Лотта Хичманнова: Канадтық гуманитар және қайырымдылық белсендісі

Кіріспе

Канадалық гуманитар (1909–1990)

Лотта Хичманова (28 қараша 1909 – 1 тамыз 1990) – канадалық гуманитар. 1945 жылы ол Канаданың Біріккен қызмет комитетінің (қазір SeedChange деп аталады) құрылуына көмектесті, ол соғыстан қираған Еуропаға көмек және қайта құру үшін жабдықтар жіберген шағын көмекшілер тобынан тұратын халықаралық даму ұйымы. Әскери медбике киімі мен әскери стильдегі бас киімін киіп, ол жыл сайын дау-дамазы мен кедейлікпен күресіп жатқан әлемнің түкпір-түкпіріне сапар шегіп, құрғақшылық, соғыс, ауру және кедейліктен арылу үшін канадалық көмекке мұқтаж қалалар мен ауылдарды іздейтін.

Ерте өмір

Хичманова 1909 жылғы 28 қарашада Прагада (Богемия), Максимилиан ("Макс") Хичманн мен Элсе Тейнер отбасында дүниеге келді. Оның Лилли есімді кіші әпкесі 15 айдан кейін туды. Отбасы чех еврей тегінен шыққан []. Олардың әкесі Праганың шетінде орналасқан фабрикалары бар, малты сатумен айналысқан. Отбасы орташа байлық пен жайлылықта өмір сүрді. Ол бірлескен білім беретін Стефанс гимназиясын үздік дипломмен бітірді. 1929 жылы Прага университетінің философия факультетіне түсіп, тілдерді жақсы меңгерді, чех, неміс, ағылшын, француз және испан тілдерінде дипломдар алды. 1932 жылы Парижге барып, Сорбоннада саяси ғылым мен журналистиканы оқыды. Сорбонна институтында журналистика және француз филологиясы бойынша дипломдар алды. 1935 жылы Прагаға қайтып, бос журналист ретінде жұмыс істеді. Сонымен қатар, Прага университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Ол бірнеше газетте (мысалы, француз тіліндегі румыниялық L'Indépendance Roumaine) (төменде қараңыз), сондай-ақ Югославия үкіметінің ақпарат агенттігінде жұмыс істеді. Оның жазғандары нацистік көзқарастарға қарсы еді. 1938 жылғы 30 қыркүйекте Мюнхен келісімінен кейін немістер Чехословакияның үштен бір бөлігін басып алғаннан кейін ол елден шығып, Парижге оралды. Соңында ол Бельгияның Брюссель қаласына орналасты. Осы кезде ол өзінің тегін неміс тіліндегідей естілмейтін, славянша Хичмановаға өзгертті.

Соғыс жылдары

Бельгияда доктор Хичманова журналист болып жұмыс істеді, бірақ немістер елге басып кірген кезде ол Францияға қашып, соңынан Марсельге жетті. Онде ол босқындарға көмектесетін иммиграциялық қызметте жұмысқа орналасты. Бір күні Марсель базарында түскі үзілісте кезекте тұрғанда, ол шаршау мен аштықтан есінен айрылды. Есін жиған соң Хичманова Бостон негізделген Юнитариандық қызмет комитетінің медициналық клиникасына барды. Оның өмірбаяуын жазған Клайд Сангердің айтуынша, осылай ол алғаш рет ұйыммен байланысқа түсті. 1942 жылдың қаңтарында ол Чехословакиялық көмек агенттігі – Centre d'Aide Tchécoslovaque-пен байланыс офицері болып тағайындалды, бірақ USC оның өмірінің маңызды жұмысы мен миссиясы 1945 жылға дейін болатын. 1942 жылы Лотта Лиссабоннан Нью-Йоркке, банан тасымалдауға арналған, бірақ босқындармен толы екі винтті кемемен қашып кетті. Бостонға USC есебін тапсырғаннан кейін ол дереу Канадаға аттанды, себебі АҚШ-тан өзгеше, Канада оған виза берген еді. Кейін Лотта Монреальге "мүлдем бейтаныс елде өте шаршап, терең жалғыздық сезімімен келгенін" айтты. "Қалтамда 60 доллар болды. Атымды ешкім дұрыс айта алмады. Салмағым 100 фунттан аспады, мен толығымен жоғалдым." Бірақ ол ұзақ уақыт жоғалмады, өйткені Канадаға келген төртінші күні Монреаль фирмасында хатшы болып жұмысқа орналасты. Үш айдың ішінде ол Оттавада Соғыс қызметтері департаменті үшін пошта цензурасы болып жұмыс істеді. Ол Чехословакиялық Ұлттық Одаққа қосылып, Лондондағы чех әскери қызметіне қаржы жинауға көмектесті. Сонымен қатар ол Біріккен Ұлттар Ұйымының Көмек және қайта құру басқармасында қысқа мерзім жұмыс істеді. Соғыс аяқталғаннан кейін Хичмановаға бірнеше жұмыс ұсынылды, оның ішінде Чехословакиядағы балаларды оңалтуға қатысты жұмыс та бар еді. Ол ата-анасының Аушвиц концлагеріне жолда ұсталғанда қайтыс болғанын білген соң, Канадада қалуға шешім қабылдады. Ол әпкесі Лилидің Израильге көшіп кеткенін, ал кейін Лилидің Канадаға көшіп келгенін білді.

