Кіріспе

Америка Азамат соғысы шайқасы

Өлі Буффало көлі шайқасы – 1863 жылдың шілде айында Дакота аймағында АҚШ әскерлері мен Санти, Янктон, Янктонай және Тетон Сиу тайпалары арасында болған шайқас. Сиу тайпалары әскердің жүк керуенін басып алуға әрекеттенді, бірақ сәтсіз болған соң шайқас алаңынан шегінді.

Өмірбаян

1862 жылғы Дакота соғысында Литтл-Кроудың жеңілісі Санти-Сиу немесе Шығыс Дакота тайпаларының кеңінен таралуына әкеп соқты. 1863 жылдың жазында 4000-нан астам Санти және басқа да Сиу тайпалары қазіргі Солтүстік Дакота штатының Киддер округінде үлкен лагерь құрды. 1863 жылдың маусым және шілде айларында бригадир генерал Генри Гастингс Сибли Санти тайпаларын жазалау мақсатымен әскери экспедицияға жетекшілік етті. Сиблидің құрамында 2056 адам болды – 1436 жаяу әскер, 520 атты әскер, 100 артиллерия, сондай-ақ ақ және үнді барлаушылары. 24 шілдеде Сибли Сиу лагерін тауып алды, осыдан кейін Үлкен үйінді шайқасы басталды. Сиу тайпасы шайқас алаңынан шегінді, жауынгерлері шамамен 20 шақырымға дейін арттықтан қорғанып, отбасыларын қорғады. Отбасылар Миссури өзенінен қауіпсіздікке қашып бара жатқанда, жауынгерлер Сиблидің әскерінің келуін күту үшін қазіргі Доусон қаласының солтүстік-батысына қарай 3 шақырымдай жерде орналасқан Өлі бұқа көлінде тоқталды. Олардың басшысы Стендинг Буффало болған Санти тайпасының көптеген мүшелері ұрысқа құштар болмады және Солтүстік-батысқа, содан кейін Канадаға қашып, Өлі бұқа көлінде тоқтамай, одан әрі қақтығыстардан аулақ болғандай көрінеді. Қалған Санти, Янктон және Янктонай тайпалары, олардың ең танымал басшысы Инкпадута болды, шамамен 650 Хункпапа және Блэкфут (Лакота) тетон жауынгерлерімен бірікті. Бір бағалау бойынша, бұл үнді жауынгерлерінің санын 1600-ға жеткізді. Отырған бұқа тетондықтардың арасында болды.

Шайқас

Сибли 26 шілдеде Dead Buffalo көліне аттанды және түске жуық кішкентай көлдің жағасына жақын жерге орналасты. Көп ұзамай көлді қоршаған төбелерде Сиу тайпасының атты әскерлері пайда болды, Сибли лагеріне шабуыл жасаумен қорқытты. Сибли артиллериясын, екі жаяу әскер ротасын және пионерлерін лагерінен 600 метрдей алға жылжытып, индейлерге қашықтан оқ ашты. Индейлер қауіпті қашықтыққа шегінді. Сиулардың мақсаты, армияның жылқы мен есектерінен құралған керуенін басып алып, Сиблиді қимылсыз қалдыру болған секілді. Олар бірінші кезекте Сиблидің сол қанатына шабуыл жасауға тырысты, бірақ атты рейнджерлер ротасы мен екі жаяу әскер ротасы оларды тоқтатты. Содан кейін индейлер тауларға жоғалып кетті. Сибли лагеріндегі бірнеше малшылар шайқас аяқталды деп ойлап, малды қорғаныс шебінен жайылымға шығарды. Сиулар оң қанатта қайтадан күшпен пайда болып, малды басып алуға тағы бір әрекет жасады, бірақ екі атқыштар ротасы мен 6 жаяу әскер ротасының қысқаша шайқасында олардан қайтарылды. Отырған Бұқаның тек қамшымен қаруланған күйде малшыға шабуыл жасап, оның есегін тұтқынға алғаны айтылады. Жылқы мен есектердің көп бөлігін басып алуға тырысқандары сәтсіз аяқталғаннан кейін, индейлер шайқас алаңынан кетуге мәжбүр болды, сонымен шайқас аяқталды. Бір әскер қаза тапты. Әскерлер 15 Сиу тайпалысы өлтірілгенін есептеді.

Салдары

Сибли келесі күні сиуларды қууды жалғастырды, олар Миссури өзенін кесіп өтуге үлкермес бұрын қолға түсіруге тырысты. 28 шілдеде ол олармен Тасты көл шайқасында қайтадан қақтығысты.