Кіріспе
Катадиоптриялық телескоптың түрі. Шмидт-Кассегрен – Кассегрен шағылыстырғышының оптикалық жүйесімен Шмидт түзетуші линзасын біріктіретін, қарапайым сфералық беттерді қолданатын және ықшам астрономиялық құрал құратын катадиоптриялық телескоп.
The Schmidt–Cassegrain is a catadioptric telescope that combines a Cassegrain reflector's optical path with a Schmidt corrector plate to make a compact astronomical instrument that uses simple spherical surfaces.
Өнертабыс және жобалау
1940 жылы американдық астроном және линза жасаушы Джеймс Гилберт Бейкер алғаш рет Бернхард Шмидттың Шмидт камерасы үшін Кассегрен дизайнын ұсынды. Моунт-Уилсон обсерваториясының оптикалық цехы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскерилерге арналған оптикалық жобаларды зерттеу барысында оның бірінші прототипін жасады. Шмидт камерасындағы сияқты, бұл конструкцияда да сфералық негізгі айна және сфералық аберрацияны түзету үшін Шмидт түзету тақтасы қолданылады. Бұл Кассегрен конфигурациясында дөңес екінші айна өрісті тегістеуші ретінде қызмет етеді және суретті перфорацияланған негізгі айна арқылы негізгі айнаның артына орналасқан соңғы фокустық жазықтыққа жеткізеді. Кейбір конструкциялар фокустық жазықтыққа жақын қосымша оптикалық элементтерді (мысалы, өріс тегістеушілерді) қамтуы мүмкін. Бұл дизайнды алғаш рет қолданған ірі телескоп 1962 жылы Сент-Эндрюс университетіндегі Джеймс Грегори телескопы болды. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Джеймс Грегори телескопы ең үлкен Шмидт-Кассегрен телескопы деп танылған. Телескоптың өте кең көріс бұрышы бар, ол толық айдан 60 есе үлкен. Екі айнаның арақашықтығы жүйелік фокустық қатынасты шамамен f/10 деңгейінде анықтайды. Концентрлі (немесе моноцентрлі) Шмидт-Кассегрен дизайнының өте жақсы түзетілген түрі бар, онда барлық айна беттері мен фокустық бет бір нүктеге – негізгі айнаның қисықтық центріне концентрлі болады. Оптикалық тұрғыдан алғанда, компакт емес конструкциялар көбінесе компакт конструкцияларға қарағанда аберрацияны жақсырақ түзетеді және тегіс өріс береді, бірақ бұл ұзын түтік ұзындығының есебінен жүзеге асырылады.
Әуесқойлық астрономиялық қолданбалар
Шмидт-Кассегрейн дизайны тұтынушы телескоп өндірушілері арасында кең таралған, себебі ол өндіруге оңай шарықты оптикалық беттерді біріктіріп, рефракторлық телескоптың ұзақ фокустық қашықтығымен, алдына келген апертураға арзан бағасы бар рефлекторлық телескоптың артықшылықтарын ұштастырады. Компактты конструкциясы оны берілген апертурасы үшін өте ыңғайлы етеді, бұл оның сатуға қолайлылығын арттырады. Олардың жоғары f саны олардың Шмидт камерасының алдыңғы нұсқасы сияқты кең көрістік телескоп емес екенін көрсетеді, бірақ олар тар көрістік терең ғарыш пен планеталарды бақылауға жақсы. Бұл дизайнның тұтынушылық нұсқалары көбінесе дәстүрлі окулярдың орнына негізгі айнаның орнын реттеу арқылы фокусқа келтіріледі. Бұл айнаның орналасуындағы шағын өзгерістер телескоптың фокустық қашықтығымен пропорционалды түрде ұлғайтылатынын білдіреді. Айна бекітілмегендіктен, ол сәл қозғалып, бейнеде ығысуға себеп болуы мүмкін. Бұл "айнаның жылғалануы" деп аталады. Кейбір Шмидт-Кассегрейн телескоптары негізгі айнаны фокусқа келгеннен кейін бекіту үшін айна құлыптарымен жабдықталған.