Роберт Проберт: Хоккейші және «Жақытқандардың» бірі

Кіріспе

Канадалық хоккейші (1965–2010)

Роберт Алан Проберт (5 маусым 1965 – 5 шілде 2010) – канадалық кәсіби хоккей шебері. Проберт Ұлттық хоккей лигасының «Детройт Ред Уингс» және «Чикаго Блэкхокс» командаларында ойнады. Ол кейбір көрсеткіштер бойынша табысты ойыншы болды, соның ішінде 1987–88 жылдар маусымында Кемпбелл конференциясының жұлдыздар құрамасына сайланды. Алайда, Проберт ең көп айтылған – ол өте жақсы төбелесші және команданың тәртібін сақтаушы ойыншы болды. Сонымен қатар, 1980-жылдардың соңы мен 1990-жылдардың басында «Детройт Ред Уингс» командасының ойыншысы Джой Кокурмен бірге «Брюс бауырлары» деп аталатын екі ойыншыдан тұратын топтың бір бөлігі болды. Проберт хоккей алаңынан тыс жасаған әрекеттерімен және заңдық мәселелерімен де танымал.

Ойын мансабы

Детройт Ред Уингс командасында ойнағанға дейін Проберт Онтарио хоккей лигасының «Брантфорд Александэрс» командасында ойнаған. Драфттан кейін ол «Александэрс» командасында тағы бір маусым өткізді, содан кейін 1984–85 маусымын «Гамильтон Стилхокс» және ОХЛ-дың «Саулт Стейс Мари Грейхаундс» командаларында өткізді.

Детройт Ред Уингс (1985-1994)

Проберт 1983 жылғы НХЛ драфтында үшінші раундта төртінші нөмірмен (жалпы 46-шы) таңдалды, сол драфтта «Ред Уингс» командасы Кокур мен Стив Йзерманды да таңдады. 1985–1986 және 1986–1987 маусымдарында Проберт көп бөлігін «Ред Уингс» командасымен өткізді, ал кейде «Америка хоккей лигасының» «Адирондак Ред Уингс» командасында, олардың кіші лигадағы филиалында ойнады. 1985–1986 маусымында ол Кокур мен Рэнди Ладусюрдан кейін командадағы ең көп айыппұл минуты жинаған ойыншылардың үшіншісі болды, олар Проберттен көбірек рет маусымдық ойындарда ойнады. 1986–1987 маусымында Проберт 24 ұпай жинады, бірақ 221 айыппұл минутына ие болды. 1987–1988 маусымы Проберттің мансабындағы ең жарқын сәт болды. Ол 398 айыппұл минутымен лигадағы ең көп айыппұл минуттарын жинаған ойыншы ретінде өзінің беделін нығайтты, бұл көрсеткіш НХЛ тарихындағы ең жоғары көрсеткіштердің алтыншысы болды. Ол сондай-ақ 62 ұпаймен командада үшінші орынды бөлісті және жалғыз НХЛ «Жұлдыздар» ойынында ойнады. Сонымен қатар, Йзерман тізе жарақаты салдарынан плей-оффтың соңғы үш ойынынан басқа барлық ойындардан тыс қалғанда, «Ред Уингс» командасының плей-офф кезеңінде ең көп ұпай жинаған ойыншы болды. Проберттің мансабы 1989 жылы Детройт–Виндзор шекарасын өтеген кезде кокаин иелігінде ұсталғанынан кейін тоқырады. АҚШ кеден қызметкерлері Детройт–Виндзор туннелінде Проберттің іш киімдерінен 14 грамм кокаин тапты. Ол Миннесота штатындағы федералды түрмеде үш ай, содан кейін тағы үш ай жартылай бостандық режимінде болды және НХЛ-ден мерзімі белгісіз тоқтатылды. НХЛ оның түрмедегі жазасын аяқтағаннан кейін тоқтатуды алып тастады. Пробертке Канадаға депортация жасауға бұйрық берілді, бірақ ол дереу шағымдануға өтініш берді. Шағымдану процесі оған «Ред Уингс» командасымен мансабын жалғастыруға мүмкіндік берді, бірақ АҚШ-қа қайта оралу мүмкіндігі болмағандықтан, командамен Канадаға саяхаттауға тыйым салынды. Мәселе 1992 жылдың 7 желтоқсанында шешілді, Иммиграция және натурализация қызметі оның шағымын қабылдап, АҚШ пен Канада арасындағы саяхат құқығын қалпына келтірді. Проберт «Ред Уингс» командасына оралғанда, ол Джерард Галлантпен бірге команданың екінші капитаны болды. Оның айыппұл минуттары жоғары деңгейде қалып қойды, сонымен қатар ол маусым сайын орташа есеппен 40 ұпай жинады. «Ред Уингс» командасымен өткізген соңғы маусымында ол команда үшін бар болғаны 17 ұпай жинады. Осы кезде Проберт тағы да заңмен келіспеушілікке түсті. 1994 жылдың 15 шілдесінде Мичиган штатының Вест-Блумфилд қаласында мотоциклімен автокөлікке соқтығысып, жеңіл жарақат алды. Полиция оның қанындағы алкогольдің мөлшері заңмен белгіленген нормадан үш есе жоғары екенін анықтады, сонымен қатар оның денесінде кокаинның іздері табылды. Оқиға болған кезде Проберт шектеусіз агент мәртебесіне ие болды. 19 шілдеде «Ред Уингс» оған келісімшарт ұсынбайтынын мәлімдеді. «Бұл – соңы», – деді бас вице-президент Джим Девеллано. «Ұйымдағы 12 жылдық еңбек жолымда біз бір ойыншының және оның проблемаларына Пробертке қарағанда көбірек уақыт жұмсаған емеспіз».

