Кіріспе

Канадский художник и писатель (1871–1945)

Эмили Карр (13 декабря 1871 – 2 марта 1945) – канадский художник, вдохновленный монументальным искусством и деревнями коренных народов, а также пейзажами Британской Колумбии. Она также была ярким писателем и летописцем жизни вокруг себя, получившим признание за свою «полную откровенность» и «сильный прозаический стиль». Ее первая книга «Клее Уик», опубликованная в 1941 году, завоевала литературную премию генерал-губернатора за нон-фикшн, и эта книга, а также другие, написанные ею или составленные из ее записей, до сих пор пользуются большим спросом. Ключевые картины Карр, такие как «Индейская церковь» (1929), поначалу не были широко известны в Канаде. Но ее авторитет как одного из самых важных художников Канады продолжал расти. Сегодня она считается почитаемой фигурой канадского искусства и литературы. Ученые и широкая публика считают ее национальным достоянием Канады, а Канадская энциклопедия описывает ее как канадский символ. Она была признана Национальным историческим лицом, а минорная планета 5688 Клеевик была названа в ее честь, по англицизированному варианту ее имени коренных народов. В год, когда Британская Колумбия присоединилась к Канаде, Эмили Карр была второй младшей из девяти детей, родившихся у английских родителей Ричарда и Эмили (Сандерс) Карр. Дом Карров находился на Birdcage Walk (ныне Government Street) в районе Джеймс-Бэй Виктории, недалеко от зданий законодательного собрания (прозванных «Birdcages») и самого города. Сегодня это музей и национальный исторический памятник Канады под названием Дом Эмили Карр. Дети Карров воспитывались в английских традициях. Ее отец считал разумным жить на острове Ванкувер, колонии Великобритании, где он мог бы придерживаться английских обычаев и сохранять свое британское гражданство. Дом семьи был обставлен в роскошном английском стиле, с высокими потолками, изысканной лепниной и гостиной. Карр обучалась в пресвитерианской традиции, с воскресными утренними молитвами и вечерним чтением Библии. Ее отец просил одного ребенка в неделю пересказать проповедь, и Эмили постоянно испытывала трудности с этим. Мать Карр умерла в 1886 году, а отец – в 1888 году. Ее старшая сестра Эдит Карр стала опекуном остальных детей. Она поселилась в деревне недалеко от Юклюелета на западном побережье острова Ванкувер, родине народа нуу-ча-нульт, который англоговорящие люди обычно называли «нутка». Позже она вспоминала, что время, проведенное в Юклюелете, произвело на нее «неизгладимое впечатление». Увидев его работы, она и ее сестра были потрясены и заинтригованы его использованием искажений и ярких цветов; она писала: «Пейзажи и натюрморты мистера Гиббса восхитили меня – яркие, сочные, чистые. Искажение его обнаженных фигур вызвало у меня протест». В Креси-ан-Бри она полностью приняла стиль фовистов с их смелыми цветами и широкими мазками, а затем отправилась в Конкарно на побережье Бретани, чтобы учиться у Фрэнсис Ходжкинс. Вернувшись в Париж, она узнала, что два ее полотна были отобраны жюри и выставлены на Осеннем салоне 1911 года. Там она задокументировала искусство народов хайда, гитксан и цимшиан. В Кумшева, деревне хайда на острове Моресби, она написала в «Клее Уик»: «Кумшева, кажется, всегда капает, всегда размыта туманом, ее листва всегда висит мокрой и тяжелой. Эти сильные молодые деревья выросли вокруг ветхого старого ворона, укрывая его от рвущих ветров, теперь, когда он стар и гниет. Память о Кумшева – это великое одиночество, утопленное в дымке дождя». Карр нарисовала резного ворона, который позже превратился в ее культовую картину «Большой ворон». «Тану», еще одна картина, вдохновленная работами, собранными во время этой поездки, изображает три тотема перед фасадами домов в одноименной деревне. Вернувшись на юг, Карр организовала большую выставку некоторых из этих работ. Она выступила с подробной публичной лекцией под названием «Лекция о тотемных столбах» о деревнях коренных народов, которые она посетила, которая завершилась ее миссией: «Я горжусь нашим чудесным Западом и надеюсь оставить после себя некоторые реликвии его первозданной величины. Эти вещи должны быть для нас, канадцев, тем же, чем древние британские реликвии для англичан. Всего через несколько лет они исчезнут навсегда в безмолвном ничто, и я хотел бы собрать свою коллекцию, пока они не исчезнут навсегда». Ее «Лекция о тотемах» в Доминион-холле в Ванкувере находится в бумагах Эмили Карр в провинциальном архиве Британской Колумбии в Виктории. В лекции она сказала: «Каждый столб, представленный в моей коллекции, был изучен на основе его собственной реальной действительности». Хотя ее работы вызвали некоторую положительную реакцию, даже в новом «французском» стиле, Карр полагала, что реакция Ванкувера на ее работы и новый стиль была недостаточно позитивной, чтобы поддержать ее карьеру. Она рассказала об этом в своей книге «Боли роста». Она решила отказаться от преподавания и работы в Ванкувере и в 1913 году вернулась в Викторию, где жили несколько ее сестер. На художественное направление Карр повлияли работы Харриса и советы, которые он давал в своей переписке (он посоветовал ей найти эквивалент тотемным столбам в пейзаже западного побережья, например), а также его вера в теософию.

