Кіріспе

Тайваньда 2005 жылдың 14 мамырында жергілікті уақыт бойынша сағат 07:30-дан 16:00-ға дейін Ұлттық Ассамблеяға сайлау өтті. Ол, Заң шығарушы Юань ұсынған Қытай Республикасы Конституциясына енгізілген түзетулерді мақұлдау немесе қабылдамау үшін құрылтай жиналысы ретінде ғана қызмет ететін, арнайы Ұлттық Ассамблеяны сайлады. Сайлау қорытындысы түзетулерді қолдаған партиялардың үлкен басымдықпен жеңіске жеткенін көрсетті, нәтижесінде түзетулер 2005 жылдың 7 маусымында қабылданды. Сайлау партиялық тізімдер бойынша пропорционалдық сайлау жүйесі арқылы жүргізілді. Ресми үгіт науқаны 2005 жылдың 4 мамырынан 13 мамырына дейін күн сайын сағат 07:00-ден 22:00-ге дейін жалғасты. 2005 жылдың 7 мамырында Тайваньның мемлекеттік телеарнасы арнайы коалициялардың (ресми түрде "одақтар" деп аталады) және (қалыптасқан) партиялардың ресми сайлау хабарларын көрсетті, сондай-ақ бірнеше ресми емес пікірталастар ұйымдастырылды. Ерекшелігі, бұл сайлау Тайвань саясатындағы дәстүрлі екі коалициялық жүйенің уақытша күйреуіне әкелді: Тайваньдың саяси мәртебесіне байланысты Пан-жасыл коалиция мен Пан-көк коалицияға бөлінудің орнына, партиялар үлкен және кіші партияларға бөлінді, мұнда ірі Демократиялық Прогрессивтік партия мен Гоминьдан түзетулерді қолдады, ал кіші Халық Бірінші партиясы мен Тайвань ынтымақтастық одағы қарсы болды.

Өмірбаян

Бұл сайлау бастапқыда көп қызығушылық тудырмады, себебі ол негізінен 2004 жылдың тамызында Заңнамалық Юаньда дерлік бірауыздан қабылданған түзетулерді қарау үшін жаңа Ұлттық жиналысты сайлаудың формальды рәсімі болды. Алайда, 2004 жылғы желтоқсандағы парламенттік сайлауда күтпеген "көк" коалициясының жеңісі сайлау жағдайын айтарлықтай өзгертті. Бастапқыда Тайвань ынтымақтастық одағы конституциялық түзетулерді Тайвань тәуелсіздігіне қарай бағытталған маңызды қадам деп санап қолдады. Конституциялық түзетулер бастапқыда Демократиялық прогрессивті партия ұсынған пакеттің бір бөлігі болды, бірақ мәтінге қатысты келісімдерге қол жеткізілгеннен кейін дерлік бірауыздан қабылданды. Дегенмен, желтоқсан сайлауынан кейін, тәуелсіздікке жылдам қадам жасауға қарсы көпшілік күш алғаннан кейін, ТЫО қолдауын қайта қарастырып, түзетулерге қарсылығын білдірді. Сол сияқты, "Халық бірінші" партиясы да өз ұстанымын өзгертті. Көптеген сарапшылар PFP жетекшісі Джеймс Сунгтың бастапқыда реформаланған Гоминьдан партиясында маңызды рөл атқаруды жоспарлағанын, ол Гоминьдан мен PFP бірігуінен тұратынын айтады. Алайда, PFP желтоқсан сайлауында нашар нәтиже көрсетті, сайлаудан кейін Сунг бірігу туралы әңгімелерді тоқтатып, Демократиялық прогрессивті партиямен қарым-қатынасты жақсартуға кірісті. Қолдауды қайта қарастырудың себебі реформалар PFP сияқты шағын партияларға зиян келтіруі мүмкін деген кең пікірге байланысты. Гоминьдан жетекшісі Лиен Чанның Қытайға, ал PFP жетекшісі Джеймс Сунгтың да осындай сапарынан кейін сайлау күтпеген жерден Қытаймен қарым-қатынас жоспарлары бойынша "көк" және "жасыл" тараптардың арасындағы референдумға айналды. Сайлауға бір апта қалғанда президент Чэн Шуйбянь телеарнада сұхбат беріп, конституциялық түзетулерге қарсы дауыс беру ҚХР-ның қолына ойнайтынын және түзетулер Тайваньның заңды тәуелсіздігіне қадам екенін мәлімдеді. Алайда, бұл аргументтер Тайваньда кеңінен сынға ұшырады, себебі Тайвань тәуелсіздігіне қарсы Гоминьдан партиясы түзетулерді ынтамен қолдады, ал тәуелсіздікті жақтаушы Тайвань ынтымақтастық одағы оларға күшті қарсылық көрсетті.