Probert was drafted as the fourth pick in the third round (46th overall) in the 1983 NHL Entry Draft, in which the Red Wings also selected Kocur and Steve Yzerman. During the 1985–1986 and 1986–1987 seasons, Probert spent the majority of his time with the Red Wings while occasionally playing for their minor league affiliate Adirondack Red Wings of the American Hockey League. In the 1985–1986 season, he finished third on the team in penalty minutes behind Kocur and Randy Ladouceur, both of whom played more regular season games than Probert. In the 1986–1987 season, Probert accumulated only 24 points, but amassed 221 penalty minutes. The 1987–1988 season was the pinnacle of Probert's career. He cemented his reputation as an enforcer with a league leading 398 penalty minutes, the sixth highest single season total in NHL history. He also tied for third on the team with 62 points, and played in his only NHL All Star Game. In addition he contributed the most points during the Red Wings' playoff run, in which Yzerman missed all but the final three games with a knee injury. Probert's career hit a snag in 1989 when he was arrested for cocaine possession while crossing the Detroit–Windsor border. U. S. Customs agents at the Detroit–Windsor Tunnel found 14 grams of cocaine hidden in Probert's underpants. He served three months in a federal prison in Minnesota, three more months in a halfway house, and was indefinitely suspended from the NHL. The NHL lifted the suspension at the conclusion of his prison term. Probert was initially ordered to be deported to Canada following his conviction, but he immediately filed for an appeal. The appeal process allowed him to resume his career with the Red Wings, but barred him from traveling with the team to Canada, as he would not be allowed to return to the United States. The matter was resolved on 7 December 1992, when the Immigration and Naturalization Service granted his appeal, restoring his travel privileges between the United States and Canada. When Probert returned to the Red Wings, he was temporarily one of the alternate captains of the team along with Gerard Gallant. While his penalty minutes remained high, he also averaged 40 points a season. During his last season with the Red Wings, he accumulated only 17 points for the team. At this time, Probert once again got into trouble with the law. On 15 July 1994, he had minor injuries when he crashed his motorcycle into a car in West Bloomfield Township, Michigan. Police determined that his blood alcohol level was approximately triple the legal limit, and that there were also trace amounts of cocaine in his system. At the time of the accident, Probert had been ruled an unrestricted free agent. On July 19, the Red Wings announced that they would not offer him a contract. "This is the end," said senior vice president Jim Devellano. "[In] my 12 years with the organization we've never spent more time on one player and his problems than we have on Probert."

