Кіріспе
Алты күндік веложарыс – алты күнге созылатын трек веложарысы. Алты күндік жарыстар Ұлыбританияда басталып, әлемнің көптеген аймақтарына тарады, АҚШ-та қазіргі түріне келтірілді және қазір негізінен Еуропалық шара болып табылады. Бастапқыда, жеке спортшылар өздері жарысқа қатысып, ең көп айналым жасаған жеңімпаз атанды. Бірақ, формат командаларға (әдетте екі велошабандыздан тұратын) рұхсат беру үшін өзгертілді, мұнда бір велошабандыз жарысқа қатысса, екіншісі демалады. Күннің 24 сағаты бойы жарыс өткізу режимі де жеңілдетілді, сондықтан көптеген алты күндік жарыстар жабық тректерде (велодромаларда) алты түнді қамтиды, әдетте сағат 18:00-ден 02:00-ге дейін. Алты күндік жарыстар жыл сайын Лондон, Берлин, Гент, Копенгаген, Гонконг, Манчестер, Мельбурн және Брисбенде өткізіледі. Жалпы жеңімпаз – ең көп айналым жасаған команда. Егер командалар бірдей айналым жасаса, аралық жарыстарда ең көп ұпай жинаған команда жеңімпаз болады (бағаналар жарысын қараңыз). Бәсекелестерден айналымдарды ұтып алуға бағытталған "құғын" сияқты, әдеттегі алты күндік бағдарламада уақыт сынақтары, мотормен қарқынды жарыс, аралық спринт және іріктеу жарыстары болады. Басты "құғын" немесе Мэдисон жарыстарында (Нью-Йорктегі Мэдисон Сквер Гарденнен, екі велошабандыздық формат мұнда ойлап табылды), екі велошабандыз да бір уақытта тректе болуы мүмкін, кезегімен жарысып, бір-бірін қолмен итеріп, жарысқа қайта қосады.
the foot race
Six day cycling is a track cycling event that takes place over six days. Six day races started in Britain, spread to many regions of the world, were brought to their modern style in the United States and are now mainly a European event. Initially, individuals competed alone, the winner being the individual who completed the most laps. However, the format was changed to allow teams (usually of two riders each), one rider racing while the other rested. The 24 hours a day regime has also been relaxed, so that most six day races involve six nights of racing, typically from 6pm to 2am, on indoor tracks (velodromes). Six day events are annually hosted in London, Berlin, Ghent, Copenhagen, Hong Kong, Manchester, Melbourne and Brisbane. The overall winner is the team which completes most laps. In the event of teams completing the same number of laps, the winner is the team with most points won in intermediate competitions (see points race). As well as the 'chase' to gain laps over competitors, a typical six day programme will include time trials, motor paced, intermediate sprint and elimination races. In the main 'chase' or Madison events (named after Madison Square Garden in New York City, where the two rider format was devised), both riders may be on the track at the same time, taking it in turns to race, hand slinging each other back into action.
Алғашқы американдық алты күндік
Алайда, бұл іс-шара 1891 жылға дейін танымал болған жоқ, осы жылы Нью-Йорктің Мэдисон-сквер-Гарденінде алғашқы «Нью-Йорк алты күні» жарысы өткізілді. Бастапқыда, бұл жарыстар таза төзімділік сынағы болды, бір шабандоз ғана мүмкіндігінше көп айналым жасауға тырысты. Алғашында жарыстар күніне 24 сағаттан кем уақытқа созылды. Шабандоздар түнде ұйықтап, таңертең қалаған уақытта жарысқа қосылатын. Жылдам шабандоздар баяу шабандоздарға қарағанда кеш бастады, ал баяу шабандоздар қарқынының жетіспеушілігін өтеу үшін ұйқыдан айрылды. Бірақ көп ұзамай, шабандоздар тәулігіне 24 сағат жарысқа қатыса бастады, олардың сергек болу қабілетімен ғана шектелді. Көптегендер бокс сияқты, көмекшілерді жалдады. Француз тілінде «суанёр» деп аталатын бұл көмекшілердің шабандоздарын допингпен күшейтуге тырысқандары айтылды. Шабандоздар қатты шаршады. Майор Тейлор сақтап қалған сол кездегі газеттен алынған үзіндіде былай делінген:
Шабандоздар ызаланып, мазасыз болып барады. Нервтері мен бұлшық еттерінің тозуы және ұйқының жетіспеуі оларды осылай етеді. Егер олардың тілектері дереу орындалмаса, олар тіл тиектеп сөйлей бастайды. Оларға ештеңе ұнамайды. Бұл құбылыстар тәжірибелі жаттықтырушыларды алаңдатпайды, өйткені олар ер адамдардың жағдайын жақсы түсінеді. Олардың жағдайына сасқания мен галлюцинациялар кірді. Шабандоздар шайқалып, құлап жатты. Бірақ олар көбінесе жақсы ақы алатын, әсіресе олардың жағдайы нашарлаған сайын көрермендер көбейгенде. Нью-Йорктегі промоутерлер Тедди Хейлге 1896 жылы жеңіске жеткені үшін 5000 АҚШ доллары төледі, ал ол «бір көшкентай сияқты, оның беті мәйіттей ақ, оның көздері жоғалып, бас сүйегіне сіңіп кеткен» делінген бір хабарламада. 1897 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті былай деп жазды:
Екі дөңгелекті көлік құралымен жүрген адам алты күндік жарыста итті, жылқыны немесе локомотивті озып кете алады – бұл тамаша нәрсе. Бұл адам басқа жануарлардан жоғары деген, енді көп дау тудырмайтын болжамды растайды. Бірақ бұл сөз Мэдисон-сквер-Гарденде тым салтанатты және ауыр айтылды. Қатысушылары «есінен шығып», күштерін оларды азаптаған қиындықтармен беттері қорқынышты болатынша созып жатқан жарыс – спорт емес. Бұл қатыгездік. Гарден жарысына қатысқан спортшыларды қалпына келтіру үшін күндер мен апталар қажет болады, және кейбіреулері бұл ауыртпалықтан ешқашан толыққанды айығуға мүмкіндік алмайды.
Екі адамнан құрама сайыстарының кіріспесі
Алты күндік жарыстар АҚШ-та танымал болды, тіпті Нью-Йорк және Иллинойс штаттары 1898 жылы жарыстарды 24 сағаттан 12 сағатқа дейін шектеуде бастама көтерді. Мақсат – жарысшыларға күнінің жартысын демалуға мүмкіндік беру еді, бірақ ұйымдастырушылар екі адамнан құралған командалардың, бір уақытта трассада бір ғана жүгірушімен қатысатынын түсінді. Осылайша, әрбір жүгіруші заңмен көзделген 12 сағат демалыс ала алады, ал жарыс тәулік бойы жалғаса береді. Жарыстар аптаның орнына алты күнге созылды, жексенбі күні жарыс өткізбеу үшін. Актриса Пегги Джойс өте бай болды, тіпті Коул Портер оның байлығын жырлап, "Менің Rolls Royce машиналарымның тізімі, Пегги Джойстың тізімінен ұзын" деген сөздерді жазды. Ол тұрақты түрде 200 долларлық сыйлық немесе "прайм" сыйлықтар тартты. Трасса орталығындағы оркестр "Көк көзді әдемі Пегги" әнін орындағанда ол қатты қуанды, тіпті 1000 доллар сыйлық қойды. Бұл оқиға Garden тарихындағы ең қызықты оқиғалардың біріне айналды. Трасса үстіндегі үлкен шамдарды қосу қажет болды, бұл Garden-ға мыңдаған долларға түсті. Берлин үш жылдан кейін, 1911-12 жылдары Германияда бес жарыс өткізіп, сәттілікке жетті. Содан кейін 1936 жылдан бастап Уэмблиде жарыстар сериясы ұйымдастырылды. Жергілікті жүгіруші Фрэнк Саутолл құлап, ауруханаға түсті. Тағы бір британдық үміткер, Сид Козенс те солай болды. 15 команданың тек 9-ы ғана жарысты аяқтады. Ол мені деп ойлады, ал француз тілін жақсы білмейтін Дейвпен әңгімелесіп кетті. Бірақ көп ұзамай, ол бірдеңе дұрыс емес екенін сезіп, шалбарынан шарфын жұлып алды. Ол менің каютама шабуылдап, жартылай ұйықтаған мені трассаға сүйреп әкетті. Міне, сонда-ақ бәрі бітті! Ол және басқа да шенеуніктер енді бізге қадағалап қарады, сондықтан біз одан әрі осындай әрекеттерге бара алмадық.
<blockquote>He thought it was me at first and chatted away quite happily to Dave, whose French was near enough non existent. Well, it was not long before he sensed something was wrong and whipped the scarf off the poor lad's face. He stormed over to my cabin and dragged me out, half asleep, on to the track. That was that! He and the other officials kept their eyes on us after that and we had little chance of getting away with any more larks like that.