Тынық мұхит солтүстік-батысы мектебінің ықпалы

1924 және 1925 жылдары Карр Сиэтлдегі Тынық мұхитының солтүстік-батысы суретшілерінің көрмесіне қатысты. Ол 1928 жылдың күзінде Викториядағы студиясында шеберлік сабағын өткізу үшін әріптесі Марк Тобиді шақырды. Тобимен жұмыс істеу арқылы Карр қазіргі заманғы өнер туралы түсінігін тереңдетіп, Тобидің толық абстракция және кубизм әдістерін тәжірибеден өткізді, бірақ Тобидің кубизмнен асып түсуіне құлық танытпады. Мен абстракцияға дайын емес едім. Мен жерді, оның жақын пішіндерін, тығыздығын, шөптерін, шырынын жақсы көретінмін. Мен оның көлемін сезіп, соққан дыбысын естігім келді. Карр абстракцияға қарсы болғанымен, Ванкувер өнер галереясының маңызды кураторы Дорис Шэдболт осы кезеңде Каррдың деректілікке ұмтылысын тастап, тотемдік өрнектердегі эмоционалдық және мифологиялық мазмұнды бейнелеуге көшкенін жазды. Ол өзінің кескіндік және жетілдірілген пост-импрессионисттік стилін жоғары стильделген және абстрактты геометриялық формалар жасау үшін өзгертті. 1938 жылы Ванкувер өнер галереясында алғашқы жеке көрмесін өткізіп, Англияның Лондон қаласындағы Тейт галереясында да сәтті өнер көрсетеді. Ол басқа суретшілермен таныса бастады. Мысалы, 1930 жылы Карр Нью-Йоркке сапар шегіп, Джорджия О’Киффпен кездесті.

Басты назардың ауысуы және өмірдің соңғы кезеңдері

Карр 1937 жылы алғаш рет, 1939 жылы тағы бір рет жүрек талмасына ұшырады, осының салдарынан емделу үшін қарындасы Элиспен бірге тұруға мәжбүр болды. 1940 жылы Карр жүрегімен күрделі мәселелерге тап болды, ал 1942 жылы тағы да жүрек талмасы болды. Саяхаттау мүмкіндігі шектелгендіктен, Каррдың назары сурет салудан жазуға ауысты. Ағылшын тілінің профессоры, Каррдың жақын досы және әдеби кеңесшісі Айра Дилворттың редакциялық көмегінің арқасында Карр 1941 жылы өзінің алғашқы кітабы – «Кли Уайк» кітабын жарыққа шығара алды. 1942 жылы Карр Эмили Карр қорына негіз салды және Ванкувер өнер галереясына шамамен 170 картинасын сыйға берді. Ол өміріндегі жалғыз табысты коммерциялық көрмесін 1944 жылы Монреальдегі Доминион галереясында өткізді. 1945 жылдың 2 наурызында туған қаласы Викториядағы Джеймс Бэй қонақүйінде соңғы жүрек талмасына ұшырап қайтыс болды. Оған Британ Колумбия университетінің құрметті докторлық дәрежесін беруге аздан кейін кезегі жеткен болатын. Карр Росс Бэй зиратында жерленген.