Нәтижелер

Ресми нәтижелер сайлауға қатысудың бар болғаны 23,36% құрағанын көрсетті, Орталық сайлау комиссиясы дауыс бергендер арасында ресми лотерея өткізгеніне қарамастан, бұл рекордтық деңгейде төмен көрсеткіш. Конституциялық түзетулерді қолдаған партиялар 300 орынның 249-ын жеңіп алды, ал оппозиция 51 орынға ие болды, бұл сайланған Ұлттық жиналыста конституциялық түзетулерді қабылдау үшін жеткілікті болды. Бұл сайлау коалициялық тенденциялар бойынша жүргізілмегенімен, кейбір сарапшылар оны жыл соңында өтуі мүмкін облыс әкімдерінің, қала әкімдерінің және кеңес сайлаулары сияқты алдағы сайлаулардың белгісі деп санайды. Осыған байланысты, Pan Green Coalition 49,6% дауыс алып, 300 орынның 149-ын жеңіп алды, олардың күші Оңтүстік Тайваньда байқалды; ал Pan Blue Coalition 45,9% дауыспен 138 орынға ие болды, олардың күші Солтүстікте ең жоғары болды.

Салдары

Ұлттық Ассамблеяның жалғыз өкілеттігі 2004 жылдың тамызында Заң шығарушы Юаньмен дерлік бірауыздан ұсынылған түзетулерді қабылдау немесе қабылдамау болды, олардың бірі – Ұлттық Ассамблеяны тарату. Сайлаудан кейін ғана шешілмеген мәселе – түзетулерді қабылдау үшін қажетті дауыс саны болды. ДПП және КМТ көпшілік дауыспен қабылдауды жақтады, ал кіші партиялар үштен екі дауысқа қолдау көрсетуді ұсынды. Сайлаудан кейін бір апта өткенде ғана Заң шығарушы орган үштен екі дауыс беру шегіне келісті, осы кезде түзетулерді қолдаған партиялар Ұлттық Ассамблеяның 75%-дан астамын құрайтыны анық болды. Сонымен қатар, ТСУ түзетулер бойынша жеке-жеке дауыс беруді ұсынды, бірақ бұл мүмкін болмады, себебі партиялар арасындағы келісімде түзетулердің барлығы бірдей қабылдануы немесе ешқайсысы да қабылдалмауы тиіс еді. Заң шығарушы Юань мүшелерін сайлаудың ұсынылған жүйесі кіші партиялар үшін тиімсіз деп есептелді, бірақ бастапқыда Тайваньдағы екі кіші партия оны әртүрлі себептермен қолдады. +7 маусым 2005 жылғы Конституцияның 7-ші түзетуі бойынша дауыс беру%% мүшелер саныМүшелер саны300100.00Минималды дауыс саны22575.00Мақұл дауыстар24983.8483.00Қарсы дауыстар4816.1616.00Жарамды дауыстар29799.6699.00Жарамсыз дауыстар10.340.33Барлық дауыстар саны298100.0099.33Нәтиже: Қабылданды.