Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Валлизелен – Швейцариядағы Цюрих кантонының Бюлах ауданындағы қала. Ол Глаттал (немісше: Glattal) аймағына жатады.
Wallisellen is a municipality in the district of Bülach in the canton of Zürich in Switzerland, and belongs to the Glatt Valley (German: Glattal).
Тарих
Валлиселлендегі алғашқы қоныс 58 ж.б.д. дейін барады. Валлизелен муниципалитеті 400 және 700 жылдар аралығында, германдық халықтардың қоныс аударуынан кейін пайда болған. Валлизелен атауы "Walchen" және "Seller" есімдерінен құралған. Германдық халықтар "Walchen" деп келт және роман тілдес көршілерін атаған (Walensee, Валхен көлі қараңыз). "Seller" сөзі көшіп келген шаруаларды білдіреді, олар ұзақ жылдар бойы жер өңдеген, шағын және қарапайым шаруашылықтармен айналысқан шаруалардан ерекшеленеді. Тіл білімі мамандарының пікірінше, бұл атау франктар немесе алеманндар келттер немесе римдіктер қоныстанған немесе құрған шағын шаруа қосымына "Валлизелен" деген ат берген кезде пайда болған. 25 маусымда 1856 жылы NOB желісінің (Цюрих – Валлизелен – Винтертур) ашылуымен Валлизелен алғаш рет швейцариялық теміржол желісімен байланысты. 1916 жылы Риден муниципалитеті Валлизеленмен бірікті. Екі дүниежүзілік соғыс аралығында Валлизелен ауылдан Цюрихтің өсіп келе жатқан қалалық муниципалитетіне айналды, бірақ қала мәртебесін алуға ниеті болмады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Валлизелен "өсіру шайқасына" ("Anbauschlacht", яғни импортты қысқарту арқасында отандық азық-түлік өндірісін арттыруға) белсенді қатысты. 1958 жылы Рим-католик шіркеуі – Сент-Антоний салынды.
The first settlement at Wallisellen dates from 58 BC. The municipality Wallisellen has its origin between 400 and 700 BC, after the Germanic migration of the peoples. Wallisellen is named according to both parts "Walchen" and "Seller". The Germanic peoples described as "Walchen" its Celtic and Romanic neighbours (see Walensee, lake of the Walchen). The word "Seller" stands for immigrated farmers, in contrast to long established farmers, who cultivated small and modest farms. Linguists think that the name originated because Franks or Alemanni gave the name "Wallisellen" to a small farmer settlement, which was inhabited or founded by Celts or Romans. With inauguration of the NOB line Zürich–Wallisellen–Winterthur on 25 June 1856 Wallisellen had its first connection with the Swiss railway network. In 1916, the municipality of Rieden merged with Wallisellen. In the interwar period Wallisellen developed from a village to a growing suburb municipality of Zurich, but didn't want to have a town charter. During the Second World War, Wallisellen participated actively in the "cultivation battle" ("Anbauschlacht", i. e. increase in domestic food production due to reductions in imports). In 1958 the Roman Catholic church of St. Antonius was built.
География
Валлизеленнің ауданы – . Осы ауданның 23,8%-ы егіс жәne шаруашылыққа пайдаланылады, ал 20,1%-ы орманмен жабылған. Қалған жердің 54,5%-ы құрылыс және жолдарға кеткен, ал қалғаны (1,5%) өнім бермейтін жерлер (өзендер, мұздықтар немесе таулар) болып табылады.
Wallisellen has an area of Of this area, 23.8% is used for agricultural purposes, while 20.1% is forested. Of the rest of the land, 54.5% is settled (buildings or roads) and the remainder (1.5%) is non productive (rivers, glaciers or mountains).
Экономика
Үлкен сауда орталығы Glatt (немесе Glattzentrum) – 1975 жылы ашылған муниципалитеттегі жабық сауда орталығы. Ол және Валлиселлен теміржол станциясының арасында Richti Shopping сауда орталығы орналасқан, ол ашық ауадағы сауда орталығы. Ол 2013 жылдың қысында ресми түрде ашылып, 2014 жылдың соңында толыққанды құрылысын аяқтады. Microsoft, Cisco, Ford Motor Company, UPC Switzerland және NCR сияқты әртүрлі халықаралық компаниялардың Швейцариядағы бас кеңселері Валлизеленде орналасқан.
The large Shopping Center Glatt (or Glattzentrum) is an indoor shopping mall in the municipality, which opened in 1975. Between it and Wallisellen railway station lies Richti Shopping, an open air shopping center, which was officially opened in winter 2013 and was completed by end of 2014. Various international companies such as Microsoft, Cisco, Ford Motor Company, UPC Switzerland and NCR have their Swiss headquarters in Wallisellen.
