Кіріспе

Интернеттің белгілі бір бөлімдерін пайдалану үшін төлем жасау. «Серфинг үшін төлеу» (PTS) – 1990-жылдардың соңында танымал болған, бірақ дотком дағдарысынан кейін күрт төмендеген онлайн бизнес-моделі. PTS компаниялары өздерінің басты артықшылығын пайдаланушыларға веб арқылы жарнамалық мазмұн қарағаны үшін сыйақы ретінде жарнамадан түскен табысты бөлісу арқылы жарнамалады. Қатысу үшін пайдаланушылар өзінің интернеттегі іс-әрекетін қадағалап, мақсатты жарнамаларды көрсетіп тұратын бағдарламалық құралды орнатуы керек болды.

Процесс

PTS компаниясы өз мүшелеріне жеке компьютерлерге орнатылатын бағдарлама ұсынды, ол мүше веб-серфинг жасағанда жарнама баннерлерін көрсетуді жеңілдетті. Компанияның қарау жолағы бағдарламалық жасақтамасы пайдаланушының кірген веб-сайттарын қадағалауға мүмкіндік бергендіктен, PTS компаниясы жарнама берушілері үшін мақсатты жарнамаларды көрсетуге қол жеткізді. Бұл жарнама берушілер PTS компаниясына әрбір сағат үшін шамалы сома (әдетте 0,50 АҚШ доллары) төледі. 1999 жылдың наурызында іске қосылып, жаңа мүшелерді тартудың көп деңгейлі маркетинг жүйесін пайдаланып, іске қосылғаннан кейін бір жылда 13 миллион мүшеге жетті. Бұл схема, «Вебте серфинг жасағаныңыз үшін ақы алыңыз» деген ұранмен, кез келген адам интернеттен аз күш жұмсап ақша таба алады деген ойға негізделген. PTS компаниялары компанияны алдауға тырысқан адамдарды тартты және компания мүшелері спамдық шабуылдардың салдарынан шоттарын жабуға жиі мәжбүр болды. Пайдаланушыларға серфинг жасауды симуляциялауға мүмкіндік беретін бағдарламалық құралдар пайда болды, ал кейбір пайдаланушылар үстелдерінің айналасында жүретін механикалық тышқанды жылжыту құрылғыларын жасады (мысалы, «JiggyMouse»). Бұл бағдарламалар мен құрылғылар пайдаланушыларға компьютерді қосып қойғаны үшін ғана ақша табуға мүмкіндік берді. Бұл тенденция PTS компаниялары мен алаяқтықтан қорғау бағдарламасын жасаған, осы модельді пайдаланудың алдын алуға тырысқан, сондай-ақ алаяқтық бағдарламаларды әзірлеушілердің бағдарламадағы кемшіліктерді табуға тырысқан арасындағы қару-жарақ жарысын бастады, олар өз бағдарламаларының үнемі жаңарып жатқан нұсқаларын шығарды. Алайда, 2001 жылдың соңында дотком көпіршігінің күйреуімен ірі PTS компаниялары банкротқа ұшырады, өйткені олардың жалғыз кіріс көзі интернет жарнамасы болды. Қалған PTS компаниялары көбінесе пайдаланушылар веб-серфинг жасағанда немесе маркетингтік электрондық поштаға жауап бергенде, сондай-ақ белгілі бір дүкендерде сауда жасағанда сыйлықтарға айырбасталатын сыйлық ұпайларын жинап алатын сыйақыға негізделген жүйеде жұмыс істейді. Agloco сияқты стартаптар бұл тұжырымдаманы «назарға ақы төлеу» схемасы ретінде қайта жаңартып, интернет пайдаланушысына серфингтің тоқтатылуы үшін немесе оның туралы және интернет әдеттері туралы ақпарат үшін ақы төленеді. Brave деп аталатын веб-браузер жарнамаларын көруге келісетін пайдаланушыларымен кірісті бөлісу мүмкіндігін ұсынды. Оны JavaScript тілін жасаған Брендан Эйх және Брайан Бонди жасаған. Brave сонымен қатар пайдаланушыларға токендер беріліп, олар ақырында доллармен айырбасталатыны уәде етілген, криптовалюта сияқты жұмыс істейтін, серфинг жасағаны үшін өтемақы төлеудің балама жолын ұсынды.