Кіріспе

Теннесси штатының әкімшілік ғимараты, АҚШ-тың Теннесси штатының әкімшілік орталығы, Теннесси штатының Нэшвилл қаласында орналасқан. Бұл ғимарада Теннесси Бас Ассамблеясының екі палатасы – Теннесси Өкілдер палатасы мен Теннесси Сенаты орналасқан, сондай-ақ губернатордың кеңсесі де осында. Филадельфия және Нэшвилл қалаларының сәулетшісі Уильям Стрикленд (1788–1854) жобалаған бұл ғимарат 1845 және 1859 жылдар аралығында салынды және Нэшвиллдегі грек тіршілігінің қайта жандану архитектурасының ең танымал үлгілерінің бірі болып табылады. 12 штаттық әкімшілік ғимараттың ішінде күмбезі жоқ бұл ғимарат 1970 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді және 1971 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш атағын алды. АҚШ-тың 11-ші президенті Джеймс К. Полктің мазары әкімшілік ғимараттың аумағында орналасқан.

Сипаттама

Теннесси штатының Капитолийі Капитолий төбесінде, Нашвилл қаласының орталық бөлігіндегі ең биік нүктеде орналасқан. Оны бірқатар мемлекеттік ғимараттар қоршап тұр, соның ішінде Теннессидің орталық аймағы үшін Теннесси Жоғарғы Сотының ғимараты бар. Капитолийдің оңтүстігінде бірнеше мемлекеттік кеңсе ғимараттарының арасында орналасқан Заңнамалық алаң – қоғамдық алаң жатыр. Капитолийдің солтүстігінде штат тарихы мен географиялық ерекшеліктерін көрсететін үлкен қоғамдық саябақ – Bicentennial Capitol Mall State Park орналасқан. Теннесси штатының Капитолийі иондық ғибадатхана үлгісінде салынған, грек қайта өркендеу архитектурасын қамтиды және жақын жерден алынған әк таспен құрастырылған. Оның биіктігі шамамен 62,97 метрді құрайды. Солтүстік және оңтүстік портиктерінде сегізден иондық бағана бар, ал құрылыстың толық ұзындығын жабалмаған шығыс және батыс портиктерінде алтыдан бағана орналасқан. Барлық бағаналар антаблементпен жабылады. Шатырдың үстінде Лисикраттың хорагикалық ескерткіші үлгісіндегі 12,80 метрлік дөңгелек мұнара орналасқан, ол шаршы пішіндес тұғырға орнатылған. Мұнарада сегіз корinthтік бағана бар. Мұнараның үстінде 11,28 метрлік купол мен финиал орнатылған, ал оның үстінде ту көтеру тірегі орналасқан. 1843 жылдың 7 қазанында Теннесси штатының Бас Ассамблеясы Нашвиллді штаттың тұрақты астанасы деп жариялады, ал штаттық үйді жоспарлау жұмысы одан кейін көп ұзамай басталды. Капитолий салынатын көрнекті төбе бастапқыда Седар Ноб деп, кейіннен сол кездегі судья Г. У. Кэмпбеллдің құрметіне Кэмпбелл төбесі деп аталды. Бұрын бұл жерде Нашвиллдегі алғашқы Рим-католик шіркеуі – Қасиетті Розарий соборы орналасқан. Мүлікті Нашвилл қаласы 30 000 долларға сатып алып, мемлекеттік үкіметке 1 долларға берді.

