Кіріспе

Иондаушы сәулеленуді өлшеуде есептеу тиімділігі – сәулелену санағышымен тіркелген бөлшектер немесе фотондар санының, сол сәулелену көзінен шыққан, сол типтегі және сол энергиядағы бөлшектер немесе фотондар санына қатынасы.

Радиациялық қорғау құралдары

Жоғары ауданы бар сцинтилляциялық санау машиналары беткі радиоактивті ластануды өлшеу үшін калибрлеу стандарттары ретінде пластина тәрізді немесе жазық радиоактивті көздерді пайдаланады. Сәулелену көзінен шығатын бөлшектердің қарқынына қатысты өлшем ретінде көздің активтілігі емес, беттік эмиссия жылдамдығы (SER) қолданылады. SER – бұл беттен шығатын нақты эмиссия жылдамдығы, ол әдетте активтіліктен өзгеше болады. Бұл айырмашылық көздің активті қабатындағы өздігінен қорғалуға байланысты, ол SER-ді төмендетіп, немесе кері шашырауға байланысты, ол активті қабаттың табандық пластинасынан бөлшектерді қайтарады және SER-ді арттырады. Бета-бөлшектері бар пластина көздері әдетте маңызды кері шашырауға ие, ал альфа-пластина көздерінде кері шашырау көрінбейді, бірақ активті қабат тым қалың болса, олар оңай әлсірейді.

Сұйық сцинтилляциялы есептегіштер

Санау тиімділігі әртүрлі изотоптарға, үлгілердің құрамына және сцинтилляциялық санау тілгіштеріне байланысты өзгереді. Санау тиімділігінің нашар болуына энергияны жарыққа түрлендірудің өте төмен деңгейі (сцинтилляциялық тиімділік) себеп болуы мүмкін, бұл тіпті ең жақсы жағдайда да шамалы мән болып табылады. Есептеулер көрсеткендей, β-эмиссия оқиғасынан туындаған энергияның бар болғаны 4% ғана ең тиімді сцинтилляциялық қоспалар арқылы жарыққа айналады.

Газдық есептегіштер

Пропорционалды есептегіштер және соңғы терезелі Гейгер-Мюллер түтікшелері толтыру газына жеткен барлық иондаушы бөлшектер үшін өте жоғары тиімділікке ие. Газдағы дерлік әр бастапқы иондау оқиғасы Таунсенд көшкінін тудырады, осылайша шығыс сигналы пайда болады. Алайда, детектордың жалпы тиімділігіне бөлшектер өтуі тиіс терезе немесе түтікше корпусынан туындайтын әлсіреудің маңызды әсері бар. Гамма-фотон жағдайында, анықтау тиімділігі көбінесе толтыру газына және гамма-энергиясына байланысты. Төмен энергиялы фотондар жоғары энергиялы фотондарға қарағанда толтыру газымен күштірек өзара әрекеттеседі.