Дальманитістер: Жоғалған үш бөлікті жәндіктер туысы

Кіріспе

Дальманиттер (Dalmanites) – факопидтер отрядына жататын трилобиттер туысы. Олар кейінгі Ордовик кезеңінен орташа Девон кезеңіне дейін өмір сүрген. D. maecurua = Amazonaspis maecurua
D. micheli = Phacopidina micheli
D. pleione = Bellacartwrightia pleione
D. torrubiae = Zeliszkella torrubiae
D. weaveri var. tenuimucronata = Bessazoon tenuimucronata

Сипаттама

Далманиттер – трилобиттер туысы, орташа (шамамен ұзын), орташа күмбезді экзоскелетімен, кері жұмыртқа пішіндес контурымен (енінен 1,5 есе ұзын). Оның бас қалқаны (немесе цефалоны) жартылай дөңгелек пішіндес, ал цефалонның бүйірінен 8-ші кеуде сегментіне дейін созылған берік (жанама) тікендері бар. Цефалонның алдыңғы жиегі жартылай дөңгелек немесе параболалық, және ол қарапайым, қысқа алдыңғы кеңейтімге ие болуы мүмкін. Жүздік тігіс преглабелльді ойыстың ішінде орналасқан немесе оған жанасады. Цефалонның (немесе глабелланың) орталық көтеріңкі бөлігінің алдыңғы бөлігі басқа бөліктерінен әлдеқайда кең. Алдыңғы бөлігі күмбезді. Көзі орташадан үлкен, жақшаның шамамен жартысына тең. Қарнынан (немесе дубльордан) көрінетін "тігіс" кең және жазық, ал терең және кең антенналық ойысқа ие. "Тілше" (немесе гипостома), сондай-ақ тек төменгі жағынан ғана көрінеді, үшбұрышқа жуық (ұзындығы енімен шамамен тең) және артқы жиегінде үш әлсіз тісшемен әшекейленген. Гипостоманың алдыңғы бөлігінде жаққа қарай созылатын әлсіз қанаттары бар. Кеудесі 11 сегменттен тұрады. Сегменттердің ұштары сүйір, ал артқы сегментке қарай бұрыш шамамен 30 градустан бастап ішке қарай сәл бұрылады. Құйрық қалқаны (немесе пигидиум) үлкен, үшбұрышқа жуық, ұзындығы енінен 2/3-3/4 есе артық. Осі күмбезді және пигидиум енінің ±35% құрайды, ал 12-15 сақинадан тұрады. 9-10 терең және кең плевралық ойыстардың түбі жалпақ немесе аздап ойыс. Әр плевралық қабырғаның арасындағы ойыстар (немесе интерплевралық ойыстар) өте тар. Әр плевралық қабырғаның алдыңғы жолағы артқы жолағынан кеңірек және қалың. Плевралық ойыстар шетке дейін жетеді. Пигидиумның ұшы (немесе мукро) күмбезді және көбінесе тікенге айналған, түрлерге қарай өзгеруі мүмкін. Бүкіл экзоскелет ұсақ және ірі түйіршіктермен жабылған. Англияның силурийлік Коалбрукдейл формациясынан жұмсақ тіндері сақталған, анықталмаған түрдің үлгісі белгілі. Антенналар сақталмаған, бірақ екі тармақты аяқ-қол жұптары сақталған, үш жұбы цефалонда, 11 жұбы кеудеде және кем дегенде 3 жұбы пигидиумда кездеседі. Кеуде жұптары артқа қарай кішірейеді. Аяқ-қолдың экзоподары жіп тәрізді құрылымдарды қамтиды, олар мембранамен біріккен сияқты.

Dalmanites is genus of trilobites with an average (about long), moderately vaulted exoskeleton with an inverted egg shaped outline (about 1.5× longer than wide). Its headshield (or cephalon) is semicircular, with robust (genal) spines extending from the side of the cephalon back to approximately the 8th thorax segment. The frontal margin of the cephalon is semicircular to parabolic, and it may have a simple and short anterior extension. The facial suture lies inside or touches the preglabellar furrow. The frontal lobe of the central raised area of the cephalon (or glabella) is much wider than the other lobes. The frontal lobe is vaulted. The eye is moderate to large, about half as long as the cheek. The "seem" that is visible from the ventral side (or doublure) is wide and flat, and has a deep and wide antennal furrow. The "palate" (or hypostome), also only visible from the ventral side, is subtriangular (about as long as wide) and adorned with three weak denticles at its back rim. To the front the hypostome has weak wings extending sideways. The thorax consists of 11 segments. The tips of the segments are pointed and angle back increasingly from about 30° for the anterior segment to slightly pointing inwards for the posterior segment. The tailshield (or pygidium) is large, subtriangular, and about ⅔ ¾× as long as wide. The axis is vaulted and ±35% of the width of the pygidium and consists of 12 15 rings. 9–10 deep and wide pleural furrows have flat or only slightly concave bottoms. The furrows within each pleural rib (or interpleural furrows) are very narrow. The frontal band of each pleural rib is more vaulted and broader than the rear band. The pleural furrows almost reach the margin. The pygidial termination (or mucro) is vaulted and more or less pointed into a spine, which may differ between species. The entire exoskeleton is covered in fine and coarse granules. A specimen of an indeterminate species with preserved soft tissue is known from the Silurian aged Coalbrookdale Formation of England. The antennae are not preserved, though biramous limb pairs are preserved, three are present on the cephalon, 11 on the thorax and at least 3 on the pygidium. The thoracic pairs become smaller posteriorly. The exopods of the limbs bear filamentous structures, which appear to be joined with each other by a membrane.