Кіріспе

Англия-Канада суретшісі Джеймс Эдвард Херви Макдональд (1873–1932) – ағылшын-канад суретшісі, ХХ ғасырдың басында Еуропадағы ерте модернизмнен туындаған ортақ мұрамен біріктірілген ерекше ұлттық ерекшелікті нығайтқан «Жетілік» тобының мүшесі ретінде танымал. Ол ағылшын анасы Маргарет (Ушер) мен канадалық әкесі Уильям Макдональдтың ұлы еді, әкесі жиһаз жасаушы болған. 1887 жылы 14 жасында отбасымен бірге Онтарионың Гамильтон қаласына көшіп келді. Сол жылы ол Гамильтон өнер мектебінде суретші ретінде алғашқы білімін алды. 1921 жылға дейін кірісін толықтыру үшін ол кейде тәуелсіз дизайнер ретінде жұмыс істеді. Екі суретшінің пікірінше, скандинавиялық солтүстік далаға қатысты тәсілді канадалық суретшілер де қолданып, туындыларында шынайы канадалық пейзаж өнерін жасай алады. 1916 жылдың наурыз айында Макдональд Онтарио суретшілер қоғамында «Шалқыған бақ» атты туындысын көрсетеді. Сол кездегі өнер сыншыларының сындарына ұшырағанымен, бұл күнбағыс суреті – Винсент ван Гогтың осы тақырыпта шамамен қырық жыл бұрын салған суретіне ұқсас, бірақ Макдональд өзінің Онтариодағы Торнхилл бағында салған күнбағыс эскиздерін пайдаланған болуы мүмкін. Канадалық академиялық өнердің, Канадалық өнер клубы стиліндегі тегіс түс өңдеуіне және сұрғылт тонға дағдыланған сыншылар түстердің жарқырауы мен қарқындылығына таң қалды. Торонтодағы «Дейли Стар» газетінің өнер сыншысы оны «ұйымсыз түстер жиынтығы» деп атады. Кейіннен өнерге қарсы сыншылар Макдональдты баспасөз беттерінде сынады. 1918 жылдың күзінде Макдональд, Харрис және олардың жаңа канадалық сурет салу тәсіліне қызығушылық танытқан басқа суретшілер Суперьер көлінің солтүстігіндегі Алгома ауданына арнайы жабдықталған Алгома орталық темір жолы вагонымен сапар жасады, ол жылдамдатылған суретшілер студиясы ретінде қызмет етті. Топ өз вагонын аймақ арқылы жүретін пойыздарға қосып, әдемі жер тапқанда, оны ажыратып, уақытын табиғатты зерттеуге және сурет салуға жұмсайтын. Басқа негіздейтін мүшелер – Фредерик Варли, А. Й. Джексон, Лоурен Харрис, Фрэнк Джонстон, Артур Лисмер және Франклин Кармайкл. Макдональд Лисмер, Варли, Джонстон және Кармайклмен бірге Торонтодағы Grip Ltd. дизайн фирмасында жұмыс істеді. Олар бірге Канаданың алғашқы ірі ұлттық өнер қозғалысын бастады деп мәлімдеді, олар Канада пейзажынан тікелей шабыт алған суреттерді жасады. 1921 жылы Макдональд Онтарио өнер колледжінде сәндік өнер және коммерциялық дизайн бойынша оқытушы болып тағайындалды, оның оқыту міндеттемелері сурет салу қызметін азайтты. Алайда, 1924 жылдан 1930 жылға дейін әр жазда Макдональд Канаданың Роки тауына барып, оның кейінгі жұмыстарына үстемдік еткен тау пейзаждарын суретке түсірді.

Кейінгі жылдар

1928 жылдан бастап өмірінің соңына дейін Макдональд Онтарио өнер колледжінің директоры қызметін атқарды, және ол бұрынғыдан сирек және тұрақсыз сурет салды. Бүгінде Макдональдтың өнеріне зор құрметпен қаралады, бір жазушы былай деп жазған: «Канадалық пейзаж суретшілерінің ешқайсысы Дж. Е. Х. Макдональд сияқты түс пен бояуды шебер қолданған жоқ. Оның сурет салу техникасы бірден тәртіпті де, күшті. Оның жасаған эскиздері Ван Гогқа ұқсас қарқындылық пен жаңалыққа ие». Оның бұрынғы үйі мен бағы Онтариодағы Воган қаласында қалпына келтірілді. Воган қаласына тиесілі бұл үй-бақша жалпы жұртқа ашық. Макдональд 1931 жылы инсульт алды және келесі жазды Барбадосте емделумен өткізді. 1932 жылдың 26 қарашасында 59 жасында Торонтода қайтыс болды. Ол Торонтодағы Проспект зиратына жерленді.

Мұра

1973 жылғы 8 маусымда Канада Посты Уильям Рутердің дизайнымен жасалған «Дж. Э. Х. Макдональд, суретші, 1873–1932» маркасын шығарды. Дизайн Макдональдтың «Mist Fantasy, Northland» (1922) суретіне негідалған, бұл сурет Торонтодағы Онтарио өнер галереясында сақталуда. 15 центтік маркалар Ashton Potter Limited баспаханасында басылды. Макдональд Федералдық мұра тізіліміндегі тарихи тұлға ретінде танылған.