Сурет

Карр ең алдымен суреттерімен есте қалады. Ол Канаданың рухын заманауи стильде бейнелеуге тырысқан суретшілердің бірі болды. Каррдың есейген кезеңдегі туындыларының негізгі тақырыптары – алғашқы халықтар мен табиғаттың монументалды ескерткіштері: "теңіздің терең ормандарында немесе тасталған жергілікті ауылдардың орналасқан жерлеріндегі жергілікті тотемдік бағаналар" және кейіннен "Батыс ормандарының үлкен ырғақтары, ағаш сынықтарымен жағажайлар мен кең аспан". Карр алғашқы халықтардың ауылдары мен Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы үнді тотемдерін суреттеуімен танымал, бірақ Мария Типпетт Каррдың Британдық Колумбия ормандарын іштен суреттеуі оның туындыларын ерекшелейді деп түсіндіреді. Карр Каскадияны жаңаша түсінуді қалыптастырды. Бұл түсінік жергілікті халықтар мен Канада пейзаждарын бейнелеуге жаңа көзқарас ұсынады. 1928 жылдың жазында Гитксан ауылы Китванкулге сапар жасағаннан кейін Карр Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы жергілікті тотемдік бағаналардағы аналық бейнелерге қызығушылық танытты. Осы бейнелерге тап болғаннан кейін, оның суреттерінде ана мен баланың бейнелері жиі кездесе бастады. Оның есейген кезеңдегі ең көп бөлігі матаға маймен салынған, ал қаржы жетіспеген кезде қағазға маймен салынған туындылар болды.

Мұра

Каррдың шығармалары бүгінгі таңда заманауи суретшілер үшін де маңызды. Оның "Ескі уақыт жағалауындағы ауыл" (1929–30) картинасы корей-канадтық суретші Джин ме Юнның "Алпыс жеті топ" (1996) туындысында еске алынады. Бұл жұмыс Ванкувердегі корей-канадтық қауымдастығының алпыс жеті портретінен тұрады, олар "Ескі уақыт жағалауындағы ауыл" картинасының алдында және "Жетілік" тобының мүшесі Лоурен Харристің пейзаж суретінің алдында тұр.

Каррдың жазбалары

Жаңа көру. Кларк, Ирвин және компания, 1972
Өсу қиындықтары. Ванкувер: Дуглас және МакИнтайр, 2005;
Жүздеген және мыңдаған. Эмили Каррдың күнделіктері. Ванкувер: Дуглас және МакИнтайр, 2006;
Клей Уайк. Ванкувер: Дуглас және МакИнтайр, 2004;
Пауза: Эскиздер альбомы. Ванкувер: Дуглас және МакИнтайр, 2007;
Кішкентай кітап. Ванкувер: Дуглас және МакИнтайр, 2004;
Тоқтының жүрегі. Ванкувер: Дуглас және МакИнтайр, 2005;
Тұрмыстың үйі. Ванкувер: Дуглас және МакИнтайр, 2004;

Каррдың басқа авторлар редакциялаған шығармасы

Көпір, Кэтрин ред. "Жеңем менің" Викториядан Лондонға. Виктория: Корольдік Британ Колумбиясы мұражайы, 2011;
Көпір, Кэтрин ред. Жабайы гүлдер. Виктория: Корольдік Британ Колумбиясы мұражайы, 2000;
Крен, Сьюзан ред. Қарсылықтар. Эмили Каррдың белгісіз күнделіктері және басқа жазбалары. Ванкувер: Дуглас және МакИнтайр, 2003;
Морра, Линда ред. Сәйкес әсер. Эмили Карр мен Айра Дилворттың таңдамалы хаттары. Торонто: Торонто университетінің баспасы, 2006;
Силкокс, Дэвид П. ред. "Жеңем менің" Аляскада. Ванкувер: Figure 1, 2014;
Switzer, Ann Lee ред. Мына да, сонда да. Эмили Каррдың жоғалған әңгімелері. Виктория: Touchwood Editions, 2007;
Уокер, Дорин ред. Құрметті Нан. Эмили Карр, Нэн Чейни және Хамфри Томстың хаттары. Ванкувер: UBC Press, 1990.

