Кіріспе

Канадалық пейзаж суретшілерінің тобы (1920–1933)

Канадалық суретшілер тобы

Жетілік тобы, бір кезде Алгонкин мектебі деп белгілі болған, 1920 жылдан 1933 жылға дейін "бірдей көзқарасқа" ие болған Канадалық пейзаж суретшілерінің тобы еді. Ол бастапқыда Франклин Кармайкл (1890–1945), Лоурен Харрис (1885–1970), А. Я. Джексон (1882–1974), Франк Джонстон (1888–1949), Артур Лисмер (1885–1969), Дж. Е. Х. Макдональд (1873–1932) және Фредерик Варли (1881–1969) суретшілерінен құралды. А. Дж. Кассон (1898–1992) 1926 жылы топқа қосылуға шақырылды, Эдвин Холгейт (1892–1977) 1930 жылы мүше болды, ал Лайонел ЛеМойн Фицджеральд (1890–1956) 1932 жылы қосылды. Том Томсон (1877–1917) және Эмили Карр (1871–1945) – бұл топпен байланысты екі суретші. Ол топтың ресми құрылуынан бұрын қайтыс болғанымен, Томсон топқа елеулі әсер еткен. Харрис "Жетілік тобының тарихы" атты эссесінде Томсонның "біз оған атау бергенге дейін осы қозғалыстың бір бөлігі болды" деп жазды; Томсонның "Батыс жел" және "Джек Пайн" картиналары – топтың ең танымал туындыларының бірі. Табиғатпен тікелей байланыс арқылы ерекше канадтық өнерді дамытуға болатынына сенген Жетілік тобы, Канада пейзажынан шабыттанған суреттерімен танымал және алғашқы ірі Канада ұлттық өнер қозғалысын бастады. 1933 жылы Жетілік тобының орнын Канадалық суретшілер тобы иеленді, оның құрамына Бовер-Холл тобының мүшелері де кірді, олар Жетілік тобымен ұлттық және халықаралық деңгейде көрмелер өткізген. Монреаль сыншысы Роберт Айрдың кейіннен айтқан сөзіне сәйкес: "Бұл керемет, үлкен, драмалық, батырлық, тіпті экстравагантты және оптимистік кезең болды".

Жинақтар

Топтың 7 жұмыстарының ірі коллекциялары Торонтодағы Онтарио өнер галереясында, Оттавадағы Канаданың Ұлттық галереясында, сондай-ақ Оттава өнер галереясында (Канадалық өнердің Firestone коллекциясының үйі) және Онтарионың Клейнбургтегі МакМайкл канадалық өнер коллекциясында сақталған. Эрик Браун басшылығымен Ұлттық галерея Топпен байланысты суретшілерді ерте қолдаған институттардың бірі болды, олар өздерін ресми түрде Жетілік тобы деп танытпастан бұрын олардың алғашқы көрмелерінен туындыларын сатып алды. Онтарио өнер галереясы, бұрын Торонто өнер галереясы ретінде танылған, 1920 жылы Жетілік тобының алғашқы көрмесіне алаң болды.

Мұра

1966 жылы Онтарионың заң шығару жиналысы «Макмайкл канадалық өнер жинағын» құрды, бұл «Жетілік тобына, олардың замандастарына және Канаданың абориген халықтарына» институционалдық бағытталған өнер галереясы. Мұражайда Жетілік тобының туындыларынан басқа, топтың алты мүшесінің – А. Я. Джексон, Артур Лисмер, Фредерик Варли, Лоурен Харрис, Фрэнк Джонстон және А. Дж. Кассон, сондай-ақ төрт суретшінің әйелдерінің жерленген жері де бар. Макмайкл зираты ағаштармен шектеліп, Канадалық қалқанның ірі кесектерімен белгіленген киізген жердің кішкентай бөлігінде орналасқан. Топ мүшелерінің жерлену орны ретінде мүлікті пайдалану туралы идеяны алғаш рет 1968 жылы Джексон ұсынды. 1995 жылы Канаданың Ұлттық галереясы Жетілік тобының ретроспективті көрмесін ұйымдастырды, олар үшін канадалық рок-тобы Rheostatics-ке музыкалық сүйемелдеме жазуды тапсырды. Бұл музыка «Жетілік тобынан шабыттанған музыка» альбомында жарық көрді. Жетілік тобының мүшелерінің туындылары немесе кейбір комбинациядағы жекелеген суреттер Канада көрме әлемінің, әсіресе Канаданың Ұлттық галереясының ең сүйіктісі болып табылады. Әдетте, топ канадалық өнер тарихының бір бөлігі ретінде қарастырылып, терең зерттеледі. Мысалы, жүз жылдық мерейтойына орай 2020 жылы Келоуна өнер галереясы Иан М. Томның жетекшілігімен «Солтүстік қарағай: Жетілік тобының акварельдері мен суреттері» (Макмайкл канадалық өнер жинағынан) көрмесін ұйымдастырды. Сондай-ақ, 100 жылдық мерейтойына орай, Канаданың Ұлттық галереясының кітапханасы мен мұрағатының Филипп Домбовскийі «Жетілік тобы: Графикалық дизайн» атты көрме ұйымдастырды.