Чикаго Блэкхокс (1995-2002)

Проберт 1994 жылғы 23 шілдеде «Чикаго Блэкхокс» клубымен келісімшартқа отырды, бірақ 1994 жылдың қыркүйегінде комиссар Гэри Беттман оны белсенді тізімнен шығарды, ал Проберт 15 шілдедегі жол апатынан кейін және одан туындаған мас күйде көлік жүргізу айыбынан кейін емдеуге жатты. Осының салдарынан Проберт «Блэкхокс» құрамына қосылғанға дейін 1994-95 жылғы қысқартылған маусымды өткізіп алды. Проберттің «Блэкхокс» сапындағы алғашқы маусымы – ол бір маусымда 40 ұпайдан астам жинаған соңғы маусымы болды. Содан бері ол жинаған ұпайлары мен айыптық минуттары азайды. Ол «Ред Уингс» кезіндегі нәтижелілігіне қайта оралмаса да, мұз айдынында физикалық күшті ойыншы ретінде қала берді және басқа да тәртіп сақшыларымен ұзақ жылға созылған қарсыластығын жалғастырды. Проберт «Блэкхокс» сапында жүргенде түрлі жарақаттар алды, ең бастысы – 1997-98 жылғы маусымның көп бөлігін қатыстырмауына себеп болған иық буынының (ротаторлық манжетканың) жарақаты.

Қоғамдастық қатысуы

Ол қоғамдағы жас хоккейшілерді белсенді түрде қолдады және Red Wings ойындарына қатыса алмайтын балаларға жиі билеттер сатып алатын. 1989 жылы ол жас жанкүйерді қанағаттанбай тұрудан бас тартуға шақырды және оны одан асып түсетінін болжаған бәйгеге қатыстырды. 2011 жылдың 18 тамызына қарай, ол кісі 23 жылдан бері ішімдік ішпеген еді.

Зейнеткерлік

2001–2002 жылғы маусымнан кейін Проберт "Блэкхокс" командасымен келісім шартын тоқтатып, бос агент ретінде тізімге қойылды. Ешбір команда оны қабылдамағандықтан, оған "Блэкхокс" құрамындағы рөлі шектелетіні, тіпті қайтадан жастар лигасына жіберілуі мүмкін екені хабарланды. 2002 жылдың 16 қарашасында Проберт "Блэкхокс" командасының радио хабарлаушылар тобына қосылу үшін "бейресми" зейнеткерлікке шықты. 2003 жылғы маусым арасында Проберт ресми түрде зейнеткерлік туралы жариялады.

Медиада

Проберт, бұрынғы командаласы Джо Кокурмен бірге, Боб Даффтың "Bruise Brothers" атты кітабында баяндалған.

Әдеби шығармалары

Өлер алдында Проберт Кирсти Маклелан Деймен, Тео Флюридің «Отпен ойнау» атты бестселлер автобиографиясының қосымша авторымен бірге өзінің естелік кітабын жазу үстінде болған. Проберттің әйелі Дани оның өміс баянын айту және кітапты аяқтау қалауын орындауға шешім қабылдады. «Қатал жігіт: Өмірімнің шегінде» кітабы 2010 жылдың 26 қазанында HarperCollins Canada баспасынан жарық көрді.

Хоккейге байланысты кездесулер

Проберт қайырымдылық ойындарға үнемі қатысып, конгрестерде сөйлеп, жастарға арналған жаттығулар жүргізді. Оның «Қызыл қанаттар» командасының түлегі ретіндегі қызметі, оның қылмыстық тарихына байланысты, шекарадан өту үшін әр жолы иммиграциялық рұқсат алу қажеттілігімен шектелген еді. 2007 жылдың 2 қаңтарында Проберт көптеген бұрынғы «Red Wings» командаластарымен бірге Джо Луис Аренада Стив Йзерманның 19-шы нөмірін зейнеткерлікке шығару салтанатына қатысты. Ол «Red Wings» командасының 24-ші нөмірлі жейдесін киіп, бұрынғы командаласы Владимир Константиновқа салтанатты шараға мұзға көтерілуге көмектесті. Детройт көрермендері оны жылы қарсы алып, ол оған риза екенін айтты. Ол ойынды Джоуи Кокурмен бірге пенальти аймағының артында отырып тамашалады. Проберт Майк Майерстің 2008 жылғы «Махаббат гуруы» фильмінде хоккейші рөлінде эпизодтық түскен. Ол фильмде 28-ші нөмірлі жейде киюінің, ұзақ жылдар бойы қарсыласы болған Ти Домидің киген нөмірімен сәйкес келетініне қызығушылық білдірді. 2009 жылы Проберт Канаданың «Битва лезвий» (Battle of the Blades) реалити-шоуына қатысты, онда хоккейшілер мен мәнерлеп сырғанаушылар жұптасып өнер көрсетеді. Проберт Кристина Ленкомен жұптасқан.