Эмили Каррдың өмірбаяны

Балдизерра, Лиза. Эмили Карр: Өмір және заман. Канада өнер институты. Бридж, Кэтрин ред. Эмили Карр Англияда. Виктория: Корольдік Британ Колумбиясы мұражайы, 2014; Хемброфф Шлейхер, Эдит. Эмили Карр: Жасырын тарих. Саничтон: Ханкок Хаус, 1978; Шэдболт, Дорис. Эмили Карр өнері. Ванкувер: Дуглас және МакИнтайр және Кларк Ирвин, 1979. Шэдболт, Дорис. Эмили Карр. Ванкувер: Дуглас және МакИнтайр, 1990. Шэдболт, Дорис. Жеті саяхат: Эмили Каррдың эскиздер кітабы. Дуглас пен МакИнтайр, 2002. Том, Иан М. және Чарльз Хилл (ред.). Эмили Карр: Канадалық иконаға жаңа көзқарас. Ванкувер мен Оттава: Ванкувер өнер галереясы және Канада Ұлттық галереясы, 2006. Типпетт, Мария. Эмили Карр. Өмірбаян. Торонто: Оксфорд университеті баспасы, 1979.

Тану

Канад энциклопедиясы бойынша, Каррдың өмірі оны «Канаданың көрнекті тұлғасына» айналдырды. 1952 жылы Эмили Каррдың, Дэвид Милн, Гудридж Робертс және Альфред Пеланның туындылары Канаданы Венеция биенналесінде өкілдік етті. 1971 жылдың 12 ақпанында Канада Посты Уильям Рутердің дизайнымен, Ванкувер өнер галереясының қорындағы Каррдың «Үлкен қарға» (1931) картинасы негізінде 6 центтік «Эмили Карр, суретші, 1871–1945» маркасын шығарды. 1991 жылдың 7 мамырында Канада Посты Пьер Ив Пеллетье жасаған «Ормандар, Британдық Колумбия, Эмили Карр, 1931–1932» 50 центтік маркасын шығарды, ол Ванкувер өнер галереясының коллекциясындағы «Ормандар, Британдық Колумбия» (1931–1932) картинасына негіделген. 1978 жылы ол Корольдік Канада өнер академиясының медалімен марапатталды. 2014–2015 жылдары оңтүстік Лондондағы Дулуич сурет галереясында оның жеке көрмесі өтті, бұл Ұлыбританиядағы алғашқы көрме болды. 2020 жылы Уистлердегі Аудейн өнер мұражайы ұйымдастырған, Кирико Ватанабе мен доктор Кэтрин Бридж бірлесіп құраған «Эмили Карр: Жаңаша қарау – Француз модернизмі және Батыс жағалауы» атты көшпелі көрме Каррдың шығармашылығының осы қырын егжей-тегжейлі зерттеді.

Сату бағасының рекордтық көрсеткіші

2013 жылдың 28 қарашасында Каррдың суреттерінің бірі, "Ақымақ баспалдақ" ("Қиырық баспалдақ") Торонтодағы Heffel аукционында 3,39 миллион долларға сатылды. Сату кезінде бұл – канадалық әйел суретшінің суреті үшін рекордтық баға. Торонтодағы Cowley Abbott аукционында 2022 жылдың 1 желтоқсанында Каррдың "Аю мен айдың тотемі" (1912), майға боялған, 37 x 17,75 дюйм (94 x 45,1 см), аукциондық бағасы: 2 000 000,00 доллар – 3 000 000,00 доллар, 3 120 000,00 долларға сатылды. Канад өнерінің маңызды жеке коллекциясының Cowley Abbott аукционында, 2023 жылдың 6 желтоқсанында, 129-шы лот ретінде Каррдың "Нирвана" суреті, қағазға маймен салынған, матаға жабыстырылған, 35,25 x 20,25 дюйм (89,5 x 51,4 см), аукциондық бағасы: 250 000,00 доллар – 350 000,00 доллар, 744 000,00 долларға сатылды.