In Belgium, Dr. Hitschmanova worked as a journalist, but when the Germans invaded that country she escaped to France, eventually ending up in Marseille, where she was able to obtain employment with an immigration service that assisted refugees. One day, while queuing in Marseille's market over lunch hour, she fainted from fatigue and hunger. After regaining consciousness, Hitschmanova made her way to a medical clinic run by the Boston based Unitarian Service Committee. This, says her biographer, Clyde Sanger, was her first contact with the organization. She became even more familiar with it in January 1942 when she was appointed liaison officer with the Czechoslovak relief agency, Centre d'Aide Tchécoslovaque, but not until 1945 would the USC become her life's major work and mission. In 1942, Lotta was able to escape from Europe by sailing from Lisbon to New York on a refugee packed twin screw steamer designed to carry bananas rather than passengers. After delivering a USC report to Boston, she quickly departed for Canada, which, unlike the United States, had granted her a visa. Lotta later said she reached Montreal "exhausted, with a feeling of absolute solitude in an entirely strange country I came with $60 in my pocket. I had an unpronounceable name. I weighed less than 100 lbs, and I was completely lost." She was not lost for long, for on her fourth day in Canada she managed to obtain a secretarial job with a Montreal firm. Within three months she was in Ottawa working as a postal censor for the Department of War Services. She joined the Czechoslovakian National Alliance and helped raise money for Czech War Services in London, England. She also worked briefly for the United Nations Relief and Rehabilitation Administration. After the war ended, Hitschmanova was offered several jobs including one involving the rehabilitation of children in Czechoslovakia. When she learned that her parents had perished in a holding camp en route to the Auschwitz concentration camp she decided to stay in Canada. She found that her sister Lilly had moved to Israel and later on, Lilly relocated to Canada.