Сын

Ванкувер өнер галереясы 1996 жылы «Жеті топ: Бір ұлттың өнері» атты маңызды кезеңдік көрмені ұйымдастырғанда, Ванкуверде тұратын корей-канадтық суретші Джин ме Юн «Алпыс жеті топ» (1996) атты әлеуметтік тұрғыдан белсенді туындысымен араласты. Ол канадалық корей қауымының 67 мүшесін – 1967 жылға сілтеме жасай отырып, Азиядан иммиграцияға қойылған шектеулер алынған жыл – суретке түсіруге шақырды. Юн әрбір қатысушыны «Жеті топтың» мүшесі Лорен С. Харрис және Батыс жағалауының суретшісі Эмили Каррдың танымал пейзаждарының алдында суретке түсіріп, өнер тарихының колониалдық перспективаларын қарастыратын және Канададағы диаспоралық қатысуды бекітетін ұжымдық портрет жасады. 2001 жыл шамасында кри суретшісі Кент Монкман Том Томсон және Лорен С. Харрис сияқты «Жеті топтың» суретшілерінің бірқатар суреттерін қайта жасай бастады, соның ішінде Томсонның «Жекпеңбіш» (1916–17) және Харристің «Көлінің солтүстік жағалауы, Верхний көл» (1926) суреттерін. Канада пейзажының осы бейнелеріндегі үндістердің болмауына қарсы тұру үшін Монкман тиісті суреттерге бағынышты ковбойлар мен үстемдік құратын «үндістер» арасындағы қарым-қатынастарды қосты, содан кейін суреттерді зорлық-зомбылық пен нәсілшілдік мәтіндермен жапты, олар пульп-вестерн романдарында және эротикалық гей әңгімелерінен алынған. Оның ниеті – христиандық пен колонизацияның кең мәселелерін зерттеу үшін жыныстық қатынас динамикасын пайдалану болды. 2004 жылы Монкман Клейнбургтегі МакМайкл Канадалық өнер жинағында «Жеті дюймдік топ» атты фильмдік қойылым өткізді. Бұл аймақтарда ғасырлар бойы адамдар тұрғандығына қарамастан. Бұл сезімді Джексон 1958 жылғы өзінің автобиографиясында былай деп жазды: «Отаршылдық мәдениетке қатысты наразылықтар мен баяндамадан тыс қалған мәселелер жалғасуда». Мысалы, 2016 жылы бір жарияланымда бос пейзаждарды суреттегені үшін сынға алынды, бұл жерді меншікке алуға және пайдалануға ашық деп көрсеткен, құрастырылған ұлттық жекелікті қалыптастыруға көмектесті. Бұл тұжырымдаманы канадалық суретші Уилл Кван 2021 жылы Ошавадағы Роберт Маклафлин галереясында өткен Terra Economicus көрмесінде зерттеді. «Солтүстік магнит: Суретте Канаданы елестету, 1910–1940» – «Жеті топты» және Эмили Каррды атап өтетін және Франкфуртта көрсетілген көрме, 2021 жылы Schirn Kunsthalle Frankfurt, Канаданың Ұлттық галереясы және Онтарионың өнер галереясымен бірлесіп ұйымдастырылды. Каталогта кеңейтілген «Жеті топтың» «ерсі композициясы, экспрессивті қылқалам жұмысы және күшті түстері» мойындалғанмен, олардың суреттеріне сіңген колониалдық көзқарас, «канад тарихының мифологиялық идеологиясы және индустриялық кеңею арқылы жергілікті жерлерді пайдалануға жауапкершілікті жоққа шығару» да атап көрсетілді. Басқа кемшіліктер де бар, ең бастысы – әйелдердің жетіспеушілігі, оның себебі ерлер суретшілерінің патриархалдық көзқарасы болды. 2021 жылы МакМайкл Канадалық жинағы ұйымдастырған «Шақырылмағандар: Заманауи дәуірдегі канадалық әйел суретшілер» атты маңызды көрмеге 200-ден астам суретшілердің, фотографтардың, тоқымашылардың, зергерлердің және мүсіншілердің туындылары жиналды, бұл бір ғасыр бұрын Канададағы әйелдердің шығармашылығының кең және әртүрлі есебін берді. Көрменің құрамына енген кітапта куратор Тоби Брюс «Жеті топтың» кейінгі ұрпақ суретшілеріне тигізген әсерін «Канадалық суретшілердің ұрпағына әсер еткен пейзаждық суреттің тұншықтыратын мұрасы» деп сипаттады.