Кіріспе
Британдық палеонтолог Ричард Алан Форти (Richard Alan Fortey) 1946 жылдың 15 ақпанында дүниеге келген. Кембридж университетінен PhD және DSc дәрежелерін алған.
Richard Alan Fortey (born 15 February 1946 He received a PhD and DSc from the University of Cambridge.
Мансап
Фортей Лондонның Табиғи тарих мұражайында палеонтолог ретінде ұзақ жылдар еңбек етті; оның зерттеу қызығушылықтарының басым бөлігі трилобиттерге арналған: 14 жасында ол алғашқы трилобитін тапты, бұл оның кейіннен мансапқа айналған құмарлығын оятып, дамытты. Ол көптеген трилобиттер түрлерін ашты және мұражайдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін де зерттеулерін жалғастыруда. Ол трилобиттер мен граптолиттерді, әсіресе ордовик кезеңіне жататын түрлерін, олардың жүйелемесін, эволюциясын және тіршілік ету жолдарын зерттейді; сонымен қатар ордовик палеогеографиясы мен оның өзге геологиялық кезеңдермен салыстырылуын зерттеуге қатысады; молекулалық деректер мен қазба жәдігерлері арқылы анықталған, бунақтылардың эволюциясын, әсіресе ірі топтардың пайда болуын және дивергенция уақыттары арасындағы байланысты зерттейді. Оның ғылыми еңбектерінде трилобиттер, ордовик стратиграфиясы және палеогеография тақырыбындағы 250-ден астам мақала бар. Ол геология, палеонтология, эволюция және табиғат тарихы сияқты әртүрлі тақырыптарда ғылыми-популярлық кітаптардың авторы. 2012 жылдан бері ол BBC Four телеарнасында табиғат тарихы бағдарламаларын жүргізіп келеді; 2002 жылы Бристоль университетінің Жоғары оқу орнында ғылым мен технологияны қоғамдық түсіну жөніндегі Коллиер профессоры, ал 1999–2009 жылдары Оксфорд университетінің палеобиологиясының қонақ профессоры болды.
Теледидар
Форти Дэвид Аттенбороның бірнеше бағдарламаларында пайда болды, соның ішінде 1989 жылы «Жоғалған әлемдер, жоғалған өмірлер» сериясының екінші эпизодында, сондай-ақ 2010 жылы «Бірінші өмір» бағдарламасында, жүргізушімен бірге Атлас тауларына трилобиттердің қазбаларын табу және түсіру үшін сапар шекті. Ол Discovery Channel арнасының «Болашақ – жабайы табиғат» деректік сериясына үлес қосты. 2012 жылы Форти BBC Four арнасында «Құтылып кеткендер: Табиғаттың бұзылмас жаратылыстары» сериясын ұсынды, ол Жер тарихындағы жаппай жойылу оқиғаларынан аман қалған түрлердің қазіргі заманғы ұрпақтарына толық көзқарас ұсынды. 2013 жылы ол BBC Four арнасында «Жартастардың құпия өмірі» бағдарламасын ұсынды, ол 2013 жылдың 16 сәуірінде көрсетілді. 2014 жылы Форти BBC Four арнасында «Қазбалардың ғажайып әлемі: Табиғаттың жасырын қазыналары» үш бөлімдік сериясын, одан кейін «Саңырауқұлақтың сиқыры» бағдарламасын ұсынды, онда ол саңырауқұлақтардың өсімдіктер мен жануарлармен, соның ішінде адаммен тығыз, бірақ әлі толық түсінілмеген байланыста екенін көрсетті. 2016 жылы ол BBC Four арнасында «Табиғаттың ғажайып әлемі: Эволюция аралдары» бағдарламасын ұсынды, ол эволюцияға арналған үш бөлімдік серия. Ол 2004 жылы BBC Two арнасының «University Challenge – The Professionals» бағдарламасында Палеонтологиялық қауымдастықтың құрамында, «Едем жобасын» жеңген команда мүшесі ретінде қатысты.
Құрметтер
Фортей палеонтология және геология ғылымдарына қызметтері үшін 2023 жылғы Жаңа жылдық наградалар бойынша Британ империясы орденінің офицері (OBE) атағымен марапатталды.
Марапаттар мен құрметтер
Академиялық зерттеулері үшін ол Лондон геологиялық қоғамының Лайелл медалімен, Лондон Линней қоғамының зоология жөніндегі Линней медалімен, Лондон зоологиялық қоғамының Фринк медалімен, SEPM-нің Р.С. Мур медалімен, Глазго геологиялық қоғамының Т.Н. Джордж медалімен марапатталған. 1997 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Оның ғылыми-танымдық жазбалары «Жасқын пейзаж» кітабы үшін «Жылдың табиғи дүниесі» сыйлығын (1994) жеңіп алды; ғылыми жазбалары үшін Льюис Томас сыйлығын (2003) алды және 2006 жылы Корольдік қоғамның ғылымды көпшілікке жеткізу жөніндегі Майкл Фарадей сыйлығының иегері атанды. 1998 жылы «Өмір: рұқсатсыз өмірбаян» Роне-Пуленк сыйлығына үміткер болды, 2001 жылы «Трилобит! : Эволюция куәгері» Ұлыбританияның ең беделді ғылыми-танымдық сыйлығы – Сэмюэл Джонсон сыйлығының тізіміне енді, ал 2005 жылы «Жер: жақын тарих» Корольдік қоғамның ғылыми кітаптар үшін Aventis сыйлығының тізіміне ілікті. «Өмір: рұқсатсыз өмірбаян» («Life: an Unauthorised Biography») «Нью-Йорк Таймс» газетінің «Жылдың он үздік кітабы» тізіміне енді. Ол балаларға арналған динозаврлар туралы өлеңдер жазды, тіпті Рубик текшесі туралы пародиалық кітап жазған. Форти 2007 жылы Лондон геологиялық қоғамының екі жүз жылдық мерейтойында президент болып сайланды және жақында Санкт-Эндрюс университеті, Ашық университеті, Бирмингем университеті және Лестер университетінің құрметті доктор дәрежесімен марапатталды. Ол сонымен қатар Палеонтологиялық қауымдастық пен Палеонтографиялық қоғамның президенті болды; 2009 жылы Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі болып сайланды. Форти Систематикалық қауымдастықтың, Корольдік қоғамның, Палеонтографиялық қоғамның (бұрынғы президент), Британдық микологиялық қоғамының (вице-президент) кеңестерінде және Лондон геологиялық қоғамының стратиграфиялық комитетінде қызмет етті; «Terra Nova», «Palaeontographica Italiana», «Historical Biology», Лондон Корольдік қоғамының «Biological Proceedings» және «Biology Letters» журналдарының редакциялық алқаларында жұмыс істеді.