Одағы қызмет комитеті

1945 жылдың маусым айында Лотта Канададағы Unitarian қызмет комитетінің филиалдарын ұйымдастыруға көмектесті. Ол алғашқы төраға болып тағайындалды және 1949 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Комитет Канададағы Unitarian шіркеуімен және Бостон қаласындағы Америка Unitarian қауымдастығымен байланысты болды. 1948 жылы ол Unitarianдармен ресми байланысын үзіп, тәуелсіз ұйымға айналды. Дегенмен, ол көп жылдар бойы Unitarianдармен тығыз байланыста болды және 2019 жылға дейін ұйым атындағы “Unitarian” сөзін сақтап келді. Содан кейін ұйым өз атын SeedChange (француз тілінде Sème l'avenir) деп өзгертіп, ұйымның миссиясы мен тарихын көрсететін, сонымен қатар жаңа буын қолдаушылар үшін есте қаларлық атау берді. Оның бастапқы мақсаты Франция мен Чехословакиядағы қиын жағдайдағы адамдарға көмек көрсету болды. Сенатор Керин Уилсон құрметті төраға болып тағайындалды, бірақ атқарушы директор лауазымын атқаратын Хичманова ұйымның негізгі күші болды. 1945 жылдың 29 тамызында USC Canada Соғыс қайырымдылық актісі бойынша тіркелді. Бастапқыда ол тек Unitarianдардан ғана қаржы жинауға рұқсат алды, бірақ 1946 жылдың ақпан айында бұл шара барлық канадалықтарға таратылды. 1946 жылдың көктемінде ол Канаданың батыс аймандарын үш айлық сапармен аралап, басқа елдердегі аштық пен кедейлік туралы айтты, алдыңғы жылдардағы канадалық үлестердің қалай жұмсалғаны туралы мәлімет берді және қаржы мен киім жинауға шақырды. Сапары барысында ол 40 000 доллар жинап, 30 000 кг киім жинады. 1946 жылдың жазында ол жағдайды бағалау үшін Еуропаға сапар шекті, содан кейін ұйымның физикалық мүкіндігі шектеулі балаларға көмек көрсетуіне басымдық беруді ұсынды. Канадалықтар жараланған балаларға азық-түлік, ақша және протездер жіберді. Хичманованың басшылығымен USC Canada балаларды асырап алу бағдарламасын бастады. Канадалықтар балаға фотосурет және оның тарихы бар хат алатын. 1949 жылы Хичманова USC-ге Италия мен Грекияға күш салуды ұсынды. Бұл екі елде USC-нің рөлі 1979 жылға дейін жалғасты. 1950 жылы USC өз бағдарламаларын әлемнің басқа аймақтарына кеңейтті. 1950 жылдардың басынан 1970 жылдардың соңына дейін Корея көмекке мұқтаж елдердің бірі болды. USC Canada Үндістан, Непал, Вьетнам, Лесото және Индонезия сияқты 20-дан астам елде де бағдарламалар құрды. Бұл оған шекарадан өтуді және босқындар лагерлеріне кіруді жеңілдетті. Оның формасы Канада соғыс мұражайында сақталған және 2014 жылы босқындармен жұмысын көрсету үшін 21-ші құбылыстағы Канада иммиграция мұражайында көрсетілді. Хичманова қаржы жинау науқандары кезінде радио мен теледидарда сөз сөйледі. Журналист ретіндегі тәжірибесінің арқасында Хичманова оқиғаны қызықты ету үшін не қажет екенін білді және осы білімін толыққанды пайдаланды. Журналистер мен редакторлар оны үздіксіз жақсы жариялануы үшін "Атомдық маса" деп атады. USC әр жыл сайын түрлі жобаларды тексеру үшін саяхаттаған Хичманованы бейнелейтін фильм шығарды. 1972 жылы USC соңғы 25 жылдың фильмдерінен құралған USC Story фильмін жасады. 1970 жылы Хичманова USC Canada үшін жұмыс істеген тәжірибесі туралы "The USC Story: A Quarter Century of Loving Service by the Unitarian Service Committee" атты кітап жазды. Оның қаржы жинау жұмыстарының нәтижесінде 1945 жылдан 1984 жылға дейін USC жалпы сомасы 128 855 000 доллар жинады.

In June 1945, Lotta helped to organize the Canadian branch of the Unitarian Service Committee. She was named as the first chairperson and she served in this position until 1949. The committee was affiliated with the Unitarian Church in Canada and the American Unitarian Association in Boston. In 1948 it severed its official link with the Unitarians and became an independent organization. However, it retained close ties with the Unitarians for many years as well as the word Unitarian in its name, until 2019 when the organization updated its name to SeedChange (Sème l'avenir in French) in order to reflect both the organization's mission and history, and to provide a more memorable name for new generations of supporters. Its initial objective was the relief of distressed people in France and Czechoslovakia. Senator Cairine Wilson was made honorary chairman, but Hitschmanova, who filled the position of executive director, was the driving force behind the organization. On August 29, 1945, USC Canada was registered under the War Charities Act. At first it was only allowed to raise money from Unitarians but in February 1946 the appeal was extended to all Canadians. In the spring of 1946, she set off on a three month tour of western Canada to tell audiences about the hunger and destitution in other countries, to furnish particulars about how Canadian contributions in previous years had been employed, and to appeal for funds and clothing. On her trip, she raised $40,000 and collected 30,000 kg of clothing. In the summer of 1946 she travelled to Europe to assess conditions and after that, she recommended that the organization focus on physically disabled children. Canadians sent food, money and prosthetic limbs for injured children. Through Hitschmanova's direction, USC Canada started a foster parent program. Canadians could sponsor a child for which they would receive a photo and a story. In 1949 Hitschmanova advised the USC to switch its efforts to Italy and Greece. USC's role in these two countries lasted until 1979. In 1950, USC expanded its programs to other parts of the world. From the early 1950s to the late 1970s, Korea was a major recipient of relief funds. USC Canada also set up programs in 20 other countries including India, Nepal, Vietnam, Lesotho, and Indonesia. and allowed her to more easily cross borders and access refugee camps. Her uniform has been preserved at the Canadian War Museum and has been featured at the Canadian Museum of Immigration at Pier 21 to highlight her work with refugees (2014). During her fund raising drives, Hitschmanova made appeals on radio and television. Thanks to her own journalism background, Hitschmanova knew what was needed to make a story and used this expertise to full advantage. Reporters and editors dubbed her "The Atomic Mosquito" because of her continuing success in getting good media coverage. The USC produced an annual film that portrayed her on her travels to inspect various projects. In 1972, the USC made a film called the USC Story created from film clips of the past 25 years. In 1970, Hitschmanova wrote a book entitled The USC Story: A Quarter Century of Loving Service by the Unitarian Service Committee about her experiences working for USC Canada. Through her fundraising efforts, between 1945 and 1984 the USC raised a total of $128,855,000.

