Кіріспе

Дэниел А. Хельминиак (20 қараша 1942 жылы Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында туған) – Америка Құрама Штаттарындағы католик шіркеуінен шеттетілген дін қызметкері, теолог және жазушы. Ол "Құдай сөзі гомосексуализм туралы не дейді?" атты халықаралық бестселлер кітабымен ең көп танымал. Ол Атланта қаласына жақын Батыс Джорджия университетінің гуманистік және трансперсоналдық психология кафедрасында профессор болды. 1995 жылдан 1997 жылға дейін және 2000 жылдан 2018 жылдың басына дейін ол адамдардың сексуалды мінез-құлқы, әлеуметтік ғылымдар статистикасы, нейроғылым негіздері және жануарлардың санасы туралы курстарды оқыды. Жоғары білім беру деңгейінде ол руханият психологиясына қатысты курстар оқыды, бұл оның мамандану саласы және оның зерттеулерінің, дәрістерінің және жазбаларының негізгі бағыты.

Ерте өмір және білім

Гельминиак 1942 жылы Пенсильвания штатының Питтсбург қаласында, Оңтүстік жақтағы поляк католиктері қауымдастығында дүниеге келді және өсті. Ол руханият және қоғам туралы танымал жазбаларында осы өмірлік тәжірибесіне жиі сілтеме жасайды. Ол шіркеу мектебінде оқып, орта білім алғаннан кейін, он жеті жасында Сиракуза, Индиана штатындағы және Латроб, Пенсильвания штатындағы Сент-Винсент семинариясында дін қызметкері болу үшін оқуға түсті, онда ол 1964 жылы философия бакалавры дәрежесін алды. Римдегі Григориан университетінде аспирантураны бітіріп, 1966 жылы STB, ал 1968 жылы STL – қасиетті теология бойынша бакалавр және лицензиат ғылыми дәрежелерін алды және 1967 жылы Рим Папасының шіркеуі – Сент-Джон Латеран базиликасында дінге қабылданды. Ол Питтсбург қаласының Скотт қалашығындағы Сент-Саймон және Сент-Джуд шіркеуінде төрт жыл көмекші пастор болып қызмет етті, содан кейін білім беру саласында жұмыс істеді, Балтимордағы Сент-Мэри семинариясында кіші оқытушы болып жұмыс істеді (1972-1973 жж.), Бостон колледжі мен Андовер Ньютон теологиялық мектебінің бірлескен докторлық бағдарламасында жүйелі теология бойынша докторлық диссертациясын қорғады (1979 ж.), Сан-Антониодағы Облат теология мектебінде жүйелі теология және руханият профессоры болып қызмет етті (1981-1985 жж.), Бостон университетінде жеке тұлға теориясы бойынша магистрлік диссертациясын аяқтады (1983 ж.), бұл диссертациясы оның «Рухани даму» кітабының I бөлігіне айналды, және Техас университетінде (Остин) Адамның дамуы саласы бойынша екінші докторлық дәрежесін алды (1994 ж.). Осы жылдардың барлығында демалыс күндері Гельминиак Балтимор, Бостон, Сан-Антонио және Остин қалаларындағы жергілікті шіркеулерде діни қызмет атқарды.

