Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сирет (Siret; Серет; Szeretvásár) – Румынияның солтүстік-шығысындағы Сучава округінің қаласы, муниципалитеті және бұрынғы латын епископтығы. Ол Буковина тарихи аймағында орналасқан. 2021 жылғы халық санауы бойынша Сирет округтың 11-ші ірі қалалық елді мекені болып табылады және оның халқы 6 708 адамды құрайды. Бұл Румынияның ең көне қалаларының бірі және 14 ғасырдың соңында Ортағасырлық Молдавия княздығының астанасы болған. Сонымен қатар, қала Мәнэстиоара және Пэдурени атты екі ауылды басқарады.
Siret (; Sereth; Szeretvásár; Серет; ) is a town, municipality and former Latin bishopric in Suceava County, northeastern Romania. It is situated in the historical region of Bukovina. Siret is the 11th largest urban settlement in the county, with a population of 6,708 inhabitants, according to the 2021 census. It is one of the oldest towns in Romania and was the capital of the medieval Principality of Moldavia during the late 14th century. Furthermore, the town administers two villages: Mănăstioara and Pădureni.
География
Сирет қаласы Украинамен шекараға жақын, Сучава округінің солтүстік-шығыс шетінде орналасқан. Бұл Румынияның солтүстігіндегі маңызды шекаралық өткелдердің бірі болып табылады, мұнда автомобильдік және теміржол байланысы бар. Вишани теміржол станциясы Сиреттен батысқа қарай орналасқан және Румыния мен Украинадағы Вадул-Сирет теміржол станциясы арасындағы теміржол өткелдерін бақылау пункті ретінде жұмыс істейді. Румыния жағындағы рельс стандартты өлшемде, ал Украинаға қарай орыс үлгісіндегі кең рельсқа ауысады. Сирет – Румынияда рельс өлшемін өзгертуге мүмкіндік беретін шағын қондырғылардың бірі, бұл тасымалдауды қосымша ауыстырусыз жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Сирет Черновцы мен Сучава қалаларының арасында, Сирет өзенінің оң жағалауында орналасқан. Еуропалық E85 тас жолы қаладан өтеді.
The town of Siret is located at the north eastern limit of Suceava County, from the border with Ukraine. It is one of the main border crossing points in the north of Romania, having both a road border post and a rail connection. Vicșani railway station is west of Siret and functions as the border control point for rail crossings between Romania and the border transit station at Vadul Siret railway station in Ukraine. The rail is on a standard gauge on the Romanian side and continues as a Russian style broad gauge into Ukraine. Siret is one of the few places in Romania which provides a gauge change equipment, allowing transportation without transfer. Siret is situated halfway between Chernivtsi and Suceava, on the right bank of the Siret River. The European route E85 crosses the city.
Тарих
1211–1225 жылдар аралығында Сирет қаласының жанындағы төбеде Тевтон орденінің рыцарлары бекініс салған. 1241 жылы қала мен Тевтон бекінісін татарлар қиратқан. Кейбір тарихи деректерге сәйкес, Сирет туралы алғашқы құжат 1339 жылға дейін жетеді. Серет 1370–1390 жылдар аралығындағы Ресей қалалары тізімінде Валахиядағы орыс қаласы ретінде көрсетілген. Қала 14 ғасырдың соңында Молдавия княздығының бұрынғы астанасы болды. 1770 жылы Ресей императорлық әскері қаланы басып алды, осының салдарынан холера эпидемиясы басталып кетті. Буковинаның қалған бөлігімен бірге Сирет 1775 жылдан 1918 жылға дейін Габсбург монархиясының (кейін Австрия-Мажарстан) билігінде болды. Австро-Венгрия империясы тұсында (1774–1918) Сиретте бірнеше маңызды украиндық мекемелер болды: Буковинадағы «Руска Бесида» мен «Украинская Школа» қоғамының бөлімшелері, украин Бурсасы және т.б. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сирет 1944 жылдың 3 сәуірінде 1-ші Украина майданының совет әскерлері Днепр-Карпат шабуылы барысында басып алынды.
