Кіріспе

Жарғанаттар түрі

Ұзын мұрынды жарғанат (Leptonycteris yerbabuenae) – Орталық және Солтүстік Америкада кездесетін орташа мөлшердегі жарғанат. Ұзын мұрынды жарғанаттардың тілі нектарды соруға бейімделген, оның ішінде ұзын қырлар және кедір-бұдыр, конус тәрізді папиллярлар бар. Бұл тіл тістерді тазалап, кездейсоқ тіс еті қабынуынан қорғауға көмектеседі. Олардың қанаттарының жүктемесі жоғары, бұл ашық кеңістікте ұзақ қашықтыққа энергияны үнемдеп ұшуға мүмкіндік береді, бірақ маневрлеу қабілетін төмендетеді. Солтүстік Америка жарғанаттарының тек үш түрінде ғана мұрын жапырағы бар, ал олардың екеуі – мексикалық ұзын тілді жарғанат және калифорниялық жапырақты мұрынды жарғанат – ерекше құйрыққа және, соңғысының жағдайында, ұзын мұрынды жарғанаттардан әлдеқайда үлкен құлақтарға ие. Оларды жақын туыстары – үлкен ұзын мұрынды жарғанаттармен шатастыру оңай, бірақ соңғылары шамамен 10% үлкен, қысқа, сұр түсті түктері және пропорционалды ұзын қанаттары бар. Солтүстікте олар Оңтүстік Калифорния, Аризона және Нью-Мексикоға дейін жетеді. Дегенмен, АҚШ-та олар тек жазғы көшпенділер ретінде кездеседі және, жалпы алғанда, орталық Сонораның солтүстігінде, сәуір және шілде аралығында осы аймақтарға келіп, қыркүйекте оңтүстікке қайтады. Олардың көші-қон жолдары маусымдық тамақ өсімдіктерінің болуына байланысты айқындалады, мұнда кактустар, агава және C3 метаболизміне жататын өсімдіктер таралудың маңызды көрсеткіштері болып табылады. Олар Мексиканың батыс және оңтүстік бөліктерінде, сондай-ақ шығыс жағалауында, Гватемала, Сальвадор және Гондураста жыл бойы кездеседі, әрі ғасырлық өсімдіктер мен басқа агавалар да таралған. Олар түнде гүлдейтін кактустардың маңызды тозаңдаушылары. Олар кейде кактустың жемісін жейді, ал қыста мүмкіндік болғанда, басқа да өсімдіктердің гүлінен тозаңды жинайды. Ұзын мұрынды жарғанаттар күндіз үңгірлерде немесе тастап кетілген шахталарда бірнеше мыңға дейін жететін топтарда тынығады, ал түнде тамақ іздеу үшін таралады. Мұндай топтардың мөлшері мен құрамы жыл бойы өзгеріп отырады, себебі жарғанаттар жазғы жайылымдық жерлерге көшіп барады. Жылдың кейбір кездерінде көптеген топтарда тек жүкті аналықтары мен балалары ғана болады, ал аталықтары кішкентай уақытша жайларда тұрады.

Көбею

Жазғы уақытта солтүстікке қарай көшіп-қонып жүрген жарғақтарда көбейту маусымы қарашадан желтоқсанға дейін, ал оңтүстікте туатын жарғақтарда мамырдан маусымға дейін созылады. Екі ерекше жұптасу маусымы болғанына қарамастан, әрбір жарғақ жылына бір рет ғана жұптасады. Жүктілік шамамен алты айға созылады және жергілікті гүлдердің ең көп гүлдеу кезінде бір жалғыз бала туады. Жаңа туған балалардың салмағы төрттен сегіз аптаға дейін өседі және олар толықтай емшектен ажыратылады. Олар бір айдан кейін ұша алады, бірақ аналық үңгірден тағы екі-үш аптадан кейін ғана шыға бастайды. Олар табиғатта кем дегенде сегіз жыл өмір сүруі мүмкін.