Кіріспе

Джон Пауэлл Маккей (1953 жылғы 15 тамызда туған) – американдық кәсіпкер, жазушы және Whole Foods Market компаниясының бұрынғы бас директоры. Ол Whole Foods Market компаниясының негізін қалаушы және 1980 жылдан 2022 жылға дейін компанияның бас директоры қызметін атқарды. 2003 жылы «Эрнст & Янг» компаниясының «Жыл кәсіпкері» атағымен марапатталған ол, органикалық тағамдар қозғалысының ең белгілі жақтаушыларының бірі. Либертариандық партияның белсенді мүшесі, Маккей еркін нарық экономикасын қатты қолдайды. Ол кәсіби одақтарды сынап, өз көзқарасын «одақтан асып түсетін» деп сипаттайды. 2013 жылы жарық көрген «Жаңа капитализм» атты бестселлер кітабының авторы.

Ерте өмір және білім

Макки 1953 жылғы 15 тамызда Техас штатының Хьюстон қаласында Маргарет Вескотт (Пауэлл) пен Уильям Стерджес "Билл" Маккидің ұлы болып дүниеге келді. Оның әпкесі мен інісі бар. Джон Маккидің әкесі Билл 2004 жылы қайтыс болғанға дейін бухгалтерлік есеп бойынша профессор, денсаулық сақтау компаниясы LifeMark-тың бас директоры және Whole Foods Market инвесторы болды. "Жаңа капитализм" кітабының кіріспесінде Макки өмірдегі құнды сабақтар бергені үшін әкесіне алғыс айтады. Маккидің анасы Маргарет 1987 жылы Джон отыз төрт жасқа толғанда қайтыс болды. Джон мен Маргареттің қарым-қатынасы шиеленіскен еді, себебі анасы ұлының болашағы туралы басқаша ойлады. Маргареттің пікірінше, "мықты саналы" адамның уақытын бөлшек саудадан гөрі пайдалырақ іске жұмсауы керек еді. Джон оған келіспесе де, кейін анасына махаббатын жеткілікті түрде білдірмегеніне өкінді. Макки университетте шамамен алты жыл оқыды, бірақ диплом алмады. Макки бизнесте сәтті болуының басты себебі – білім алуға келетін кең көзқарасы екенін айтады. 30 жыл бойы вегетариандықпен айналысқан Макки қазір өзін веган деп есептейді.

Мансап

Mackey өзінің алғашқы денсаулық тағамдары дүкенін, SaferWay-ді, 1978 жылы Остинде әйелі Рене Лоусонмен (Харди) бірлесіп құрды. Олар вегетариандық тұрғын үй кооперативінде тұрғанда танысқан. Whole Foods компаниясының жануарларды қорғау стандарттарына қарамастан, Mackey-ді Gary L. Francione сияқты жануар құқықтарын толығымен қолдайтын вегандар сынға алды, олар Whole Foods компаниясының саясаты жануарлар құқықтарына қатысты жаңсақ екенін айтты. Mackey жануарларды қорғауды экономикалық тұрғыдан қолдау мақсатымен Animal Compassion Foundation коммерциялық емес қорын құрды. Animal Compassion Foundation 2008 жылы Whole Foods Market-тен тәуелсіз, Global Animal Partnership коммерциялық емес ұйымы құрылғаннан кейін таратылды. Mackey Global Animal Partnership ұйымының директорлар кеңесінде отыр. Сонымен қатар, ол Farm Forward ұйымының басқарма мүшесі болып табылады, бұл 501(c)(3) коммерциялық емес ұйымы, ол жануарлардың жағдайына жауапты таңдау жасауға, шаруашылық жануарларының азаптарын азайтуға және тұрақты ауыл шаруашылығын дамытуға арналған жаңа стратегияларды жүзеге асырады, және ол 2009 жылдан бері Америка Құрама Штаттарының Жануарларды қорғау қоғамының директорлар кеңесінің мүшесі.

Қызметкерлерге арналған хат

2006 жылы Макки өзінің жалақысын жылына 1 долларға дейін төмендетіп, акциялар портфелін қайырымдылыққа сыйға тартатынын және жеке қиындықтарға тап болған қызметкерлер үшін 100 000 долларлық шұғыл көмек қорын құрғанын хабарлады. Ол былай деп жазды: "Мен қазір 53 жасқа толдым және өмірімде ақша үшін емес, тек жұмыстың өзінен ләззат алу үшін және жүрегімде анық сезінетін қызмет етуге деген шақыруға жауап беру үшін жұмыс істегім келеді". Ол компания басшыларының жалақысына лимит белгіледі.

Yahoo! Қаржылық жарияланымдар

2007 жылдың 20 шілдесінде The Wall Street Journal газеті Маккидің кем дегенде жеті жыл бойы "Раходеб" (оның әйелінің, Дебораның атының анаграммасы) деген псевдониммен Yahoo Finance форумдарында жазғанын жариялады. Ол өзін үшінші жақта айтып, Wild Oats Markets бәсекелес супермаркеттер желісін сынады. Федералды сауда комиссиясы Whole Foods Market компаниясының өзінің басты бәсекелесі Wild Oats Markets, Inc. компаниясын шамамен 670 миллион долларға сатып алуына қатысты шағымды мақұлдады. Комиссия FTC қызметкерлеріне федералды аудандық сотта келісімді тоқтату үшін уақытша тыйым салу және алдын ала шешім шығару туралы өтініш беруге рұхсат берді, бұл мәселе бойынша әкімшілік сот отырысына дейін күтілуде. FTC-мен ұзақ әрі күрделі реттеу күресінен кейін, федералды апелляциялық сот келісімге келді. Whole Foods компаниясы 2007 жылдың 27 тамызында Wild Oats компаниясын сатып алуды ресми түрде аяқтады. 2008 жылдың мамыр айында SEC тергеуі оны кінәсіз деп тапқаннан кейін Макки қайтадан блог жазуға кірісті. 2037 сөзден тұратын жазбасында ол блог жазуды неге бастағанын және өсіп-өнуі оны және Whole Foods компаниясын қорғауға қалай итергенін жазды. Ол қателік жасағанын мойындады, бірақ этикалық тұрғыдан емес екенін айтты.

