Португалияның әйелі және қасиетті Элизабет

Кіріспе

Португалия королевасы және қасиетті Елизавета (каталон тілінде Элизабет, арагон тілінде Изабель, португал және испан тілдерінде; 1271 – 4 шілде 1336), көбінесе Португалиялық Елизавета деп танылады, Португалия королевасы болған және Рим католик шіркеуінде қасиетті деп есептеледі.

Отбасы және ерте өмірі

1271 жылы Арагон патшалық үйінде дүниеге келді, оның құдайылық үлесі ретінде Обидос, Абрантес және Порту-де-Мос қалалары берілді. Үйлену тойы 1288 жылы ғана тойланды, онда Денис 26 жаста, ал Елизавета 17 жаста болды. Елизавета жастық шағында діни ғұрыптарды үнемі орындап, кедейлер мен ауруларға қамқорлық жасады. Мұндай өмір салты көптеген адамдарға кінәлі көрінді және кейбіреулердің наразылығын тудырды. Елизавета португал саясатына белсенді қатысып, 1297 жылы Денис пен Фернандо IV жасаған Альканьис шартына қатысты келіссөздерде маңызды татуластырушы рөл атқарды (бұл екі елдің шекарасын белгіледі). 1304 жылы королева мен Денис Испанияға Кастилияның Фернандо IV-і мен Елизаветаның ағасы Арагонның Джеймс II арасындағы дауды шешу үшін оралды. Елизавета 1322 және 1324 жылдар арасындағы азамат соғысы кезінде күйеуі мен Афонсо арасындағы делдал болып қызмет етті. Инфант патшаға наразылық білдірді, оны патшаның заңды емес ұлы Афонсо Саншеске көмектесуде айыптады. 1323 жылы королеваның араласуының арқасында Денис ұлын өлтіруден бас тартылды, ол қамырға мініп, Альваладе шайқасы алаңында екі әскердің арасына тұрып, қақтығыстың алдын алды. 1324 жылы заңды емес ұл елден қуылғаннан кейін және Инфант патшаға адалдық серт бергеннен кейін бейбітшілік орнатылды. 1336 жылы Афонсо IV өзінің әскерін Кастилия королі Альфонсо XI-ге, оның немере інісіне қарсы аттандырғанда, ол тағы да бейбітшілікке шақырушы болды. Жасы ұлғайған және денсаулығы нашар болғанына қарамастан, королева Эстремозға асығып баруға талап етті, онда екі патшаның әскері жиналған еді. Ол тағы да соғысты тоқтатты және бейбіт келісімге қол жеткізді. Бірақ бұл күш-жігер оның соңғы ауруына себеп болды. Міндетін орындағаннан кейін, ол 4 шілдеде Эстремоз қамалында қызбадан қайтыс болды. Ол дауларды шешудегі тиімділігі үшін Бейбітшіл әйел атағын алды. Оның мерекесі 4 шілдеде атап өту үшін Жалпы Рим күнтізбесіне енгізілді. 1694 жылы Папа Иннокентий XII оның мерекесін 8 шілдеге ауыстырды, бұл Петір мен Пауылдың сегізінші күнінің тойлануымен қақтығысты болдырмау үшін жасалды. 1955 жылы Папа Пий XII бұл октаваны жойды. 1962 жылғы Римдік Миссалда мереке деңгейі "Қажетті" дегеннен "Үшінші дәрежелі мереке" деп өзгертілді. 1969 жылғы күнтізбедегі түзетулер мерекені міндетті емес естелік ретінде қарастырды және оны 4 шілдеге қайта орнатты. Оның мерекесі Францискандық қасиеттілер күнтізбесінде де сақталады. 1819 жылы Сан-Кристобаль-де-Ла-Лагуна епархиясы (Канар аралдары, Испания) құрылғаннан бері, Папа Пий VII-нің бұйрығымен, қасиетті Елизавета епархияның және оның кафедралық соборының қамқоршысы болып табылады. АҚШ-та оның мерейтойы 5 шілдеге ауыстырылды, өйткені 4 шілде - бұл елдің тәуелсіздік күні, ұлттық мереке. Елизавета көбінесе көгершін немесе зәйтүн бұтағымен әшекейленген патшалық киімде бейнеленеді.