Құрметтер

Жылдар бойы доктор Хичманова көптеген марапаттар алды, соның ішінде Франция Крестінің алтын медалі (1950) және Грекияның Санкт-Павль медалі (1952). Басқа наградаларға Канаданың жүз жылдық мерейтойы медалі; Королева Елизавета II-нің күміс мерейтойы медалі; Корея Республикасы: Азаматтық еңбегі ордені; «Француздық танысу» медалі (Médaille de la Reconnaissance française); Біріккен Ұлттар Ұйымы штаб-пәтері медалі және Нидерландыдан 1945-1949 жылдардағы тәртіп және бейбітшілік ордені кірді. Бұл медальдар оның әйгілі, өз қолымен тігілген формасына таспалар қатарын қосты. Доктор Лотта, осылай танылған, жеке бағыныштылықтың символына айналды және көптеген радио және теледидар жарнамалары арқылы Оттава, Онтарио, 56 Sparks Street мекенжайындағы Unitarian Service Committee-тің атын елге танытты. 1982 жылы денсаулығының нашарлауына байланысты атқарушы директор лауазымынан кетті. Өмірінің соңғы жылдарында Альцгеймер ауруынан зардап шексе де, ол қатерлі ісіктен қайтыс болды. 1990 жылдың 1 тамызында дүние салды.

Мұра

USC Canada, қазір SeedChange деп аталады, Оттавада 56 Sparks Street мекенжайында жұмысын жалғастыруда. 2000-жылдардың басынан бері SeedChange өз жұмысын 12 елдегі шағын фермерлерге, соның ішінде Канадаға бағыттап келеді. Бүгінгі таңда SeedChange-тің миссиясы – "серіктестермен бірлесіп биологиялық әртүрлілікті арттыру, экологиялық азық-түлік жүйелерін дамыту және теңсіздікке қарсы тұру арқылы азық-түлік тәуелсіздігін құру". Ұйым бұл мақсатқа шағын фермерлердің азық-түлік және күнкөріс қауіпсіздігін арттауға, сондай-ақ өсіп келе жатқан және өзгеріп жатқан планетаны қоректендіру үшін қажетті ауыл шаруашылығы биологиялық әртүрлілігін сақтауға бағытталған іс-шараларға назар аудару арқылы жетеді. Vernon Burrows, егіздік туралы зерттеулермен айналысатын белгілі ғалым, өзінің жаңа сорттарының бірін Hitschmanovaның құрметіне атады. ACLotta деп аталатын сортта күннің ұзындығына бейтарап ген бар, ол өсімдікке күндіздің қысқа елдерде де гүлдеуге мүмкіндік береді. 2002 жылы USC Canada Lotta Hitschmanova атындағы Ғылыми-зерттеу қорын құрды, ол мұрагерлік және сыйға берілген бағалы қағаздардан қаржы жинайды. Жиналған қаражат USC Canada-ның Seeds of Survival сияқты бағдарламаларын қолдауға жұмсалады. 2001 жылы Канада Корольдік атты полициясының Hitschmanovaны 1977 жылы аяқталған 30 жыл бойы бақылағаны белгілі болды. Суық соғыс кезінде түрлі адамдар мен ұйымдарды нысанаға алған RCMP, Hitschmanovaның чех босқыны ретінде коммунизмге жақтас болуы мүмкін деп санды. 2020 жылы Hitschmanova Канададағы 5 долларлық полимерлік банкноталардың ішіндегі сегіз финалисттің бірі болды.