Төрағалық қызметінен кету

2009 жылдың 24 желтоқсанында Маккей Whole Foods Market басқарма төрағасы лауазымынан қанағаттанды, ол 1978 жылдан бері осы қызметті атқарып келген. Өзінің блогында ол былай деді: "Джон Элстротт енді Басқарма төрағасы атағын иеленеді, бұл оның көп жылдар бойына ие болған өкілеттіктерін және жауапкершіліктерін дәл көрсетеді". Маккей директорлар кеңесінің құрамында қала береді.

Whole Foods Market-тен зейнетке шығу

2022 жылдың 1 қыркүйегінде Маккей 1980 жылдан бері басқарған компанияның бас директоры лауазымынан қанағаттанды. Оның орнын Джейсон Бюхель иеленді. Бұрын Бюхель 2013 және 2019 жылдар аралығында атқарушы вице-президент және бас ақпараттық офицер (CIO) қызметін атқарды, одан кейін 2019 жылдан 2022 жылға дейін бас операциялық директор (COO) болып жұмыс істеді, содан кейін тағайындалды.

Либертариандық

2005 жылдың қазан айында Reason журналында Маккей, экономист Милтон Фридман және кәсіпкер Т. Дж. Роджерс арасындағы пікірсайыста Маккей өзін еркін нарық либертарианшысы деп атады. Ол студент кезінде демократиялық социалист болғанын айтты. Жаңа кәсіпкер ретінде ол жұмысшылардың лайықты жалақы төлемегені үшін, ал клиенттердің артық төлегені үшін сынға ұшырады, осы кезде ол өзін-өзі ақтау қиындықтарын бастан өткерді. Ол капиталистік көзқарасты қабылдап, Людвиг фон Мизес, Фридрих Хайек және Милтон Фридманның еңбектерін зерттеді. Маккей Айн Рэндтің кейбір романдарына құрметпен қарады. Маккей «Экономикалық және саяси бостандыққа, сондай-ақ жеке дамуға, әлеуметтік жауапкершілікке және қоршаған ортаны қорғауға» деген ұстанымдарын біріктіру үшін Freedom Lights Our World (FLOW) ұйымын бірлесіп құрды. Ол жасыл салық саясатын, экологиялық трасттарды, кедейлерге заңды бизнес ашуға мүмкіндік беретін жаһандық құқықтық жүйелерді және дамыған елдердегі кедейлерге көмектесетін азаматтық дивидендтер сияқты өзгерістерді қолдайды. FLOW атауы мен бағыты кейін Conscious Capitalism, Inc. болып өзгерді, ол бастапқыда FLOW бағдарламасы ретінде құрылып, ұйымның негізгі мақсатына айналды. 2010 жылы ұйымның атауы ресми түрде өзгертілді. Conscious Capitalism институты 2009 жылы құрылды. 2010 жылы FLOW тобы институтпен бірігіп, біртұтас ұйымға айналды. 2013 жылы Маккей Гарвард Бизнес Шырауының Ideacast подкастында саналы бизнес туралы ойларын бөлісті. Маккей: «Егер сіз ұзақ мерзімді бәсекеге қабілетті болғыңыз келсе, сіздің бизнесіңіз өзінің жоғары мақсатын табуы керек және мүдделі тараптарға бағытталған философияны қабылдауы керек». Ол «бизнес сәтті болу үшін қатал және жүрексиз болуы керек» деген дәстүрлі пікірден бас тартты.

Жеке өмір

2011 жылы Маккидің Whole Foods компаниясының нарықтық құны 11,7 миллиард долларды құрағанына қарамастан, ол шағыншылдығымен танымал болды. Ол сол кезде бес жылдық Honda Civic көлігін жүргізді, және бүгінге дейін төмен бағалы қонақүйлерді пайдаланады және әрқашан эконом-класспен ұшады. "Барронс" журналына берген сұхбатында ол қысқа шалбар және клеткалы жеңіл көйлек киген. Whole Foods-тың философиясына сай, Макки мұздатылған немесе өңделген тағамдарды жемейді, сонымен қатар органикалық және өсімдік негізді диетаның жақтаушысы.

Дін

Жиырма жасында Макки әртүрлі діндер мен философияларды зерттеді, және ол буддист деген қауесет ұзақ жылдар бойы тарады. Макки енді өзін мәңгілікшіл (Perennialist) деп сипаттайды.

Отбасы

Маки Мэри Кей Хагенмен ұзақ жылдар бойы қарым-қатынаста болған. Олардың балалары жоқ. Екеуі де йогамен шұғылданады. Олар аптаның көп бөлігін Остинде өткізеді, ал демалыс күндерін Остиннің батысына қарай 64 шақырым жердегі ранчода өткізеді. 2007 жылы Barron's журналы оны үздік 30 CEO-ның қатарына енгізді. 2008 жылдың мамыр айында ол Бентли колледжінен құрметті бакалавр дәрежесін алды.