During the period 1211–1225, on a hill near Siret a fortress was built by the Teutonic Knights. The town and the Teutonic castle were destroyed by the Tatars in 1241. The first document of Siret dates back to 1339, according to some historical sources. Seret is mentioned as a Russian city in Wallachia in the List of Russian cities (1370 1390). The town was the capital of the former principality of Moldavia, in the late 14thcentury. The Imperial Russian Army occupied the town in 1770, and, as a consequence, an epidemic of cholera broke out. Together with the rest of Bukovina, Siret was under the imperial rule of the Habsburg monarchy (later Austria Hungary) from 1775 to 1918. During the Austro Hungarian Empire (1774 1918), Siret was a city with a number of important Ukrainian institutions: branches of the Ruska Besida in Bukovina and the Ukrainska Shkola society, the Ukrainian Bursa, etc. During World War II, Siret was captured on 3April 1944 by Soviet troops of the 1st Ukrainian Front in the course of the Dnieper–Carpathian Offensive.
Діндер
Византия империясының 14 ғасырда православиелік аймақтық үстемдік ететін одақтас ретінде әлсіреуі және 13 ғасырдан бері латындық кешірімді ордендердің миссияларын ескере отырып, Молдавия князі Богдан I 1359 жылы Польшадан көмек және қорғау іздеді, латын миссионерлерін, францискандықтарды (1340 жылы Сиретте монастырь құрған) және доминикандықтарды қабылдады. Оның ұлы және жанама мұрагері Молдавияның Латчу (1365-1373) Римге өзінің және халқының католицизмге өтуін уәде етті және Папа Урбан V-тен миссионерлер жіберіп, өзінің княздығының астанасы Сиретте латын дін ауданын құруды сұрады, бұл 1371 жылы орындалды. Бастапқыда ол 1412 жылға дейін тікелей Киелі Таққа бағынды, содан кейін Львов архиепископтығына (поляк тілінде Лвов; қазір Украинада) қарасты. Сирет Рим-католик дін ауданы 1388 жылы Молдавия князі Петру Сиреттен Сучаваға княздық астанасын көшірген кезде құлдырауға бастады және іс жүзінде таратылды. Бірақ шамамен 1418 жылдан бастап Киелі Тақ оның аумағын мұра еткен Бая дін ауданы деп аталатын тағы бір Молдавия епископтығын құрды (1434). 16 ғасырдың ортасында еврей қауымы пайда болды. Сионистік қозғалыс 20 ғасырдың басында, жергілікті еврейлердің көпшілігі саудамен айналысқан кезде басталды. 1912 жылдан 1918 жылға дейін қала әкімі еврей болды және қалалық кеңесте еврейлер өкілдік етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде еврейлер Ресей империясының әскері жетіп келгенге дейін қашып кетіп, оралғанда мүлкі жойылған еді. Буковина Румыниямен біріккеннен кейін жаңа билік еврейлердің еркін кәсіптеріндегі лицензияларын жойды және еврей шенеуніктерін лауазымдарынан шеттетуге мәжбүр етті. 1930 жылы қала халқының 14% құраған 2121 еврей тұрды. 1936 жылы Вишниц әулетінің Барух Хагер раввин болып тағайындалды және ешива ашты. Соғыс аралық кезеңде сионистік жастар ұйымдарының қызметі белсенді болды. 20 маусым 1941 жылы, Румынияның Екінші дүниежүзілік соғысқа кіруінен бұрын, Ион Антонеску режимі Сирет еврейлерін Дорнештиге шеруге мәжбүр етті, содан кейін оларды Крайова мен Калафатқа, соңында Приднестровьеге (Румыниядағы Холокостқа қараңыз) тасымалдады. 1944 жылы Кеңес әскерлері онда 460 Сирет еврейін азат етті, олардың 400-і кейін Палестинаға кетті. Бүгінде халықтың көп бөлігі румын православиесін ұстанады, сонымен қатар рим-католиктер, елуіншілер, грек-католиктер және бірнеше евангелистік христиан азшылықтары бар.