Еңбек жолы және жұмысы

1995 жылы Хельминиак Батыс Джорджия университетінде (бұрынғы Батыс Джорджия колледжі) оқытушылық қызметке қабылданды және Питтсбург Пасторалдық институтында кеңес беру саласындағы білімін жетілдіргеннен басқа, сол жерде жұмыс істеп келеді. Хельминиак Америкалық Психологиялық Ассоциацияның мүшесі болып сайланды, Америкалық Пасторлық Кеңесшілер Ассоциациясының мүшесі ретінде аттестатталды және Джорджия штатында Кәсіби Кеңесші (LPC) лицензиясын алды. Сондай-ақ, 1995 жылы Хельминиак Ватиканға белсенді діни қызметтен ресми түрде бас тартқаны туралы өтініш берді, бірақ Католик дінінде ол әлі де дін қызметкері болып саналады: «Бір рет дін қызметкері болған адам, мәңгілікке дін қызметкері». Көптеген жағдайларда болатындай, Ватикан оның отставкасына жауап бермеді, ол бұл жайтты әзілмен қабылдап, Ватикан оған Католик шіркеуінің атынан сөйлеуге рұқсат бергенін білдіреді. 1975 жылдан 1978 жылға дейін Бостон колледжінде Хельминиак профессор Бернард Дж. Ф. Лонерганның (1904-1984) оқытушысының көмекшісі болды. Лонерган – философ, теолог, экономист және методолог, ол Newsweek журналының пікірінше, ХХ ғасырдың Фома Аквинскийі болды. Лонерган классикалық философияны заманауи ғылыммен үйлестірген және осы процесте Канттың «өз нәрсесін тану» мәселесін шешкені белгілі. Аристотель, Августин, Аквинский, Кант, Гегель, Ньюман, Эйнштейн, Гильберт, Гедель, Гейзенберг сияқты Батыс дәстүрінің көрнекті ойшылдарының еңбектеріне сүйене отырып, Лонерган адам ақыл-ойының өзін-өзі асып түсетін, нормативтік құрылымға ие, өзін-өзі түзетуге қабілетті динамизм екенін көрсетеді. Ол сананың осы өлшемін қасақана сана деп атайды және оны жиі адам рухы деп те атайды. Лонеранның идеяларын терең зерттеп, Хельминиак сананы немесе адам рухын талдау арқылы руханилық туралы теорияны жасады, ол адамзатқа негізделген және тек кейіннен, қалауынша, бірақ табиғи түрде Құдай және адам арасындағы қарым-қатынас, сондай-ақ Құдаймен бірігу мүмкіндігі туралы сұрақтарға жол ашады. Бұл гуманистік бағыт – Хельминиактың рухани психологиясының ерекшелігі, ол барлық діндер мен мәдениеттерде кездесетін рухани ядроны бейнелеуді мақсат етеді. Хельминиактың екі томдық ғылыми еңбегі «Руханилық пен діннің адамдық ядросы және адамзаттық ғылымдар» осы теорияны толыққанды қарастырады. «Ми, сана және Құдай» осы теорияның толық синтезі және негізделген дәлелдері болып табылады. Д-р Барнет Д. Фейнгольд (Ветерандар әкімшілігі, зейнеткер) және Дэвид Дженкс (Батыс Джорджия университеті) еңбектерімен бірлесіп, Хельминиак осы теория бойынша далалық зерттеулер жүргізуде.

Психология және руханилық

Гельминиактың рухани психологиясы, Шығыс философиясына негізделген руханилықты қалыптастырған түсініктерге батыстық тұтас альтернатива ұсынады. Яһуди, христиан және мұсылман діндері Құдайды ең алдымен Жаратушы ретінде қарастырып, адам санасы мен рухы сияқты барлық нәрсені жаратылған, демек, құдайлық емес деп есептесе, Шығыс ойлауы рухани мен құдайлық арасындағы шекараны жоюға бейім. Олар "ішкі тереңдікте", барлық дүниелік байланыстардан арылғанда, адамзаттың өзі құдайлық екенін айтады. Бұл индуистік "Атман – Брахман" және Ведалық "Сен – Ол" нақылдарында көрінеді. Батыс ойлауы Құдай рухани болғанымен, барлық рухани нәрсе Құдай емес екенін қатаң түрде айтады. Жаратушы мен жаратылыс, жаратылмаған мен жаратылған, бір-бірімен қарым-қатынас арқылы анықталады. Жаратылған жаратылмағанға айнала алмайды, олар бір емес. Сонымен қатар, жаратылмаған бөліктерге немесе дәрежелерге бөліне алмайды, мысалы, "құдайлық ұшқыны" немесе "шамалы" немесе "толық емес" құдайлық мәртебесі. Төрелік кітабының 1:27-ші таравы Құдайдың адамды Өзінің "бейнесінде" және "ұқсастығында" жаратқанын айтады, яғни Құдайға ұқсас – рухани. Осылайша, Шығыс және Батыс адамның Құдаймен бірігуін түсінеді, бірақ оны әртүрлі жолмен түсіндіреді. Бұл мәселелер күрделі және техникалық тұрғыдан нақты айырмашылықтар әрқашан бірден практикалық нәтижелерге әкелмейді. Демек, Шығыс және Батыс діндері өз жандарын жақсы қызмет етті және осы күнгі күнге дейін қызмет етуде. Алайда, ХХІ ғасырдың жаһандануының қажеттілігі рухани келісімге келуді талап етеді. Осы тақырып Гельминиактың "Біздің жаһандық қоғам үшін руханилық" еңбегінде қарастырылған. Бұл жұмысқа ғылыми дәлдік қажет. Сондықтан жоғарыда аталған айырмашылықтар маңызды. Рухани шындыққа лайықты эпистемология немесе ғылым философиясы ғана осы күрделі мәселелерді шеше алады – бұл "Ми, сана және Құдай" еңбегіндегі басты тақырып. Көптеген адамдар Лоннерган қажетті эпистемологияны ұсынғанына сенеді, ал Гельминиак оны руханилықтағы адам мен Құдайды ажырату және байланыстыру үшін пайдаланады. Яғни, ол психология, руханилық және теологияны байланыстырады, соның арқасында руханилықты логикалық тұрғыдан үйлесімді және толыққанды түсіндіреді. Ол, мысалы, Кен Уилбердің "мәңгілік философиясы" мен "Интегралды зерттеулерде" сияқты парадоксқа жүгінуді қажет етпейді. Гельминиактың руханилықтың адамдық ядросын түсіндіруі осы салааралық ғылыми жобаның кілтіне айналады.

