Кіріспе

Жойылып кеткен трилобиттер тобы

Redlichiida – трилобиттердің бір тобы, жойылып кеткен теңіз буынтұқымдылары. Redlichiida тобына жатқызылған түрлер төменгі кембрийдің шамамен жартысындағы палеонтологиялық жазбаларда алғашқы трилобиттердің арасында кездеседі. Әртүрлі аймақтардағы шөгінділердің байланысын анықтау қиын болғандықтан, пікірталас әлі де жалғасуда, бірақ ең ерте кездесетіндері – Fallotaspis (Olenellina кіші тобы) және Lemdadella (Redlichiina кіші тобы), екеуі де осы топқа жатады. Corynexochida және Ptychopariida топтарының алғашқы өкілдері де өте ерте пайда болады және мүмкін, кез келген redlichiid түрінен бұрынғы болуы мүмкін. Анатомиялық салыстырулар бойынша, ең ертедегі redlichiid түрлері барлық басқа трилобиттердің ата-тегі болуы мүмкін және көптеген ескіше белгілерге ие. Соңғы redlichiid трилобиттері орта кембрийдің соңына дейін жойылып кетті.

Сипаттама

Қызыллихидтердің көпшілігі жазық (немесе төмен дорсо-вентральді иісті) және олардың экзоскелеті әдетте овал пішіндес, енінен 1½ есе ұзын болады. Бас қалқанының (немесе цефалонның) әр артқы жиегінде көбінесе геналь тікені деп аталатын тікен болады. Көз жақтары орақ тәрізді, ұзын және цефалонның (немесе глабелланың) орталық көтеріңкі бөлігінің алдыңғы бөлігінен сыртқа қарай және артқа қарай иіліп, кейде қайтадан ішке қарай бұрылады. Кальцит линзаларын қамтитын көру беті сынықтармен (немесе циркумокуляр тігістермен) қоршалған, сондықтан ол көбінесе цефалонның қалған бөлігінен бөлініп кетеді. Глабелла алға қарай тіктеп, салыстырмалы түрде ұзын, алдыңғы бөлігі дөңгелек немесе сүйір болып келеді, содан кейін үш сақина немесе жапырақ жұбы (орта сызықты кесіп өтетін немесе өтпейтін жорықтармен анықталады), және соңында цефалонның арт жағында бақилық сақина деп аталатын бөлік орналасқан. Цефалонның төменгі жағында, ауыз қуысы (немесе гипостома) экзоскелеттің кальцийленген бөлігіне, төменгі жағындағы контурды анықтайтын бөлігіне (дублюра деп аталады) бекітілген, бұл күй контерминант деп аталады. Қызыллихидтердің гипостомалары тар жиектерімен, артқа қарай бұрылған тіректерге бөлінбейді және тек кішкентай бұлшықет тіркеліс аймақтарына (немесе макулаларға) ие. Экзоскелеттің (немесе торакс) орталық бөлігі көптеген сегменттерден тұрады, олар көбінесе жануардың қабырғасында тікенмен аяқталады. Орталық осьтің әр жағында алдыңғы жағынан үшінші сегментте аса үлкен және кең қабырға болуы мүмкін (макроплюраль деп аталатын жағдай). Құйрық қалқаны (немесе пигидиум) кішкентай, бірақ бірнеше сегменттен тұратын сияқты көрінеді. Оленеллинадағы ең ерте личинка сатысы (протаспис деп аталады) табылған жоқ, сондықтан ол кальцийленбеген деп есептеледі. Redlichia-ның протаспис сатысынан ересекке дейінгі дамуы кез келген сатыда метаморфозсыз біртіндеп жүрді. Қызыллихидтер табылған екі маңызды Lagerstätten – Оңтүстік Австралияның Эму шығанағындағы және Қытайдың Чэнцзян қаласының жанындағы Маотианшань тақталары. Басқа аймақтар: Марокко, Лабрадор, Канада, АҚШ-тың батыс бөлігі және Богемия, Чехия. Кейбір үлгілерде қосалқы мүшелер сақталған. Олар трилобиттердің саны, орналасуы және аяқтар, антенналар, жаңқалар және т.б. түрлері тұрғысынан әдеттегі үлгілерге сәйкес келеді.

Төменгі тапсырыстар

Redlichiida отряды екі кіші топқа бөлінеді: Olenellina және Redlichiina. Екі топтың басты айырмашылығы – Olenellina-да беттік тігістердің болмауы. Көптеген ғалымдар осы беттік тігістердің жоқтығын алғашқы белгі ретінде қарастырады. Опистопариялық беттік тігістер барлық Redlichiina-ның ортақ ерекшелігі болып табылады. Басқа трилобиттерде дорсальды тігістер опистопариялық, гонатопариялық, пропариялық болуы мүмкін, немесе олар екінші рет жоғалуы мүмкін. Ең ертедегі дербес сатысы, протоспидтің, қазбалық қалдықтарында кездеспеуі, оның карбонатталмаған болуы мүмкін екенін көрсетеді, бұл Olenellina-ны басқа трилобиттерден ерекшелейтін екінші бірегей белгі болар еді. Олеленлинді трилобиттердің қазбалары Солтүстік Америкада және кембрий Лаврентия құрлығын құраған басқа да аймақтарда табылды. Олар өте көптеп кездеседі және Лаврентияның аумағын анықтау үшін қолданылады. Олардың күрт жоғалуы Төменгі және Орта кембрийдің шекарасын көрсетеді. Redlichiina қазбалары Лаврентиядан басқа кембрий аймақтарымен де байланысты.