жылы Грек патшалығы Битинияның (б.з.д. 279 – б.з. 79) маңызды қалаларының біріне айналды. Бебриктер, Мариандиндер, Кукондар, Тиндер және Пафлагондар – бұл аймақтың ежелгі дәуірдегі түпкі халқы. Страбон (XII, 4, 7) жайылымдары мен ірімшіктерімен әйгілі болған эллиндік қала Битинийді айтады, ал Паузанийдің (VIII, 9) мәліметінше, оны Мантиниядан келген аркадиялықтар құрған. Ежелгі Рим дәуірінде, қаланың монеталарында көрсетілгендей, император Клавдийдің құрметіне Клаудиополис (Κλαυδιούπολις) деп аталып келген. Рим императоры Адрианның сүйіктісі Антинос осы қалада дүниеге келген. Император Адриан қалаға көп көмек көрсеткен, ал оның есімі кейін қала монеталарында Клавдий есіміне қосылған. Император Феодосий II (408-50) Вифиния мен Пафлагониядан құрылған жаңа провинцияның астанасы етіп белгілеген және оны кіші ұлы және мұрагері Гонорийдің құрметіне Гонория деп атады. Византия билігі кезінде қала Адрианополис деп аталды (басқа көптеген қалалар сияқты; Хонриадедегі Адрианополиспен шатастырмау керек, сондай-ақ Констанция, қазіргі Вираншехир). Манзикерт шайқасында Византиялықтар Селжұқтардан жеңілгеннен кейін, 11 ғасырда батысқа көшіп келген түрікмендер осы қалаға қоныстанды және оны грек сөзі «полис» – «қала» деген мағынадағы түрікше «Боли» деп атады. 1097 жылы Византиялықтар оны қайта басып алды, бірақ 1197 жылы Рум Сәлжұқ сұлтанаты оны жаулап алды.
Bolu was part of one of the Hittite kingdoms around 2000 BC and later 500 BC became one of the leading cities of the Greek Kingdom of Bithynia (279 BC 79 BC). Bebryces, Mariandynes, Koukones, Thyns and Paphlagons are native people of the area in antique era. Strabo (XII, 4, 7) mentions a Hellenistic town, Bithynium , celebrated for its pastures and cheese, which according to Pausanias (VIII, 9) was founded by Arcadians from Mantinea. In the Ancient Roman era, as is shown by its coins, the town was commonly called Claudiopolis (Κλαυδιούπολις) after Emperor Claudius. It was the birthplace of Antinous, the posthumously deified lover of the Roman Emperor Hadrian, who was very generous to the city, and his name was later added to that of Claudius on the coins of the city. Emperor Theodosius II (408 50) made it the capital of a new province, formed out of Bithynia and Paphlagonia, and called by him Honorias in honour of his younger son and successor Honorius. The city was known under Byzantine rule as Hadrianopolis (like many others; not to be confused with Hadrianopolis in Honoriade, also Constanti(n)a, now Viranşehir). After the Battle of Manzikert in which the Byzantines suffered a defeat at the hands of the Seljuks, Turkmens migrating west settled the city in the 11th century and it was referred to as Boli, Turkicized short for the Greek Polis 'city'. It was recaptured by Byzantines in 1097 but was conquered by the Seljuk Sultanate of Rum in 1197.
Осман дәуірі
1325 жылы қала Орхан Гази бастаған Осман империясының құрамына енді, қазіргі түрік атауымен белгілі болды, кейде Болу немесе Боли деп аталды. 1402-1423 жылдар аралығында Кандароғлу билік жүргізді. Қала Кастамону вилаетінің (облысының) санжағының орталығы болды және онда 10 000 адам тұрды. Болу 1864 жылғы Мемлекеттер жарғысына (Вилаеттер Низаннамесі) дейін Осман мемлекетінің бір бөлігі болды және Измид санжағының Бейкоз қазасынан Синоп санжағының Бойбат қазасына дейінгі аумақта орналасқан. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында, 1864 жылғы Вилаеттер Низаннамесінен кейін, Болу Империяның Кастамону вилаетіне қарасты.
In 1325, the town was conquered by the Ottoman Empire under Orhan Ghazi, becoming known under the present Turkish name sometimes called Bolou or Boli. It was also ruled by Candaroğlu between 1402 and 1423. It became the chief town of a sanjak in the vilayet (province) of Kastamonu and had a population of 10,000 inhabitants. Bolu was an Ottoman eyalet (state) until the Charter of States (Vilayetler Nizannamesi) of 1864, and was within the area stretching from Beykoz kazasi of İzmid sanjak to Boyabat kazasi of Sinop sanjak. In the late 19th and early 20th century, following the 1864 Vilayetler Nizannamesi, Bolu was part of the Kastamonu Vilayet of the Empire.