Киелі кітапта гомосексуализм туралы не айтылған?

1994 жылы алғаш рет жарық көрген және 2000 жылы маңызды жаңартулар енгізілген «Мыңжылдық басылымы» Гельминиактың ең танымал кітабы болып табылады. Бұл кітаптың 100 000-нан астам данасы сатылып, көптеген тілдерге аударылған. Ол Киелі кітап мәтіндерін олардың түпнұсқа тарихи және мәдени контекстінде түсінуге бағытталған соңғы зерттеулерді насихаттайды. Бұл еңбекте Киелі кітап бір жынысты қатынастарды айыптамай, ежелгі әлемдегі көптеген мәдениеттер сияқты, оларға бейжай қарады деп дәлелделеді. Леуіліктер кітабының 18:22-дегі «еркекпен әйелмен жатқандай» жыныстық қатынасқа тыйым салу тек анальдық қатынасқа ғана қатысты, басқа еркектер арасындағы жыныстық қатынастарға емес, және бұл тыйым гигиеналық емес, ежелгі еврейлердің «тазалық» туралы салт-дәстүрлі табуларына байланысты болған. Гельминиактың пікірінше, бір жынысты қатынас туралы ең маңызды христиандық мәтін – Римдіктерге 1:26-27, Леуіліктер кітабына сілтеме жасайды («Құдай оларды арамдыққа берді», Римдіктерге 1:24) және Иса Мәсіхтің жолын ұстанғандай, «Ескі Заңның» тазалық талаптарын христиандар үшін маңызсыз деп есептейді («Ешнәрсе өзінен-өзі лас емес», Римдіктерге 14:14). Гельминиак сондай-ақ, Римдіктерге 1:26-дағы «табиғатқа қайшы» термині Пауылдың пара фисин грек терминінің қате аудармасы екенін айтады, бұл термин этикалық мағынасы жоқ, «әдеттен тыс» немесе «стандартты емес» деп түсіндірілуі керек.

Гельминиактың кітаптары

Ми, сана және Құдай: Жалғыздық интеграциясы (Нью-Йорк мемлекеттік университеті, 2015, I978 1 4384 5716 1). Әлемдік қауымдастығымыз үшін руханилық: Дәстүрлі діннен асып, бейбіт әлемге қадам (Rowman & Littlefield, 2008, ). Дінінен бас тарған христиан: Діннен өскен кезде не істеу керек? (жаңартылған және кеңейтілген басылым, 2013, amazon.com сайтында қолжетімді, ; бастапқыда "21-ғасырдың рухани сабақтары: Трансцендентті христиан", Alyson Books, 2007, ). Жыныстық қатынас және қасиеттілік: Гейлердің өзіндік ерекшелігі және рухани өсуі (Haworth / Harrison Park, 2006, ). Бұл жыныстық және руханилықтың интеграциясы гомосексуализмді маңызды сынақ ретінде пайдаланады. Ол руханилыққа толыққанды психологиялық / гуманистік көзқарас ұсынады және кейіннен жыныстық этика, фундаментализм және Ватиканның ілімі сияқты нақты діни мәселелерді қарастырады. "Мифсіз медитация: Шіркеуде дұға, медитация және бейбітшілік іздеу туралы не білгім келді" (Crossroad Publishing Co., 2005, ). Бұл Гельминиактың рухани психологиясының үш бөлімнен тұратын танымал ұсынымы, нақты тақырыпқа – медитацияға қатысты: қалай жасауға болады (практикалық тұрғыдан); неге жұмыс істейді (психологиялық тұрғыдан); және нені білдіреді (діни тұрғыдан). Киелі кітап гомосексуализм туралы не дейді? (Alamo Square Press, 1994, 2000; қазір amazon.com сайтында Kindle нұсқасы бар). Дін және гуманитарлық ғылымдар: Руханилық арқылы талдау (Нью-Йорк мемлекеттік университеті, 1998, ). Руханилықтың адамдық ядросы: Ақыл – психика және рух ретінде (Нью-Йорк мемлекеттік университетінің баспасы, 1996, ISBN қатты мұқабасы 0 7914 2949 0, жұмсақ мұқабасы 0 7914 2950 4). Рухани даму: Пәнаралық зерттеу (Loyola University Press, 1987, , басылымнан шығарылған). Сол Иса: Заманауи христология (Loyola University Press, 1986, , басылымнан шығарылған).