Кіріспе

Қала 2019 жылғы жергілікті сайлаудан бері мэр Танью Өзжан (CHP) басқарады. Бұл ежелгі Клавдиополь қаласының орны болған және Эскихисар ("ескі бекініс") деп те аталады (сондықтан осы атпен бірнеше түрік елді мекендері бар). Анкара мен Стамбул арасындағы ескі тас жол (D 100) Болу тауынан өтеді, ал жаңа тас жол (E 80) Болу тауының туннелі арқылы қаладан біршама қашықтықта салады. Қала теңіз деңгейінен биіктікте, жалаңаш төбенің оңтүстік беткейінде орналасқан.

Селжұқ түркілеріне дейінгі ежелгі заман

Болу шамамен б.з.д. 2000 жылы хетт патшалықтарының біріне кірген, ал кейін б.з.д. 500 жылы Грек патшалығы Битинияның (б.з.д. 279 – б.з. 79) маңызды қалаларының біріне айналды. Бебриктер, Мариандиндер, Кукондар, Тиндер және Пафлагондар – бұл аймақтың ежелгі дәуірдегі түпкі халқы. Страбон (XII, 4, 7) жайылымдары мен ірімшіктерімен әйгілі болған эллиндік қала Битинийді айтады, ал Паузанийдің (VIII, 9) мәліметінше, оны Мантиниядан келген аркадиялықтар құрған. Ежелгі Рим дәуірінде, қаланың монеталарында көрсетілгендей, император Клавдийдің құрметіне Клаудиополис (Κλαυδιούπολις) деп аталып келген. Рим императоры Адрианның сүйіктісі Антинос осы қалада дүниеге келген. Император Адриан қалаға көп көмек көрсеткен, ал оның есімі кейін қала монеталарында Клавдий есіміне қосылған. Император Феодосий II (408-50) Вифиния мен Пафлагониядан құрылған жаңа провинцияның астанасы етіп белгілеген және оны кіші ұлы және мұрагері Гонорийдің құрметіне Гонория деп атады. Византия билігі кезінде қала Адрианополис деп аталды (басқа көптеген қалалар сияқты; Хонриадедегі Адрианополиспен шатастырмау керек, сондай-ақ Констанция, қазіргі Вираншехир). Манзикерт шайқасында Византиялықтар Селжұқтардан жеңілгеннен кейін, 11 ғасырда батысқа көшіп келген түрікмендер осы қалаға қоныстанды және оны грек сөзі «полис» – «қала» деген мағынадағы түрікше «Боли» деп атады. 1097 жылы Византиялықтар оны қайта басып алды, бірақ 1197 жылы Рум Сәлжұқ сұлтанаты оны жаулап алды.

Осман дәуірі

1325 жылы қала Орхан Гази бастаған Осман империясының құрамына енді, қазіргі түрік атауымен белгілі болды, кейде Болу немесе Боли деп аталды. 1402-1423 жылдар аралығында Кандароғлу билік жүргізді. Қала Кастамону вилаетінің (облысының) санжағының орталығы болды және онда 10 000 адам тұрды. Болу 1864 жылғы Мемлекеттер жарғысына (Вилаеттер Низаннамесі) дейін Осман мемлекетінің бір бөлігі болды және Измид санжағының Бейкоз қазасынан Синоп санжағының Бойбат қазасына дейінгі аумақта орналасқан. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында, 1864 жылғы Вилаеттер Низаннамесінен кейін, Болу Империяның Кастамону вилаетіне қарасты.

Сәулет және көрікті жерлер

Болуда Осман сәулетінің үлгілері кездеседі. Баязид Үлкен мешіті 1899 жылы Сұлтан Абдул Хамид II бұйрығымен салынған, бірақ бастапқыда Баязид Ылдам жедел салған және кестеге ұқсас әшекейлерге ие. Қады мешіті қаладағы классикалық Осман сәулетінің ең көрнекті мысалы болып табылады, ол 1499 жылы салынған және кіреберісінде өрнекті күндекари өнерлерімен безендірілген. Қаладағы басқа Осман мешіттеріне 16 ғасырда салынған Имарет мешіті, 1750 жылы салынған Сарачхане мешіті, 1510–11 жылдары салынған Ылыджа мешіті, 1562–63 жылдары салынған Қаракей жұма мешіті және 1897 жылы салынған Табаклар мешіті жатады. Болу мұражайы 1975 жылы Болу аймағында табылған мүліктерді көрсету және сақтау мақсатымен құрылды. Ол археологиялық және этнографиялық мұражай ретінде қызмет етеді және 3286 археологиялық, 1677 этнографиялық мүліктерге, сондай-ақ 12 095 тарихи монетаға ие. Археологиялық мүліктер аймақтың неолиттен византия дәуіріне дейінгі тарихын көрсетеді.

Ас мәзірі

Жергілікті ерекшеліктердің қатарында жетерлік мөлшерде өсетін жаңғақтан жасалған тәтті және шөп иісті одеколон бар. Болу тұрғындарының ерекше құрметтейтін нәрсесі – қаладағы бұлақтардан алынатын жұмсақ көкөз суы (kökez suyu).

Медиа

Болу қаласының орталық бөлігінде 12 жергілікті газет, екі жергілікті телеарна (Köroğlu TV және Abant TV), үш жергілікті радиостанция және алты жергілікті журнал жарық көреді.

Экономика

Болу – үлкен қала емес, көтеріңкі сауда қаласы. Онда бір ұзын сауда көшесі және көркем орманды таулы аймақ бар. Университет студенттері мен Болуда дислокацияланған әскерилер жергілікті экономикаға маңызды үлес қосады, ол дәстүрлі түрде орман шаруашылығы мен қолөнерге негізделген. Базар күні – дүйсенбі, сол күні айналасындағы ауылдардан адамдар апталық сауда жасау үшін қалаға келеді. Бұрын Стамбулдан Анкараға барайтын басты жол Болу тауынан өтетін, алайда қалаға кіргеннен гөрі, жол бойындағы қонақ үйлерде тоқтағандар көп болды. Ал қазір Болу тау тоннелі ашылғандықтан, көптеген адамдар автожолмен жылдам өтіп кетеді, әсіресе қыс мезгілінде, мұз бен қардың салдарынан жол жиі жабылатындықтан Болуға көтерілмейді. Таулық жолдағы қызмет көрсету станцияларының кейбіреуі жабылу туралы немесе басқа жерге көшу туралы хабарлады.

Климат

Болуда мұхиттық климатқа жақын және ылғалды континенттік климат (Кёппен климаттық жіктелімі: Cfb, немесе Треварта климаттық жіктелімі: Dcb) басым, мұнда суық, қарлы қыстар және салқын түндері бар жылы жаз мезгілі. Болу бұлтты және тұманды қала, жылдық күн сәулесі шамамен 1800 сағатқа жетеді. Қаланың төмен жатқан, қорғалған орталық бөлігінен өзгеше, провинцияның көптеген аймақтары, мысалы, Гереде, суық қыстардың әсерінен ылғалды континенттік климатқа (Dfb/Dcb) ие.