Given the 14th century decline of the Byzantine empire as Orthodox regional superpower ally and Latin mendicant orders missions since the 13th century, the prince Bogdan I of Moldavia obtained virtual independence in 1359 as founding voivode (autonomous prince), seeking aid and protection from Poland, welcomed Latin missionaries, Francescans (founding a monastery at Siret in 1340) and Dominicans. His son and indirect successor Lațcu of Moldavia (1365 1373) promised Rome his and the people's conversion to Catholicism and asked Pope Urban V to send missionaries and erect a Latin diocese in his principality's capital, Siret, which happened in 1371, initially directly subject to the Holy See until 1412 when it was made suffragan of the Archbishopric of Lviv (Lwów in Polish; now in Ukraine). This Roman Catholic Diocese of Siret started to decline in 1388 when prince Petru of Moldavia transferred the Moldavian voivode's capital from Siret to Suceava, and was effectively suppressed, but from circa 1418, the Holy See erected another Moldavian bishopric, the Diocese of Baia, which inherited its territory ( 1434). There was a Jewish community by the mid 16th century. Zionist activity began at the turn of the 20thcentury, a time when most of the local Jews worked in commerce. From 1912 to 1918, the mayor was Jewish and the town council included Jews. During World WarI, Jews fled in advance of the Imperial Russian Army, and found their property destroyed when they returned. After the union of Bukovina with Romania, the new authorities revoked licenses for Jewish members of the free professions and removed Jewish officials from their posts. In 1930, there were 2,121 Jews or 14% of the town's population. In 1936, Baruch Hager of the Vizhnitz dynasty was named rabbi and opened a yeshiva. During the interwar period, there was activity by Zionist youth movements. On June20, 1941, just before Romania's entry into World WarII, the authorities of the Ion Antonescu regime forced the Jews of Siret to march to Dornești before transporting them to Craiova and Calafat and finally Transnistria (see The Holocaust in Romania). Soviet troops liberated 460 Siret Jews there in 1944; 400 of them subsequently left for Palestine. Today, most of the population is Romanian Orthodox, with Roman Catholic, Pentecostal, Greek Catholic, and several Evangelical Christian minorities.
Демография
Сирет 1992 жылы халқы ең көп болған кезге жетті, қала шегінде 10 000-нан астам адам тұрды. 2016 жылы Сиретте 10 000 тұрғын болды. 2021 жылғы халық санауы бойынша қалада 6 708 адам тұрады. 2011 жылғы халық санауы мәліметтеріне сәйкес, Сиретте 7 721 тұрғын өмір сүрді, бұл 2002 жылғы халық санауында тіркелген көрсеткіштен төмендеді, ол кезде қалада 9 329 тұрғын болған. 2011 жылы жалпы халықтың 95,85% румындықтар, 2,55% украиндықтар, 0,72% поляктар, 0,42% немістер (Буковина немістері) және 0,28% орыстар (Липован орыстары) құрады. Сирет – Сучава округындағы халқы ең көп он бірінші қалалық елді мекен.
Siret reached its peak population in 1992, when more than 10,000 people were living within the town limits. In 2016, Siret had a population of 10,000 inhabitants. At the 2021 census, the town had a population of 6,708. According to the 2011 census data, 7,721 inhabitants lived in Siret, a decrease from the figure recorded at the 2002 census, when the town had a population of 9,329 inhabitants. In 2011, of the total population, 95.85% were ethnic Romanians, 2.55% Ukrainians, 0.72% Poles, 0.42% Germans (Bukovina Germans), and 0.28% Russians (Lipovans). Siret is the eleventh most populated urban locality in Suceava County.
Халықаралық қатынастар
Сирет – Еуропалық Одақтағы 24 қаланың біріккен қауымдастығы – Douzelage мүшесі. Бұл белсенді бағдарлама 1991 жылы басталды, және басқа елдерден әкелінген өнімдер жәрмеңкесі мен фестивальдер сияқты тұрақты іс-шаралар ұйымдастырылады. Қазіргі таңда үш қосымша қаламен (Кипрдегі Агрос, Словениядағы Шкофья Лока және Болгариядағы Трявна) мүшелікке қатысты келіссөздер жүргізілуде.
Siret is a member of the Douzelage, a unique town twinning association of 24 towns across the European Union. This active program began in 1991, and regular events, such as a produce market from each of the other countries and festivals. Discussions regarding membership are also in hand with three additional towns (Agros in Cyprus, Škofja Loka in Slovenia, and Tryavna in Bulgaria).