Құқықтық мәселелер

2004 жылғы 4 маусымда Проберт BMW спорттық көлігін көшенің қарамағы жағына тоқтатқаны және жанындағы адамдармен есірткіге байланысты жанжалға түскені үшін қамауға алынды. Бірнеше полицей қызметкері араласып, Пробертті электрошокер мен таяқша көмегімен басып тастады. 2005 жылғы 1 шілдеде Проберт Виндзор аймағындағы (Лейкшоу) үйінде қоғамдық тәртіпті бұзғаны, қамауға қарсылық көрсеткені және полицейге шабуыл жасағаны үшін қайтадан қамауға алынды. Проберттің адвокаты Патрик Дюшарм бұқаралық ақпарат құралдарына: "Оның өзін кінәлі емес деп танып, сотқа баратынын күтемін", - деді.

Өлім

Боб Проберт 2010 жылғы 5 шілдеде жүрек талмасынан қайтыс болды. Ауа райының қатты ыстық болған күні, Сент-Клэр көлінде балаларымен, қайын атасымен және қайын анасымен қайықпен жүзіп жүргенде, Проберт "қатты кеуде ауруы" деп сипатталған симптомдарды сезініп, жергілікті уақыт бойынша сағат 14:00 шамасында құлап түсті. Оның қайын атасы, Корнуолл, Онтарио қаласының полиция бастығы Ден Паркинсон, оның өмірін сақтап қалу үшін жан сақтау шараларын жасауға тырысты. Ол тірілік белгілері жоқ күйде Виндзор облыстық ауруханасының Метрополитен кампусына жеткізілді. Оны қайта тірілту әрекеттері сәтсіз аяқталды және сол күні кешке қайтыс болды. 2010 жылғы 9 шілдеде Виндзор, Онтарио қаласында жерлеу рәсімі өтті, оған Дино Чикарелли, Тай Доми, Крис Нилан, Джерард Галлант, Дуг Гилмор, Стю Гримсон, Джои Кокур, Брэд МакКриммон, Даррен МакКарти және Стив Йзерман сияқты бірнеше бұрынғы командаластары мен қарсыластары, сондай-ақ «Ред Уингс» командасының бас менеджері Кен Холланд және иелері Майк пен Мариан Илич қатысты. Стив Йзерман аза тұту сөз сөйледі. 2011 жылғы наурыз айында Бостон университетінің зерттеушілері Проберттің миында созылмалы травматикалық энцефалопатияның белгілерін тапқанын хабарлады. 2017 жылғы 9 сәуірде Проберттің отбасы оның күлін Джо Луис Аренадағы «Ред Уингс» командасының соңғы ойынындағы айып алаңына шашыратып жіберді.

Жеке

Проберт 1993 жылы Даниэль Вудқа үйленді. Олардың төрт баласы бар. Оның үлкен ағасы Норм да хоккей ойнаған. Норм ешқашан НХЛ-де ойнаған жоқ, бірақ 2018 жылғы "Қаһарлы жігіт: Боб Проберт тарихы" атты деректі фильмінде Нормның "Чехословакияда қысқа ғана уақыт ойнағаны" айтылады.

Жазбалар

Detroit Red Wings франшизасының карьералық жаза минуты бойынша рекорды (2,090). Detroit Red Wings франшизасының бір маусымдағы жаза минуты бойынша рекорды (1987–88 маусымында 398). Барлық уақытта жаза минуты бойынша 5-орын (3,300).