Кіріспе
Көпфункционалды стадион, Хорватияның Загреб қаласында орналасқан көпфункционалды стадион. Максимир ауданының атымен аталған бұл стадион елдегі ең ірі стадиондардың бірі болып табылады, қазіргі кезде 25 912 орынға және ең жоғары 35 423 орынға дейін көлеміне ие. Бұл хорваттық «Динамо Загреб» клубының үй стадионы және 1990 жылдан бері Хорватия ұлттық футбол құрамасы көптеген халықаралық жарыстарда пайдаланады. 1912 жылы салынған стадион 1948, 1998 және 2011 жылдары жаңартылды. Оның құрылыстары концерттік алапқа айналуы мүмкін, оны музыкалық шаралар өткізу үшін қолданады. Максимир стадионында төрт трибуна бар: солтүстік, шығыс, батыс және оңтүстік, барлық орындықтар отырғызылған, стадионда көрермендер үшін тұрған орын жоқ. 2011 жылдың маусым айында стадионды күрделі жөндеуден өткізу кезінде жаңа орындықтар орнатылды және орындықтар арасындағы қашықтық арттырылды. 2020 жылдың 22 наурызында Загребті қатты қалқыма қозғалысы шалқалағаннан кейін шығыс трибунасы көрермендерге жабық.
Maksimir Stadium (, ) is a multi use stadium in Zagreb, Croatia. Named after the surrounding neighbourhood of Maksimir, it is one of the largest stadiums in the country with a current seating capacity of 25,912 and a maximum possible capacity of 35,423. It is the home stadium of Croatian club Dinamo Zagreb and has been used since 1990 by the Croatia national football team for the majority of international competitions. Built in 1912, the stadium underwent renovations in 1948, 1998, and 2011. Its facilities can be converted into a concert stage which has been used to host musical acts. Maksimir Stadium has four stands: north, east, west, and south, with all seats seated, and no standing places for spectators in the stadium. A major renovation of the stadium in June 2011 saw new seats installed, and a greater distance created between seats. Due to the strong earthquake that struck Zagreb on March 22, 2020, the east stand has not been open to spectators.
Құрылыс және алғашқы жылдар
Спорттың Загребтегі танымалдылығының артуымен қатар, Хорватиядағы алғашқы көпсалалы клубтардың бірі болған жергілікті футбол клубы ХАШК өз клубы үшін жаңа стадион салуды шешті. Олар Максимир саябағының қарама-қарсы жағында орналасқан, Загребтің Зетице ауданындағы жерді Загреб архиепископиясынан сатып алды. ХАШК 6000 орындық ағаш трибуна салды, ол сол кезде Загребтегі тұңғыш жабдықталған трибуна болды. Стадион 1912 жылғы 5 мамырда ашылды, ал жаңа стадионның ашылу салтанатында ХАШК және олардың қалалық қарсыласы ХСК Граждански Загреб ашылуды тойлау үшін бірнеше достық матч өткізді. ХАШК пен ХСК Граждански Загреб арасындағы тығыз қарым-қатынас пен одақтың нәтижесінде, соңғысы нашар күйде болған Котурашка стадионында ойнағандықтан, Граждански де өз үй матчтарын жаңа Максимир стадионында өткізе бастады. 1941 жылғы 26 мамырда Хорватия Тәуелсіз Мемлекетінің усташ фашистік үкіметінің өкілі Максимир стадионында Загребтің жас студенттерімен кездесуде сөйлеген сөзінде серб және еврей студенттерін бөліп-таратуға бұйрық берді, бірақ балалар бұйрыққа бағынбады. Осыдан кейін, 1941 жылдың маусым айында наразы жастар стадионды өртеп жіберді. 2023 жылдың тамызында Money агенттігі жүргізген зерттеуге сәйкес, Максимир Google, TripAdvisor және Football Ground сияқты платформалардағы пікірлер негізінде Еуропадағы үшінші ең нашар футбол стадионы деп танылды.
