Кіріспе

Қабықшалылар мен кейбір басқа буынтұқымдылардың артқы дене бөлігі немесе қалқаны. Пигидиум (Pygidium) – бұл шаяңқылар мен жойылған трилобиттер сияқты жәндіктер мен кейбір басқа буынтұқымдылардың денесінің артқы бөлігі немесе қалқаны. Жәндіктерден өзге топтарда ол анус пен, әйелдерде, жұмыртқа салатын мүшесін қамтиды. Ол біріккен дене сегменттерінен тұрады, кейде құйрығы болады және кеуде сегменттерінен буын арқылы бөлінеді.

Келицераттар

Арахидаларда пигидиум соңғы үш опистосома сегментінің тергиттер мен стерниттер арасында ешқандай айырмашылық жоқ сақиналарға дейін азаюы арқылы қалыптасады. Пигидиум Palpigradi, Amblypygi, Uropygi, Schizomida, Ricinulei және жойылған Trigonotarbida тобында кездеседі. Бұл сондай-ақ жылқының ілгегі шаяндарының (подковы крабтарының) ертедегі қазба қалдықтарында да табылады.

Трилобиттер

Трилобиттерде пигидиум өте кішкентай (басынан әлдеқайда кіші) немесе бас сүйегінен үлкен болуы мүмкін. Олар Asaphida қатарында тегіс, ал Lichida қатарында тікенді болуы мүмкін. Олар бас сүйегімен салыстырғандағы салыстырмалы өлшемдеріне қарай төрт санатқа бөлінеді. Микропигозды – пигидиум бас сүйегінен әлдеқайда кіші. Субизопигозды – пигидиум бас сүйегінен сәл кіші. Изопигозды – бас сүйегі мен пигидиум шамамен бірдей өлшемде. Макропигозды – пигидиум бас сүйегінен үлкен. Олар сондай-ақ морфологиялық жағынан мойынтірекке (тораксқа) ұқсастығы бойынша тағы да бөлінеді. Пігидиумның пішіні мен нысаны мойынтірек сегменттеріне ұқсас болса, ол гомономды деп аталады, ал пішіні мен нысаны мойынтірек сегменттерінен айтарлықтай өзгеше болса (мысалы, тікендердің болуы немесе болмауы сияқты) гетерономды деп аталады.

Құрт-құмырсқалар

Бөжәктерде пигидиум – соңғы сыртқы құрсақ сегментінің жоғары жағындағы қалқаншасы.

Басқа қолданыстар

Пигидиум – Trichomycteridae тұқымдасына жататын, қолданыстан шығарылған балықтар туысы. Осы туыстың көптеген түрлері Trichomycterus туысына қайта жіберілді.