Кіріспе

Жерді бақылау спутниктерінің сериясы

Үндістанның қашықтан зондтау бағдарламасы адамзаттың игілігі үшін және елдің дамуы үшін ғарыш технологияларын қолдану идеясымен әзірленді. Бағдарлама үш негізгі қабілетті дамытуға бағытталды. Біріншісі – Күнге синхронды орбитаға спутниктерді жобалау, құрастыру және ұшыру. Екіншісі – ғарыш аппараттарын басқару, деректерді беру, сондай-ақ деректерді өңдеу және архивтеу үшін жердегі станцияларды құру және пайдалану. Үшіншісі – алынған деректерді түрлі қолданулар үшін пайдалану. Үндістан 1970 жылы тікұшақта орнатылған көп спектрлі камера арқылы кокос тамырының қурау ауруын анықтау арқылы қоғамдық мақсаттағы қашықтан зондтау мүмкіндігін көрсетті. Бұдан кейін 1979 жылы «Бхаскара-1» және 1981 жылы «Бхаскара-2» атты екі тәжірибелік спутник ұшырылды. Бұл спутниктер оптикалық және микротолқындық құралдармен жабдықталған. Үндістанның Ғарыш зерттеулер ұйымы (ISRO) аясындағы қашықтан зондтау бағдарламасы 1988 жылы IRS 1A спутнигімен басталды, ол 1988 жылдың 17 наурызында Кеңес космодромы Байқоңырдан полярлық Күнге синхронды орбитаға сәтті ұшырылды. Бұл қашықтан зондтау спутниктерінің алғашқы сериясы болды. Онда LISS I сияқты сенсорлар бар, олардың кеңістіктік ажыратымдылығы жер бетінде белгілі бір деңгейде. LISS II екі жеке бейнелеу сенсорынан – LISS II A және LISS II B-ден тұрды, олардың әрқайсысының кеңістіктік ажыратымдылығы бар және жердегі біріктірілген белдеуді қамтамасыз ету үшін ғарыш аппаратына орнатылған. Бұл құралдар Үндістанға табиғи ресурстарды түрлі кеңістіктік ажыратымдылықта картаға түсіруге, бақылауға және басқаруға мүмкіндік берді. Пайдаланушы ұйымдарына деректерді қолжетімді ету елде қашықтан зондтау қолдануларының және басқарудың маңыздылығын арттырды.

IRS жүйесі

1979 және 1981 жылдары ұшырылған «Бхаскара-1» және «Бхаскара-2» спутниктерінің сәтті сынақ ұшуларын қамтамасыз еткеннен кейін, Үндістан ауыл шаруашылығы, су ресурстары, орман және экология, геология, су жинағыштар, теңіз балық шаруашылығы және жағалау басқару салаларында ұлттық экономиканы қолдау мақсатында «Үндістанның қашықтан зондтау» (IRS) спутниктік бағдарламасын әзірлеуді бастады. Осы мақсатта Үндістан Ұлттық табиғи ресурстарды басқару жүйесін (NNRMS) құрды, оның координациялық агенттігі Ғарыш департаменті (DOS) болып табылады және ол операциялық қашықтан зондтау деректері қызметтерін ұсынады. IRS спутниктерінен алынған деректер әлемнің көптеген елдерімен қабылданып, таратылады. Жоғары ажыратымдылықты спутниктердің пайда болуымен қалалық кеңістіктердің өсуі, инфрақұрылымдық жоспарлау және карта жасау салаларындағы басқа да кең ауқымды қолданыстарға қатысты жаңа жобалар іске қосылды. IRS жүйесі – бүгінгі таңда әлемде азаматтық мақсатта қолданылатын қашықтан зондтау спутниктерінің ең ірі тобы, онда 11 операциялық спутник бар. Бұлардың барлығы полярлық Күнмен синхронды орбитада орналасқан және кеңістіктік, спектрлік және уақыттық ажыратымдылықтың әртүрлі деңгейлерінде деректер ұсынады. «Үндістанның қашықтан зондтау бағдарламасы» 2013 жылдың 17 наурызында сәтті 25 жылдық қызметін аяқтады.