Халықаралық матчтар
Күні Нәтиже Жарыс 25 маусым 1952 4–1 Халықаралық жолдас матч 18 қазан 1953 3–1 9 мамыр 1954 0–2 17 маусым 1956 1–1 1955–60 Орталық Еуропа Халықаралық Кубогы 12 қыркүйек 1956 5–2 Реттік емес жолдас матч 12 мамыр 1957 6–1 1955–60 Орталық Еуропа Халықаралық Кубогы 5 қазан 1958 4–4 Халықаралық жолдас матч 19 қараша 1961 2–1 30 қыркүйек 1962 2–3 3 қараша 1963 2–0 8 мамыр 1966 18 қараша 1970 21 қазан 1973 0–0 1974 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу 28 қыркүйек 1974 1–0 Халықаралық жолдас матч 15 қазан 1975 3–0 Еуропа Чемпионаты 1976 іріктеу 24 сәуір 1976 2–0 Еуропа Чемпионаты 1976 ширек финал 16 маусым 1976 3–1(қ.с.у.) Еуропа Чемпионаты 1976 жартылай финал 19 маусым 1976 3–2(қ.с.у.) Еуропа Чемпионаты 1976 үшінші орын үшін матч 8 мамыр 1977 0–2 1978 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу 4 қазан 1978 1–2 Еуропа Чемпионаты 1980 іріктеу 13 маусым 1979 4–1 Халықаралық жолдас матч 12 қараша 1983 0–0 6 қыркүйек 1989 3–1 1990 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу 3 маусым 1990 0–2 Халықаралық жолдас матч 17 қазан 1990 2–1 Реттік емес жолдас матч 22 қазан 1992 3–0 Халықаралық жолдас матч 25 маусым 1993 3–1 4 маусым 1994 0–0 9 қазан 1994 2–0 Еуропа Чемпионаты 1996 іріктеу 25 наурыз 1995 4–0 26 сәуір 1995 2–0 3 қыркүйек 1995 7–1 10 қараша 1996 1–1 1998 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу 6 қыркүйек 1997 3–2 29 қазан 1997 2–0 1998 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу плей-офф 6 маусым 1998 7–0 Халықаралық жолдас матч 14 қазан 1998 3–2 Еуропа Чемпионаты 2000 іріктеу 28 сәуір 1999 0–0 Халықаралық жолдас матч 21 тамыз 1999 2–1 Еуропа Чемпионаты 2000 іріктеу 4 қыркүйек 1999 1–0 9 қазан 1999 2–2 29 наурыз 2000 1–1 Халықаралық жолдас матч 28 мамыр 2000 0–2 11 қазан 2000 1–1 2002 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу 6 қазан 2001 1–0 27 наурыз 2002 0–0 Халықаралық жолдас матч 17 сәуір 2002 2–0 29 наурыз 2003 4–0 Еуропа Чемпионаты 2004 іріктеу 11 қазан 2003 1–0 15 қараша 2003 1–1 Еуропа Чемпионаты 2004 іріктеу плей-офф 31 наурыз 2004 2–2 Халықаралық жолдас матч 4 қыркүйек 2004 3–0 2006 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу 9 қазан 2004 2–2 26 наурыз 2005 4–0 30 наурыз 2005 3–0 8 қазан 2005 1–0 7 қазан 2006 7–0 Еуропа Чемпионаты 2008 іріктеу 11 қазан 2006 2–0 24 наурыз 2007 2–1 6 маусым 2007 0–0 8 қыркүйек 2007 2–0 13 қазан 2007 1–0 6 қыркүйек 2008 3–0 2010 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу 10 қыркүйек 2008 1–4 15 қазан 2008 4–0 6 маусым 2009 2–2 5 қыркүйек 2009 1–0 7 қыркүйек 2010 0–0 Еуропа Чемпионаты 2012 іріктеу 12 қазан 2010 2–1 Халықаралық жолдас матч 17 қараша 2010 3–0 Еуропа Чемпионаты 2012 іріктеу 6 қыркүйек 2011 3–1 15 қараша 2011 0–0 Еуропа Чемпионаты 2012 іріктеу плей-офф 29 ақпан 2012 1–3 Халықаралық жолдас матч 7 қыркүйек 2012 1–0 2014 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу 22 наурыз 2013 2–0 7 маусым 2013 0–1 11 қазан 2013 1–2 19 қараша 2013 2–0 2014 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу плей-офф 9 қыркүйек 2014 2–0 Еуропа Чемпионаты 2016 іріктеу 28 наурыз 2015 5–1 10 қазан 2015 3–0 5 қыркүйек 2016 1–1 2018 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу 12 қараша 2016 2–0 24 наурыз 2017 1–0 3 қыркүйек 2017 1–0 9 қараша 2017 4–1 2018 жылғы Әлем Чемпионатына іріктеу плей-офф 15 қараша 2018 3–2 2018–19 жылғы УЕФА Ұлттар Лигасы А 21 наурыз 2019 2–1 Еуропа Чемпионаты 2020 іріктеу 11 қазан 2020 2–1 2020–21 жылғы УЕФА Ұлттар Лигасы А 14 қазан 2020 1–2 22 қыркүйек 2022 2–1 2022–23 жылғы УЕФА Ұлттар Лигасы А
Жаңарту жоспарлары
1998 жылғы жаңарту жоспарларына алаңды көлденеңдету және қазіргі жүгіру жолағы орналасқан жерге 16 000 орындық қосу кірді. Жобаға сондай-ақ, заманауи шатыр құрылысын салу да қарастырылды. Максимир стадионының сыйымдылығы 60 000 адамға дейін жететін, қатаң футбол стадионы болуы тиіс еді. Бірақ, 2000-шы жылдардың басында жаңарту жұмыстары тоқтап қалды. 2008 жылы Загреб қалалық әкімдігі екі мүмкін стадион жобасын ұсынды: қазіргі орнындағы Максимир жобасы және Каджерика ауданындағы Вулкан (Вулкан) жобасы. Екі ұсыныс та халықтың дауыс беруіне ұсынылуы керек еді, бірақ ілгерілеу аз болды.