Дизайн және құрылыс

Мемлекеттік Капитолийді танымал филадельфиялық сәулетші Уильям Стрикленд жобалаған, ол оны грек иониялық ғибадатханасының үлгісі бойынша салған. Теннесси штатының Капитолиясының шатыр сызығының үстінде орналасқан көрнекті фонарь құрылымы Тиррендық қарақшылармен шайқасқан грек құдайы Дионис құрметіне Афинадағы Лисикраттың хорагиялық ескерткішіне негізделген дизайн. Теннесси штатының Капитолиясының іргетасы 1845 жылдың 4 шілдесінде қаланды және ғимарат он төрт жылдан кейін 1859 жылы аяқталды. Оның соңғы құны шамамен 900 000 долларға бағаланды. Америка инженерлік-құрылыс қоғамы ғимаратты инновациялық құрылысы үшін ұлттық тарихи инженерлік-құрылыс ескерткіші деп таныды, ол әдеттегідей таспен салынған және құрылымдық темірдің ерте мысалы болды. Ішкі және сыртқы қабырғалары осы жерден 2 шақырым қашықтықта орналасқан карьерден алынған әк тастан тұрғызылған. Кейбір ішкі бағаналар бір-бір тастан қаланған, оларды орнына көтеру үшін үлкен ағаш тіреу құрылғылары қажет болды. Өрт қаупін азайту үшін төбелік конструкциялар үшін ағаш орнына соғылған темір қолданылды. Жобаға коммерциялық, тұтқын және құл еңбегі жұмсалды. 1845-1847 жылдары Капитолийдің әк тас жертөлесін кесуге 15 құл африкалық-американдық ер адам жұмыс істеді; Нэшвиллдің тас қалаушысы А. Г. Пейне олардың еңбегі үшін айына 18 доллар төленді. Бұл «Теннесси штатының құл еңбегін жалдаған ең маңызды жобасы» деп есептеледі. Стрикленд ғимарат аяқталмас бұрын бес жыл бұрын қайтыс болып, солтүстік-шығыс қабырғасына жерленді. Оның ұлы Ф. В. Стрикленд құрылыстың аяқталуын қадағалады. Уильям Стрикленд сонымен қатар Сент-Мэри соборын (Капитолий төбесінің түбінде орналасқан) және штаттық Капитолийден бірнеше блок қашықтықта орналасқан Downtown Presbyterian шіркеуін жобалады. Ауладағы басқа ескерткіштердің қатарында сержант Альвин С. Йоркқа арналған Феликс де Уэлдонның ескерткіші, Теннесси Холокост комиссиясының ескерткіші, Капитолий алаңының оңтүстік-батыс бұрышында Сэм Дэвис ескерткіші және Капитолий алаңының оңтүстік-батыс бұрышында Орталық Теңіз арқылы Африкадан әкелінген құлдарға арналған ескерткіш бар. Чарльз Уортерфилд монументі – 1950 жылдардың ортасында Капитолийді қалпына келтіру кезінде мемлекеттік Капитолийден алынып, сақталған сынған әк тасты бағаналар мен фрагменттердің жиынтығы, ол Капитолий жолындағы солтүстік бельведереге жақын орналасқан. 1957 жылы Капитолий ғимаратына F2 күшіндегі дауыл соқты. 2020 жылдың 30 мамырында Джордж Флойдтың полиция тарапынан өлтірілуіне қарсы демонстрация кезінде оңтүстік кіреберісінің жанындағы Мотлоу туннелі үстінде орналасқан сенатор Эдвард Уорд Кармак ескерткіші митингке қатысушылар тарапынан құлатылды. Нэшвилл автономиялық аймағы кезінде мүсін тұрған жерге жақын аумақты наразылар «Ида Б. Уэллс алаңы» деп атады, бұл линчтерге қарсы күрескен белсендінің құрметіне берілген атау. Ғимаратта 1978 мен 2021 жылдар аралығында Натан Бедфорд Форресттің бюсі орналасқан. Бұл бюст 1973 жылы демократтық сенатор және Конфедерация ардагерлерінің ұлдары мүшесі Дуглас Генри ұсынған заңның нәтижесінде орнатылды және орнатылған күнінен бастап даулы болды. 2017 жылы оны Теннесси мемлекеттік мұражайына көшіру туралы заң жобасы ұсынылды. Теннесси тарихи комиссиясы 2021 жылдың 9 наурызында бюстті мүмкіндігінше тезірек мұражайға көшіру жөнінде 25 дауысқа 1 дауыспен шешім қабылдады. Бюст 2021 жылдың 23 шілдесінде алынып тасталды және үш күннен кейін Теннесси мемлекеттік мұражайына көшірілді.