"Lotte Hitschmann" атпен жарияланған мақалалар

Ұлттықтың мәртебесі туралы нақтылау. L'Indépendance Roumaine 25.06.1938 (N. 18’986), 1 2;
Ұлттық мәртебесі мәселесі бойынша келіссөздер. L'Indépendance Roumaine 03.07.1938 (N. 18’992), 1;
Ұлттық мәртебесі. L'Indépendance Roumaine 07.07.1938 (N. 18’995), 1;
Чехословакиядағы ұлттық өзгерістер. L'Indépendance Roumaine 20.07.1938 (N. 19’005), 3;
Еуропа және Чехословакиядағы ұлт мәселесі. L'Indépendance Roumaine 21.07.1938 (N. 19’006), 2;
Прагадан хат. L'Indépendance Roumaine 24.07.1938 (N. 19’009), 1;
Чехословакияның мәселелері. L'Indépendance Roumaine 28.07.1938 (N. 19’012), 1;
Чехословакияның экономикалық жаңалықтары. L'Indépendance Roumaine 23.07.1938 (N. 19’013), 1;
Ұлттық мәселелер жөніндегі келіссөздер. L'Indépendance Roumaine 09.08.1938 (N. 19’021), 1;
Апатты болдырмау үшін. L'Indépendance Roumaine 31.08.1938 (N. 19’039), 1;
Прагадан Чебке дейін. L'Indépendance Roumaine 20.09.1938 (N. 19’055), 1;
Прага батыл тұрып, мойынсыздайды. L'Indépendance Roumaine 24.09.1938 (N. 19’059), 1;
Чехословакияның жаңа үкіметі. L'Indépendance Roumaine 09.10.1938 (N. 19’072), 1;
Тарих ғана бағалайды. L'Indépendance Roumaine 13.10.1938 (N. 19’075), 1 2;
"Ma Vlast – Маған Отан". L'Indépendance Roumaine 18.10.1938 (N. 19’079), 1;

Лотте Хичманнова атында жарияланған мақалалар

"Прагадан хат": "Достарымыз бізге не істей алады?". "L'Indépendance Roumaine" 20.10.1938 (N. 19’081), 1 2; "Чехословакияның жаңа конституциясы". "L'Indépendance Roumaine" 27.10.1938 (N. 19’087), 1; "Чехословакиялық мәселелер". "L'Indépendance Roumaine" 30.10.1938 (N. 19’090), 1; "Прагадан хат". "L'Indépendance Roumaine" 03.11.1938 (N. 19’093), 1 2; "Чехословакияның көрнекті досы қайтыс болды". "L'Indépendance Roumaine" 09.11.1938 (N. 19’098), 3; "Шешуші апта". "L'Indépendance Roumaine" 20.11.1938 (N. 19’108), 1; "Лиеж 1939". "L'Indépendance Roumaine" 04.04.1939 (N. 19’214), 1 (Брюссельден жіберілгендігі көрсетілген); "L’art contemporain belge". "L'Indépendance Roumaine" 19.04.1939 (N. 19’224), 1; "Люксембург Ұлы Герцогтығының 100 жылдығы". "L'Indépendance Roumaine" 30.04.1939 (N. 19’234), 1; "Бірлік – күш". "L'Indépendance Roumaine" 03.05.1939 (N. 19’235), 1; "Брюссельде серуендеу". "L'Indépendance Roumaine" 24.05.1939 (N. 19’251), 1 2; "Бельгиядағы екі тілділік мәселесі". "L'Indépendance Roumaine" 25.05.1939 (N. 19’252), 1; "Лиеждегі көркем өнер". "L'Indépendance Roumaine" 06.06.1939 (N. 19’261), 1; "Ханс Мемлингтің Брюггедегі көрмесі". "L'Indépendance Roumaine" 27.06.1939 (N. 19’278), 1; "Бельгиялық әйелдердің сайлау құқығы туралы". "L'Indépendance Roumaine" 01.07.1939 (N. 19’281), 1; "Бельгия үкіметінің қаржы бағдарламасы". "L'Indépendance Roumaine" 08.07.1939 (N. 19’287); "Бельгия мұражайларының жаңа қосымшалары". "L'Indépendance Roumaine" 12.07.1939 (N. 19’290); "Бельгия әскери авиациясы". "L'Indépendance Roumaine" 23.07.1939 (N. 19’299); "Фурн қасиеттері". "L'Indépendance Roumaine" 06.08.1939 (N. 19’311), 1; "Бельгиядағы саяси жағдай". "L'Indépendance Roumaine" 23.08.1939 (N. 19’324), 1; "Брюггедегі мерекелік шаралар". "L'Indépendance Roumaine" 24.08.1939 (N. 19’325); "Бейбітшілікке шақыру". "L'Indépendance Roumaine" 30.08.1939 (N. 19’330); "Бельгиядағы Ұлттық Бірлік кабинеті". "L'Indépendance Roumaine" 13.09.1939 (N. 19’342), 1; "Бельгияның бейтараптығы". "L'Indépendance Roumaine" 20.09.1939 (N. 19’347).