Алты күндік велосипедті қайта құру
1986 жылы неміс велосипед спортының менеджері Винфрид Холтман Штутгарт, Мюнстер және Лейпциг қалаларында алты күндік жарыстарды қайта жандандырды. Жарыстарды насихаттау мақсатында Холтман мен неміс ойын дизайніері Уолтер Тонкар «6 Tage Rennen (6 Day Race)» үстел ойынын жасады. Бірақ, жаңару сәтті болмады және бір маусымнан кейін тоқтатылды. 2013 жылы құрылған, велосипедтік іс-шараларды ұйымдастырушы «Madison Sports Group» 2015 жылы әлемнің алты ірі қаласында жаңа алты күндік велосипед жарыстарын өткізу арқылы бұл жарысты қайта жандандыруға шешім қабылдады, олар бірге «Алты күндік серияны» құрайды. Серия Лондонда басталып, әлемді аралап, Берлин, Копенгаген, Мельбурн және Манчестер қалаларында тоқтағаннан кейін Брисбенде аяқталады. «Алты күндік серия» – «MSG» компаниясының негізгі жобасы болғанымен, бұрын Роттердам, Амстердам және Майоркадағы алты күндік жарыстарды ұйымдастырған, ал 2019 жылдың наурыз айында Азиядағы алғашқы қабылдаушы қала ретінде Гонконгты таныстырды. 2015 жылы, Лондон-2012 Олимпиадасынан кейін көп ұзамай, «Madison Sports Group» алты күндік велосипед спортын Лондонға қайта әкелді. Іс-шара Олимпиада мұрасының бір бөлігі ретінде салынған Ли-Вэлли велодромында өтті. Сэр Брэдли Виггинс 2016 жылғы Лондон жарысын Ұлыбританиядағы өзінің соңғы жолыстық жарысы ретінде таңдады, ал Австралияның Олимпиада чемпионы Камерон Мейер және Каллум Скотсон сияқты велошабандыздар да қатысты. Әйелдер арасындағы жарыс та өсіп, әлемдегі ең үздік жарыс қатысушыларын қызықтыратын мэдисон бәсекесіне мүмкіндік туды. Екі дүркін әлем чемпионы Кирстен Уайлд бұрынғы жылдары қатысқан, ал 2019 жылғы Манчестерде Ұлыбританияның ең көп марапатталған әйел велошабандызы Лора Кенни өнер көрсетеді. Кенниге 2017 жылғы «Six Day London» және Олимпиадалық командалық куәлуші чемпионы Кэти Арчибальд, сондай-ақ Ұлыбритания велосипедшілер командасының мүшесі Элинор Баркер, Олимпиада, екі дүркін әлем және төрт дүркін Еуропа чемпионы қосылады.
Ең көп алты күндік жеңістер
Есімдері қалың әріппен жазылғандар әлі де жарыста жүргендер. No NameCountryRaces wonRaces riddenWin average1Patrick Sercu882230,39462Danny Clark742350,31493René Pijnen722330,30904Peter Post651550,41945Bruno Risi611780,34276Rik Van Steenbergen401340,29857William Peden381270,2992 Etienne De Wilde381970,19299Kurt Betschart371420,2606 Klaus Bugdahl372290,161611Gustav Kilian34900,3778 Albert Fritz341980,1713 Fritz Pfenninger331810,182314Heinz Vopel32740,4324 Piet van Kempen321100,2909 Franco Marvulli321120,333317Dietrich Thurau29970,299018Silvio Martinello28970,288719Dieter Kemper261650,157620Emile Severeyns251510,165621Andreas Kappes241160,2069 Marco Villa241410,170223Iljo Keisse23720,3194 Rudi Altig23790,2911 Ferdinando Terruzzi231210,1901 Tony Doyle231390,1655 Sigi Renz231590,144728Alfred Letourneur21840,2500 Robert Bartko21760,2800 Reggie McNamara211190,1764 Palle Lykke211220,1721 Urs Freuler211390,151133Gert Frank201430,139934Gerrit Schulte19730,260335Eddy Merckx17350,4857 Jan Pijnenburg17500,3400 Gerard Debaets17900,1889 Donald Allan171070,1589 Matthew Gilmore171070,158940Cecil Yates16570,2807 Sid Patterson16570,2807 Jean Roth16850,1882 Reg Arnold161030,1553 Leo Duyndam161430,1119 Danny Stam161110,1744 Wilfried Peffgen161880,085147Francesco Moser15350,4285 Alfred Goullet15290,5172Scott McGrory15690,2029 Roman Hermann151820,0824 Adriano Baffi15990,151552Kay Werner Nielsen14560,250053Armin von Büren13580,2241 Jens Veggerby13890,1461 Erik Zabel13280,464356Rik Van Looy12430,2791 Graeme Gilmore121000,120058Gregor Braun11440,2500 Günther Haritz11830,1325 Robert Slippens11700,157161Rolf Aldag10290,3448 Horst Oldenburg101000,1000 Lucien Gillen101160,0862 Wolfgang Schulze101350,0741