Кіріспе

Рафиноза - галактоза, глюкоза және фруктозадан құралған трисахарид. Оны бұршақ, капуста, брюссель капустасы, брокколи, құра, басқа да көкөністер мен толық дәнді астықтарда табуға болады. Рафиноза α-галактозидаза (α GAL) ферменті арқылы D-галактоза мен сахарозаға гидролизденеді, бұл ферментті ірі ішектегі бактериялар синтездейді. Егер болса, α GAL стахиоза, вербаскоза және галактинол сияқты басқа α-галактозидтерді де гидролиздейді. Өсімдіктерде рафиноза стресс жағдайларына, әсіресе температураға сезімталдыққа, тұқымның өнімділігіне, патогендерге қарсы тұруға және кебуге төзімділікке жауап беруде маңызды рөл атқарады.

Химиялық қасиеттері

Рафиноза олигосахаридтері (РФО) отбасы – сахарозаның α-галактозиль туындылары, ең көп кездесетіндері – трисахарид рафиноза, тетрасахарид стахиоза және пентасахарид вербаскоза. РФО өсімдіктер әлемінде кеңінен таралған, көптеген түрлердің тұқымдарында кездеседі. Ерігіш көмірсулардың мөлшері бойынша олар сахарозадан кейін екінші орында тұрады. Рафиноза көбінесе пентагидратты, ақ кристалды ұнтақ түрінде кристалданады. Оның иісі жоқ және дәмі сахарозаның шамамен 10% -ына тең тәтті.

Энергия көзі

Адамдарда және басқа да моногастральды жануарларда (шошқалар мен құстарда) RFO-ны ыдырататын α GAL ферменті болмайды, сондықтан ол қорытылмайды. Бұл олигосахаридтер асқазан мен жіңішке ішек арқылы қорытылмаған күйінде өтеді. Ірі ішекте олар α GAL ферментіне ие бактериялармен ферменттеледі, нәтижесінде қысқа тізбекті май қышқылдары (SCFA) (уксус, пропион, май қышқылы) және бұршақ пен басқа көкөністерді жеген кезде жиі кездесетін ішек газдары пайда болады. Жақында осы SCFA-ның көптеген денсаулыққа пайдалы екені анықталды. α GAL ас қорытуға көмектесетін препараттарда, мысалы Beano құрамында кездеседі.

Өсімдіктер денсаулығы

Температура, құрғақшылық және тұздылық сияқты абиотикалық стресс жағдайлары өсімдіктердегі RFO деңгейін, әсіресе рафинозаны арттырады. Рафинозаның абиотикалық стресске төзімділіктегі функционалдық рөлі толыққанды белгісіз, бірақ оның осы стресстердің оң реттеушісі ретінде қатысуы анықталған. Галактинол синтетазасы (GolS) – RFO синтезіндегі маңызды фермент. Стресске жауап берудегі RFO-ның рөлін түсіну үшін GolS экспрессиясын өзгертетін зерттеулер жүргізілді. GolS салицил қышқылының сигналдық жолдарын және қорғанысқа қатысты гендердің экспрессиясын ынталандырады, бұл RFO-ның патогендерге қарсы тұрудағы рөлін көрсетеді. RFO тұқымның өніп-өсуіне көмектеседі. Олар өніп-өсу үшін энергия және көміртек көзі ретінде қолданылады, сондай-ақ пісіп-жетілу кезінде тұқымды құрғап кетуден қорғайды. RFO-ның құрғауға қарсы әрекет ету механизмі гидроксилдік топтардың суды алмастырып, жасушаның гидрофилдылігін сақтап, жасушалық функцияға қажетті мембрана құрылымын және макромолекулаларды тұрақтандыруын қамтиды. Тағы бір механизм, "шынылану" деп аталады, онда жасуша пластик заттай жоғары тұтқыр күйге өтеді. Бұл жасушаның тұрақтылығын және жасушадағы сутекті байланысты сақтайды, сондай-ақ жасушаның ыдырауын болдырмайды. Көптеген өсімдіктерде RFO қантты сақтау және тасымалдау кезінде сахарозаға балама ретінде қолданылады.

Аурудың маңыздылығы

Зерттеулер көрсеткендей, Streptococcus pneumoniae бактериясының штаммдарының рафинозаны әртүрлі пайдалану қабілеті, олардың ауру туғызу деңгейі мен аурудың түріне әсер етеді.