Ян Филипп Рутхаан (1785-1853) – голландский иезуит, 21-й Генерал Общества Иисуса. Биография, образование и путь к священству из Амстердама через Россию.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Христиан қоғамының Бас жетекшісі Ян Филипп Рутаан (23 қараша 1785 – 8 мамыр 1853) – голландиялық иезуит, Иса қоғамының жиырма бірінші Бас жетекшісі сайланды.
Superior General of the Society of Christ
Jan Philipp Roothaan, SJ (23 November 1785 – 8 May 1853) was a Dutch Jesuit, elected twenty first Superior General of the Society of Jesus.
Ерте өмір және қалыптасуы
Ол Франкфурттан Амстердамға көшіп келген, кейіннен католик дініне өткен кальвинист отбасынан дүниеге келді. Үш бауырдың ең кішісі Ян Филип 16 жасында туған қаласындағы гимназияны бітірді. Одан кейін ол Athenaeum Illustre (жоғары мектеп) -ге түсіп, төрт жыл бойы профессор Дэвид Якоб ван Леннеп басшылығымен классикалық білімін жетілдірді. Амстердамдағы де Крийтберг шіркеуінде алтарь қызметкері болып жұмыс істеген жас Рутхаан бұрынғы иезуит дін қызметкерлерімен танысты, олар оның иезуит болу ниетін білгеннен кейін оны Ресейге жіберді. 1804 жылы ол өзінің туған жерін тастап, Рим папасы VII Пийдің (1801) жақында Ресейде өмір сүруіне рұқсат берген Иса қоғамына қосылды. Дюнабургте (Латвия) жаңадан кірушілер курсын аяқтағаннан кейін, 1806 жылдан 1809 жылға дейін Дюнабургтегі иезуит гимназиясында мұғалім болып тағайындалды. Ол поляк тілін жақсы меңгерген, сонымен қатар француз тілін де білген, ал классикалық латын, грек және еврей тілдері де оған жақсы таныс болған. Кейіннен ол Полоцктегі иезуит колледжінде философия мен теологияны оқыды және 1812 жылы дін қызметкеріне бекітілді.
He was born to a once Calvinist family emigrated from Frankfurt to Amsterdam, where they became Catholic. When Jan Philipp, the youngest of three brothers, was sixteen he graduated from the gymnasium of his native town. From there he passed to the Athenaeum Illustre (high school), and continued his classical studies for four years under Professor David Jacob van Lennep. As an altarboy at de Krijtberg church of Amsterdam the young Roothaan came in touch with ex Jesuits priests who sent him to Russia when he expressed the desire to become a Jesuit. In 1804 he left his homeland to join the Society of Jesus whose survival in Russia had been recently approved by Pope Pius VII (1801). On the conclusion of his novitiate in Dunaburg, Latvia, he was appointed teacher at the Jesuit gymnasium at Dunaburg from 1806 to 1809. He had already mastered Polish; and he also spoke French, while the classical Latin, Greek, and Hebrew were also familiar to him. He subsequently studied philosophy and theology at the Jesuit College in Polotsk, and in 1812 was ordained priest.
Мансап
Келесі төрт жыл (1812-16 жж.) Пуццада риторика профессоры қызметін атқарды; бұл Наполеон соғыстарының қызыл дауылды кезеңі, дәл сол уақытта Пий VII Иса қоғамын қайта құрды (1814 ж.). Келесі төрт жыл, 1816-1820 жылдары Рутхан Ақ Ресейдегі (қазіргі Беларусь) Орша қаласында мұғалім және пасторлық қызметтерді бірге атқарды. Бірақ ол Иса қоғамындағы соңғы діни антын бергеннен кейін (1819 ж.), иезуиттерді Ресейден қууының (1820 ж.) салдарынан жер аударылды. Жер аудару жолы Швейцариядағы Бриг қаласында аяқталды. Ол онда үш жыл бойы риторикадан сабақ берді. Кейін Рутхан Туринде жаңадан ашылған колледждің ректоры болып тағайындалды, ал көп ұзамай, 1829 жылы Италияның вице-провинциалы болды.