Lettre de Prague: Ce que nos amis peuvent faire pour nous. In: L'Indépendance Roumaine 20.10.1938 (N. 19’081), 1 2;
La nouvelle constitution tchécoslovaque. In: L'Indépendance Roumaine 27.10.1938 (N. 19’087), 1;
Aspects tchécoslovaques. In: L'Indépendance Roumaine 30.10.1938 (N. 19’090), 1;
Lettre de Prague. In: L'Indépendance Roumaine 03.11.1938 (N. 19’093), 1 2;
Un grand ami de la Tchécoslovaquie est mort. In: L'Indépendance Roumaine 09.11.1938 (N. 19’098), 3;
Une semaine décisive. In: L'Indépendance Roumaine 20.11.1938 (N. 19’108), 1;
Liège 1939. In: L'Indépendance Roumaine 04.04.1939 (N. 19’214), 1 (marked as sent from Brussels);
L’art contemporain belge. In: L'Indépendance Roumaine 19.04.1939 (N. 19’224), 1;
Le centenaire du Grand Duché de Luxembourg. In: L'Indépendance Roumaine 30.04.1939 (N. 19’234), 1;
L’unité fait la force. In: L'Indépendance Roumaine 03.05.1939 (N. 19’235), 1;
En flânant dans Bruxelles. In: L'Indépendance Roumaine 24.05.1939 (N. 19’251), 1 2;
Le problème du bilinguisme en Belgique. In: L'Indépendance Roumaine 25.05.1939 (N. 19’252), 1;
Les Beaux Arts à Liège. In: L'Indépendance Roumaine 06.06.1939 (N. 19’261), 1;
La grande exposition Hans Memling à Bruges. In: L'Indépendance Roumaine 27.06.1939 (N. 19’278), 1;
Autour du droit de vote des femmes belges. In: L'Indépendance Roumaine 01.07.1939 (N. 19’281), 1;
Le programme financier du gouvernement belge. In: L'Indépendance Roumaine 08.07.1939 (N. 19’287);
Nouvelles acquisitions des Musées belges. In: L'Indépendance Roumaine 12.07.1939 (N. 19’290);
L’aviation militaire belge. In: L'Indépendance Roumaine 23.07.1939 (N. 19’299);
Les pénitents de Furnes. In: L'Indépendance Roumaine 06.08.1939 (N. 19’311), 1;
La situation politique en Belgique. In: L'Indépendance Roumaine 23.08.1939 (N. 19’324), 1;
Les fastes de Bruges. In: L'Indépendance Roumaine 24.08.1939 (N. 19’325);
Un émouvant appel en faveur de la paix. In: L'Indépendance Roumaine 30.08.1939 (N. 19’330);
Le cabinet d’Union nationale en Belgique. In: L'Indépendance Roumaine 13.09.1939 (N. 19’342), 1;
La neutralité de la Belgique. In: L'Indépendance Roumaine 20.09.1939 (N. 19’347).