Сәулет және көрікті жерлер
Болуда Осман сәулетінің үлгілері кездеседі. Баязид Үлкен мешіті 1899 жылы Сұлтан Абдул Хамид II бұйрығымен салынған, бірақ бастапқыда Баязид Ылдам жедел салған және кестеге ұқсас әшекейлерге ие. Қады мешіті қаладағы классикалық Осман сәулетінің ең көрнекті мысалы болып табылады, ол 1499 жылы салынған және кіреберісінде өрнекті күндекари өнерлерімен безендірілген. Қаладағы басқа Осман мешіттеріне 16 ғасырда салынған Имарет мешіті, 1750 жылы салынған Сарачхане мешіті, 1510–11 жылдары салынған Ылыджа мешіті, 1562–63 жылдары салынған Қаракей жұма мешіті және 1897 жылы салынған Табаклар мешіті жатады. Болу мұражайы 1975 жылы Болу аймағында табылған мүліктерді көрсету және сақтау мақсатымен құрылды. Ол археологиялық және этнографиялық мұражай ретінде қызмет етеді және 3286 археологиялық, 1677 этнографиялық мүліктерге, сондай-ақ 12 095 тарихи монетаға ие. Археологиялық мүліктер аймақтың неолиттен византия дәуіріне дейінгі тарихын көрсетеді.
Bolu is home to examples of Ottoman architecture. The Bayezid Grand Mosque dates to 1899, commissioned by Sultan Abdul Hamid II, but was originally built by Bayezid the Thunderbolt and is home to decorations that resemble embroideries. The Kadı Mosque is perhaps the best example of classical Ottoman architecture in the city, having been built in 1499 and having its entrance embroidered with ornate kündekari works. Other Ottoman mosques in the city include the İmaret Mosque, built in the 16th century, Saraçhane Mosque, built in 1750, Ilıca Mosque, built in 1510–11, Karaköy Cuma Mosque, built in 1562 63 and Tabaklar Mosque, built in 1897. Bolu Museum was established in 1975 to display and protect artifacts found in the Bolu area. It functions as both an archaeological and an ethnographic museum and is home to 3286 archaeological and 1677 ethnographic artifacts, as well as 12,095 historical coins. The archaeological artifacts chronicle the history of the area from Neolithic to Byzantine eras.
Ас мәзірі
Жергілікті ерекшеліктердің қатарында жетерлік мөлшерде өсетін жаңғақтан жасалған тәтті және шөп иісті одеколон бар. Болу тұрғындарының ерекше құрметтейтін нәрсесі – қаладағы бұлақтардан алынатын жұмсақ көкөз суы (kökez suyu).
Local specialities include a sweet made of hazelnuts (which grow in abundance here) and an eau de cologne with the scent of grass. One feature of Bolu dear to the local people is the soft spring water (kökez suyu) obtained from fountains in the town.
Медиа
Болу қаласының орталық бөлігінде 12 жергілікті газет, екі жергілікті телеарна (Köroğlu TV және Abant TV), үш жергілікті радиостанция және алты жергілікті журнал жарық көреді.
Bolu is home to 12 local newspapers published in the city centre, two local TV channels (Köroğlu TV and Abant TV), three local radio stations and six local magazines.
Экономика
Болу – үлкен қала емес, көтеріңкі сауда қаласы. Онда бір ұзын сауда көшесі және көркем орманды таулы аймақ бар. Университет студенттері мен Болуда дислокацияланған әскерилер жергілікті экономикаға маңызды үлес қосады, ол дәстүрлі түрде орман шаруашылығы мен қолөнерге негізделген. Базар күні – дүйсенбі, сол күні айналасындағы ауылдардан адамдар апталық сауда жасау үшін қалаға келеді. Бұрын Стамбулдан Анкараға барайтын басты жол Болу тауынан өтетін, алайда қалаға кіргеннен гөрі, жол бойындағы қонақ үйлерде тоқтағандар көп болды. Ал қазір Болу тау тоннелі ашылғандықтан, көптеген адамдар автожолмен жылдам өтіп кетеді, әсіресе қыс мезгілінде, мұз бен қардың салдарынан жол жиі жабылатындықтан Болуға көтерілмейді. Таулық жолдағы қызмет көрсету станцияларының кейбіреуі жабылу туралы немесе басқа жерге көшу туралы хабарлады.
Bolu is a busy market town rather than a large city. It has one long shopping street and an attractive forested mountain countryside. Students from the university and soldiers based in Bolu make an important contribution to the local economy, which traditionally depended on forestry and handicrafts. Market day is Monday, when people from the surrounding villages come into town for their weekly shop. The main road from Istanbul to Ankara used to cross Mount Bolu, although more people would stop at the roadside restaurants than actually come into the town, and anyway now the Mount Bolu Tunnel is open most people will rush by on the motorway rather than climb up into Bolu, especially in winter when the road has often been closed due to ice and snow. Some of the service stations on the mountain road have already announced their closure or moved elsewhere.
Климат
Болуда мұхиттық климатқа жақын және ылғалды континенттік климат (Кёппен климаттық жіктелімі: Cfb, немесе Треварта климаттық жіктелімі: Dcb) басым, мұнда суық, қарлы қыстар және салқын түндері бар жылы жаз мезгілі. Болу бұлтты және тұманды қала, жылдық күн сәулесі шамамен 1800 сағатқа жетеді. Қаланың төмен жатқан, қорғалған орталық бөлігінен өзгеше, провинцияның көптеген аймақтары, мысалы, Гереде, суық қыстардың әсерінен ылғалды континенттік климатқа (Dfb/Dcb) ие.
Bolu has a borderline oceanic climate and humid continental climate (Köppen climate classification: Cfb, or Trewartha climate classification: Dcb), with chilly, snowy winters and warm summers with cool nights. Bolu is a fairly cloudy and foggy city and annual sunshine hours are about 1,800. Unlike the low lying, sheltered city center, many parts of the province, like Gerede, have a colder humid continental climate (Dfb/Dcb), due to cold winters.