The following four years (1812–16) were spent as professor of rhetoric at Pusza; this was the stormy era of the Napoleonic Wars, the same time period that saw Pius VII restore universally the Society of Jesus (1814). The next four years, 1816 to 1820, Roothaan worked partly as teacher and partly in pastoral duties at Orsha in White Russia (modern Belarus). However he had hardly made his final religious profession in the Society (1819) that he was sent into exile by the banishment of the Jesuits from Russia (1820). The exile road ended in Brig, Switzerland. There again he taught rhetoric for three years. Roothaan was subsequently appointed to the rectorship of the newly founded college at Turin and soon after, in 1829, vice provincial of Italy.
XXI жалпы жиналыс (1829)
Луиджи Фортистің қайтысымен 21-ші жалпы жиын шақырылды, ол 1829 жылғы 9 шілдеде (төртінші дауыс беруде) Ян Филипп Рутаанды Бас жетекші етіп сайлады. Жиын Рутаанға берген тапсырма жаңа ғана құрылған "жаңа" қоғамды нығайту және тұрақтандыру болды: жаңа мектептер ашуды баяулату, иезуиттердің интеллектуалдық және рухани дамуын жақсарту, бұрынғы тәжірибелерді қайта енгізу (жылдық хаттар, үш жыл сайынғы прокураторлар жиындары, т.б.), ресми хабарласу үшін латын тілін сақтап отыру, соңғы әдепкіге қабылдау кезінде қатаң талаптар қою және т.б.
At the death of Luigi Fortis, the 21st General Congregation was convoked, which, on the 9 July 1829 (at the 4th ballot), elected Jan Philipp Roothaan as Superior General. The mandate given by the Congregation to Roothaan was to strengthen and stabilize the fledgling 'new' Society: going slow on opening new schools, improving the intellectual and spiritual formation of the Jesuits, reintroducing practices of the past (Annual letters, Congregations of procurators every three years, etc. ), keeping the Latin language for official communications, being strict with regard to admission to final profession, etc.
Бас діни қызметкер
Рутханға қоғамның ішкі рухын сақтау және нығайту есебінен абырой жинады. Осы мақсатта ол өзінің он бір айналма хатының тоғызына ден қойды, қызметке кіргеннен кейін көп ұзамай біріншісімен бастады. Бұл "De amore Societatis et Instituti nostri" (1830) сияқты бағдарлама болды. Осы мақсатқа жету үшін ол сондай-ақ Игнатийдің рухани жаттығуларының жаңа басылымымен жұмыс істеді, оған кіріспе және түсіндірмелер қосты. 1832 жылы ол 1830-31 жылдары Римде өткен комиссиядан кейін жаңа Ratio Studiorum (Оқу тәртібі) жариялады. Бірақ педагогикалық реформаға уақыт келмеген еді. Бұл мәтін дәстүрлі иезуит білімінің артықшылықтарын қайта растады. Жаңа тенденциялар мен либералдық идеялар күдік тудырды. Рутхан елшілік қызметтерінің ауқымын кеңейтті және жарқын хатында (De missionum exterarum desiderio, 1833) шетелдік миссияларға еріктілерді шақырды. Өкілеттігінің соңында (1853) Америка, Африка және Азиядағы теңізден тыс миссиялардағы иезуиттердің саны 1014-ке жетті. Ол уағыз айту және ауылдық миссиялар сияқты дәстүрлі елшілік жұмыстарды да қолдады. 1837 жылы Римде холера эпидемиясы болғанда, ол иезуиттерді ауруларға көмек көрсетуді ұйымдастыруға жіберді. 1838 жылы ол АҚШ-тағы Джорджтаун университетінде болған иезуиттердің құл сатуына араласып, "Құлдарды сату арқылы жандарымызды жоғалтудан гөрі қаржылық қиындыққа тап болған абзал" деді. Интеллектуалдық жұмыс қайта жанданды: Болландистер және тарихи зерттеулер. "La Civiltà Cattolica" басылымы қолға алынды. Интеллектуалдық еңбекпен бірге иезуиттер итальян философы Антонио Росмини сияқты даулы мәселелерге де оралып келді.