Сериялық № Спутник Іске қосылған күні Ұшыру құралы Статусы
1 IRS 1A 17 наурыз 1988 жыл Vostok, КСРО Миссия аяқталды
2 IRS 1B 29 тамыз 1991 жыл Vostok, КСРО Миссия аяқталды
3 IRS P1 (IE деп те аталады) 20 қыркүйек 1993 жыл PSLV D1 Сәтсіз аяқталды, PSLV ұшыруының сәтсіздігінен
4 IRS P2 15 қазан 1994 жыл PSLV D2 Миссия аяқталды
5 IRS 1C 28 желтоқсан 1995 жыл Molniya, Ресей Миссия аяқталды
6 IRS P3 21 наурыз 1996 жыл PSLV D3 Миссия аяқталды
7 IRS 1D 29 қыркүйек 1997 жыл PSLV C1 Миссия аяқталды
8 IRS P4 (Oceansat 1) 27 мамыр 1999 жыл PSLV C2 Миссия аяқталды
9 Технологиялық тәжірибе спутнигі (TES) 22 қазан 2001 жыл PSLV C3 Миссия аяқталды
10 IRS P6 (Resourcesat 1) 17 қазан 2003 жыл PSLV C5 Миссия аяқталды
11 IRS P5 (Cartosat 1) 5 мамыр 2005 жыл PSLV C6 Миссия аяқталды
12 IRS P7 (Cartosat 2) 10 қаңтар 2007 жыл PSLV C7 Миссия аяқталды
13 Cartosat 2A 28 сәуір 2008 жыл PSLV C9 Қызметте
14 IMS 1 28 сәуір 2008 жыл PSLV C9 Миссия аяқталды
15 RISAT 2 20 сәуір 2009 жыл PSLV C12 Қызметте
16 Oceansat 2 23 қыркүйек 2009 жыл PSLV C14 Қызметте
17 Cartosat 2B 12 шілде 2010 жыл PSLV C15 Қызметте
18 Resourcesat 2 20 сәуір 2011 жыл PSLV C16 Қызметте
19 Megha Tropiques 12 қазан 2011 жыл PSLV C18 Миссия аяқталды
20 RISAT 1 26 сәуір 2012 жыл PSLV C19 Миссия аяқталды
21 SARAL 25 ақпан 2013 жыл PSLV C20 Қызметте
22 Cartosat 2C 22 маусым 2016 жыл PSLV C34 Қызметте
23 ScatSat 1 26 қыркүйек 2016 жыл PSLV C35 Қызметте
24 RESOURCESAT 2A 7 желтоқсан 2016 жыл PSLV C36 Қызметте
25 Cartosat 2D 15 ақпан 2017 жыл PSLV C37 Қызметте
26 Cartosat 2E 23 маусым 2017 жыл PSLV C38 Қызметте
27 Cartosat 2F 12 қаңтар 2018 жыл PSLV C40 Қызметте
28 RISAT 2B 22 мамыр 2019 жыл PSLV C46 Қызметте
29 Cartosat 3 27 қараша 2019 жыл PSLV C47 Қызметте
30 RISAT 2BR1 11 желтоқсан 2019 жыл PSLV C48 Қызметте
31 EOS 1 (RISAT 2BR2) 7 қараша 2020 жыл PSLV C49 Қызметте
32 EOS 3 (GISAT 1) 12 тамыз 2021 жыл GSLV F10 Сәтсіз аяқталды, GSLV ұшыруының сәтсіздігінен
33 EOS 4 (RISAT 1A) 14 ақпан 2022 жыл PSLV C52 Қызметте
34 EOS 2 (Microsat 2A) 7 тамыз 2022 жыл SSLV D1 Сәтсіз аяқталды, SSLV ұшыруының сәтсіздігінен
35 EOS 6 (Oceansat 3) 26 қараша 2022 жыл PSLV C54 Қызметте
36 EOS 7 (Microsat 2B) 10 ақпан 2023 жыл SSLV D2 Қызметте
37 EOS 5 (GISAT 2) Наурыз 2024 жыл GSLV Mk II Жоспарлануда
38 RISAT 1B 2024 жыл (белгіленбеген) PSLV XL Жоспарлануда
39 RISAT 2A 2024 жыл (белгіленбеген) PSLV XL Жоспарлануда
40 Cartosat 3A (EOS 08) 2024 жыл (белгіленбеген) PSLV XL Жоспарлануда
41 Cartosat 3B 2024 жыл (белгіленбеген) PSLV XL Жоспарлануда
42 Oceansat 3A 2025 жыл (белгіленбеген) PSLV XL Жоспарлануда
43 Resourcesat 3 2025 жыл (белгіленбеген) PSLV XL Жоспарлануда
44 Resourcesat 3A 2026 жыл (белгіленбеген) PSLV XL Жоспарлануда
45 Resourcesat 3B 2026 жыл (белгіленбеген) PSLV XL Жоспарлануда
46 Resourcesat 3S 2026 жыл (белгіленбеген) PSLV XL Жоспарлануда
47 Resourcesat 3SA 2027 жыл (белгіленбеген) PSLV XL Жоспарлануда

IRS деректерінің қол жетімділігі

IRS деректері пайдаланушыларға NRSC дерек орталығы және ISRO-ның Bhuvan Geoportal арқылы қолжетімді. NRSC дерек орталығы деректерді сатып алу арқылы ұсынады, ал Bhuvan Geoportal деректерді тегін және ашық қолдануда ұсынады.

IRS және басқа да қашықтан зондтау деректері бойынша әлеуетті арттыру

ИСРО-ның ИРС және басқа да қашықтан зондтау қолданыстары бойынша әлеуетті арттыру бағдарламасы Үндістанның Утраханд штатындағы Дехрадунда орналасқан Индиялық қашықтан зондтау институты (IIRS) және Азия-Тынық мұхиты аймағындағы ғарыш ғылымдары мен технологиясы білім беруіне БҰҰ-ға қатысты орталық (CSSTEAP) арқылы іске асырылады.