Көлік
Валлиселлен Бахнхоф – Цюрих S Bahn S8, S14, S19 бағыттарында және Stadtbahn Glattal жеңіл рельстік жүйесіндегі аялдама. 12-ші бағыттағы трамвай Валлиселленге қызмет көрсетеді, муниципалитет шегінде бес аялдама бар: Валлиселлен Герти, Валлиселлен Белаир, Валлиселлен Бахнхоф, Валлиселлен Глат және Валлиселлен Нойгут.
Wallisellen Bahnhof is a stop of the Zürich S Bahn on the lines S8, S14, S19 and on the Stadtbahn Glattal light rail system. The Line 12 tram serves Wallisellen, with five stops within the municipality; Wallisellen Herti, Wallisellen Belair, Wallisellen Bahnhof, Wallisellen Glatt and Wallisellen Neugut.
Спорт және қауымдастық
Валлизеленнің ең ірі спорт клубы – ФК Валлизелен (Футбол клубы Валлизелен), және оның бірінші командасы 06/07 маусымында 2-ші лигаға жол алды. EHC Wallisellen (Мұз хоккей клубы Валлизелен) және Faustball Wallisellen (Тоқпан футбол клубы Валлизелен) да жетістікке жеткен спорт клубтары болып табылады. Сондай-ақ, TV Wallisellen (Гимнастика клубы Валлизелен) да өте белсенді. Бұл клуб 1993 жылдан бері "Walliseller Lauf" (Валлизелен жүгірісі) ұйымдастырып келеді, оның түскен барлық қаражаты қатерлі ісікпен ауыратын балаларға жұмсалады. Валлизеленде екі скаут отряды бар: Грифензее скаут отряды және Винкельрид скаут отряды.
The largest sports club of Wallisellen is the FC Wallisellen (Football club Wallisellen), which first team in the season 06/07 was promoted to the 2. league. Other successful sports clubs are the EHC Wallisellen (Ice hockey club Wallisellen) and Faustball Wallisellen (Fistball Wallisellen). Also very active is the TV Wallisellen (Gymnastic club Wallisellen). That club has organised since 1993 the Walliseller Lauf (Run of Walisellen), from which all of the earnings go to children who are suffering from cancer. In Wallisellen there are two scout troops: scout troop Gryfensee and scout troop Winkelried.
Тіл және өлең
Валлизелен Швейцарияның неміс тілді бөлігінде "Aazelle, Bölle schelle, d'Chatz gaht uf Walliselle, chunnt si wider hei, hät si chrummi Bei, piff paff puff und du bisch (ehr und redlich) duss" деген рифмге байланысты мәшһүр. Неміс тілінен аудармасы: "Anzählen, Zwiebeln schälen, die Katze geht nach Wallisellen, kommt sie wieder nach Hause, hat sie krumme Beine, pfiff paff und du bist (ehr und redlich) draussen". Ағылшын тілінен аудармасы: "Санау, пиязды қабылдау, мысық Валлизеленге барады, үйге қайтады, оның қисық аяқтары бар, пиф-паф, ал сен (шыншыл және тура) сырттасың". Берн диалектісіндегі "Stiller Has" тобының әні "Walliselle" деп аталады. Бүгінде неміс тілінде сөйлейтін халықтың көп бөлігі швейцариялық неміс диалектілерінің қоспасымен сөйлейді. Неміс тілінің элементтерін енгізуге бейімделген, теңдестірілген Цюрих диалектісі кең таралған. Ұзақ жылдардан бері тұрғындар Валлизелен топонимін тек өткір "s" әрпімен айтылуынан ғана таниды.
Wallisellen is known in the German part of Switzerland due to a rhyme: "Aazelle, Bölle schelle, d'Chatz gaht uf Walliselle, chunnt si wider hei, hät si chrummi Bei, piff paff puff und du bisch (ehr und redlich) duss". German translation: "Anzählen, Zwiebeln schälen, die Katze geht nach Wallisellen, kommt sie wieder nach Hause, hat sie krumme Beine, pfiff paff und du bist (ehr und redlich) draussen". English translation: "Counting, peeling onions, the cat goes to Wallisellen, comes she back home, has she crooked legs, piff paff and you are (honestly and candidly) outside". A song of the Bernese dialect band Stiller Has is "Walliselle". Today the native German speaking population speaks a mixture of Swiss German dialects. A levelled Zurich German with a tendency of integration of elements of German is widespread. Long time residents recognise only in its pronunciation of the toponym Wallisellen with sharp "s".