Қажырика ұсынысы
Жаңа стадионның жобалау конкурсын 2008 жылдың мамыр айында сәулетші Хрвое Нжирич жеңіп алды. "Көк жанартау" деген атпен белгілі болған жеңімпаз жоба 55 000 орынға арналған, көк түсті поликарбонаттан жасалған күмбезбен сырттан жабылып, стадионның үстінде фотоэлектрлік панельдермен жабылған, бұлтқа ұқсас құрылыммен жабдырылған болатын. Алғашқыда 2008 жылдың маусымына жоспарланған референдум бірнеше рет кейінге жылдырылып, өткізілген жоқ. 2012 жылдың қазан айында жоба тоқтатылды, бірақ 2013 жылы УЕФА Еуро-2020 турниріне үміттене отырып, қысқа мерзімге қайта жандандырылды, сондай-ақ 2018 жылы Хорватияның Әлем чемпионаттарындағы тарихи жетістіктерінен кейін тағы да жаңғыртылды.
Жақында жасалған жоспарлар
2018 жылы стадионды бұзу және сол жерде жаңа, заманауи стадион салу мүмкіндігі талқыланды. 2019 жылы «Динамо» Загреб «Максимирді» бұзып, Хорватия үкіметінің көмегінсіз жаңа стадион салатынын мәлімдеді, бірақ Загребті басқарушы органы мен қала әкімі Милан Бандичтің растауын күтті. Бірақ, көп ұзамай «Динамо» мен Загреб қаласы жаңа стадионды бірлесіп салуға келісті. Жаңа стадион қазіргі «Максимир» стадионының орнында салынуы және 30 000 көрерменге арналуы жоспарланды. Стадионда гараж, сауда орталығы, қонақ үй және жанкүйерлерге арналған бірнеше аймақтар болуы керек еді. 2020 жылы Загребте болған жер сілкінісінен кейін келіссөздер қайтадан тоқтатылды. 1997 жыл мен 2015 жыл аралығында стадионды жаңартуға барлығы 800 млн HRK (шамамен 108 млн еуро) жұмсалды. 2022 жылдың қазанында Хорватия үкіметінің өкілі Марко Милич үкімет пен Загреб қаласының көмегімен жаңа «Максимир» стадионы салынатынын мәлімдеді. 2023 жылдың маусым айында Загреб қаласының әкімі Томислав Томашевич Загребтің екінші ірі стадионы – «Краньчевичева» стадионын қайта құру жоспарларын жариялады. Жоспарға стадионның сыйымдылығын 12 000 орынға дейін ұлғайту және барлық төрт трибунаны толыққанды жаңарту кірді. Жоспарды таныстырған кезде Томашевич «Динамо» Загребтің 2025 жылы «Максимирден» көшіп, аяқталғаннан кейін «Краньчевичевада» ойнауын жоспарлап отырғанын, осылайша «Максимирдегі» ескі стадионды бұзып, оның орнына жаңа стадион салуға болатынын айтты. 2023 жылдың шілдесінде Хорватияның екі ірі футбол стадионы – «Максимир» мен «Полюд» Хорватия үкіметі тарапынан ұлттық маңызы бар спорттық құрылыстар деп жарияланды. Бұл шешім үкіметтің «Максимирде» жаңа стадион салу және «Полюдта» ауқымды жөндеу жұмыстарын аяқтау ниетін растады. 2023 жылдың желтоқсанында Хорватия үкіметі, Загреб қаласы және Загреб архиепископиясы жер құқығына қатысты дауды шешіп, қазіргі «Максимир» стадионының орнында жаңа стадион салуға келісті. Бұл стадионды қайта құру процесіндегі ең қиын кедергілердің бірі саналған.