Roothaan is credited with preserving and strengthening the internal spirit of the Society. To this object he devoted nine of his eleven circular letters, starting with the first, soon after entering office. It was a sort of programme De amore Societatis et Instituti nostri (1830). To achieve this he also worked on the new edition of the Spiritual Exercises of St. Ignatius, providing it with an introduction and explanatory notes. In 1832 he published the new Ratio Studiorum (Order of Studies) after a commission met in Rome in 1830 31. But times were not ripe for a pedagogical reform. The text was a reassertion of the benefits of traditional Jesuit education. New trends and liberal ideas were suspect. Roothaan increased the breadth of apostolic activities, and in a vibrant letter (De missionum exterarum desiderio, 1833) he called for volunteers for the foreign missions. At the end of his term (1853) Jesuits in overseas missions (America, Africa, Asia) were 1014. Traditional apostolic works also received his support, such as preaching, the rural missions. When an epidemic of cholera hit Rome in 1837 he sent the Jesuits to organise relief among the sick. In 1838, he unsuccessfully intervened in the 1838 Jesuit slave sale at Georgetown University in the United States, saying that “It would be better to suffer financial disaster than suffer the loss of our souls with the sale of the slaves." Intellectual work was restarted: the Bollandists and historical research. The La Civiltà Cattolica was started. And with intellectual work, Jesuits renewed with controversies as well, as with the Italian philosopher Antonio Rosmini.
Жолда
Бұл қиын заман болды. Езуиттер көбінесе 1848 жылғы төңкерістер кезінде бір елден екінші елге қуылды. Рутхан оларға қиындықтарға қарсы жігерлендіретін хаттар жіберіп отырды. Рутханның өзі Рим Республикасы тұсында Римнен екі жылға қашуға мәжбүр болды. Бұл оған Франция, Бельгия, Нидерланды, Англия, Ирландиядағы езуит қауымдастықтары мен қызметтерін аралау мүмкіндігін берді; ол мұны істеген тұңғыш басшы болды. Бірақ ол оралғанда денсаулығы сырға салып, күші әлсіреп, әлсіздік ұстамалары жақындап келе жатқан соңынан хабар берді.
Those were troubled times. Jesuits often suffered banishment from a country or another, especially in the Revolutions of 1848. Roothaan was sending them letters of encouragement in the face of tribulations. Roothaan himself had to flee Rome for two years, at the time of the Roman Republic. This gave him the opportunity to visit Jesuit communities and works in France, Belgium, Netherlands, England, Ireland; he was the first Superior General to ever do it. However, on his return, his health was broken, his strength began to fail, and fits of weakness announced his approaching end.
Бағалау
21 жыл бойы Қоғамды басқарған Рутхан 1853 жылғы 8 мамырда Римде қайтыс болды. Осы жылдар ішінде иезуиттердің саны 2137-ден 5209-ға дейін артты, ал жоғары мектептердің саны 55-тен 100-ге жетті. Рутхан – өте талантты және қабілетті әкімші болды, сонымен қатар ол Қоғамды жаңарту және рухани жақсартуға талмай берілді. Ол сол заманғы шіркеу өкілі болды, яғни 19 ғасырдың ортасында Еуропаны өзгертіп жатқан әлеуметтік-саяси идеяларға толыққанды ашық емес еді. Рутханның өмірбаяуын жазған автор оның мінезін былай сипаттады: Табиғатынан шаршағыш, ол христиандық өзін-өзі шектеу арқылы барлық құштарлықтарын бақылап, барлық істе салмақтылық пен шамалылықты сақтады – осы ерекшелік оның ең басты қасиеті болды.
After 21 years at the helm of the Society Roothaan died on the 8 May 1853, in Rome. During these years the number of Jesuits increased from 2137 to 5209 and high schools passed from 55 to 100. A highly talented man and very able administrator Roothaan displayed also an indefatigable zeal for the restoration and spiritual uplift of the Society. He was also a churchman of his time, that is not really open to the socio political ideas that were shaping Europe in the middle of the 19th century. Roothaan's biographer summed up his spirit well: Impetuous by nature, he governed all passions by the exercise of Christian self denial, so that a most measured moderation in all things forms his distinctive characteristic.