Born in 1271 into the royal house of Aragon, receiving the towns of Óbidos, Abrantes and Porto de Mós as part of her dowry. It was only in 1288 that the wedding was celebrated, when Denis was 26 years old, while Elizabeth was 17. Elizabeth quietly pursued the regular religious practices of her youth and was devoted to the poor and sick. Such a life was taken as a reproach to many around her and caused ill will in some quarters. Elizabeth took an active interest in Portuguese politics and was a decisive conciliator during the negotiations concerning the Treaty of Alcañices, signed by Denis and Fernando IV of Castile in 1297 (which fixed the borders between the two countries). In 1304, the Queen and Denis returned to Spain to arbitrate between Fernando IV of Castile and James II of Aragon, brother of Elizabeth. Elizabeth would serve as intermediary between her husband and Afonso, during the Civil War between 1322 and 1324. The Infante greatly resented the king, whom he accused of favoring the king's illegitimate son, Afonso Sanches. Denis was prevented from killing his son through the intervention of the Queen, when she, in 1323, mounted on a mule, positioned herself between both opposing armies on the field of Alvalade in order to prevent the combat. Peace returned in 1324, once the illegitimate son was sent into exile, and the Infante swore loyalty to the king. She was called to act once more as a peacemaker in 1336, when Afonso IV marched his troops against King Alfonso XI of Castile, his nephew, to whom he had married his daughter Maria, and who had neglected and ill treated her. In spite of age and weakness, the Queen dowager insisted on hurrying to Estremoz, where the two kings' armies were drawn up. She again stopped the fighting and caused terms of peace to be arranged. But the exertion brought on her final illness. As soon as her mission was completed, she took to her bed with a fever from which she died on 4 July, in the castle of Estremoz. She earned the title of Peacemaker on account of her efficacy in solving disputes. Her feast was inserted in the General Roman Calendar for celebration on 4 July. In 1694 Pope Innocent XII moved her feast to 8 July, so it would not conflict with the celebration of the Octave of Saints Peter and Paul, Apostles. In 1955, Pope Pius XII abolished this octave. The 1962 Roman Missal changed the rank of the feast from "Double" to "Third Class Feast". The 1969 revision of the Calendar classified the celebration as an optional memorial and restored it to 4 July. Her feast is also kept on the Franciscan Calendar of Saints. Since the establishment in 1819 of the Diocese of San Cristóbal de La Laguna (Canary Islands, Spain), Saint Elizabeth is the co patron of the diocese and of its cathedral pursuant to the papal bull issued by Pope Pius VII. In the United States her memorial has been transferred to 5 July since 4 July is the date of the independence of that nation, a national holiday. Elizabeth is usually depicted in royal garb with a dove or an olive branch.

Мұра

Елизавета Эквадордың Галапагос аралдарындағы Санта-Исабела аралының бастапқы атауы болды, бірақ кейіннен Колумбтың алғашқы саяхатының төрт жүз жылдығында Исабела аралы деп өзгертілді, осылайша оның есімі Кастилияның Изабелла I-ге ауыстырылды. Ол 1947 жылғы португал-испан фильмнің, "Киелі патшайымның" басты кейіпкері болды, онда оны Маручи Фресно сомдады. Португал халық мәдениетінде оны көбінесе "розалардың кереметімен" байланыстырады. Португалиялық автор Диана Пингвичаның жасөсперімдерге арналған тарихи фантастикалық романы "Розалар қарғысы" оның тарихын гүлге айналдыра алатын тамақ пен сиқырлы Мураға ғашық болған ханшайым ретінде қайта баяндайды.