Кіріспе
Мысыр саясаткері Айман Абд әл-Әзиз Нұр (,; 1964 жылғы 5 желтоқсанда туған) – Мысыр саясаткері, Мысыр Парламентінің бұрынғы мүшесі, «Эль-Гад» партиясының негізін қалаушы және төрағасы. Нұр 2005 жылғы президент сайлауында президент Хосни Мубаракқа қарсы күрескен алғашқы адам болды. Алайда, үміткерлігін жариялағаннан кейін көп ұзамай Нұрдың парламенттік иммунитеті алынып, 2005 жылғы 29 қаңтарда тұтқындалды. Бұл қадам әлемдік үкіметтер тарапынан Мысыр демократиясының кері кеткені ретінде кеңінен сынға алынды. Халықаралық қысым нәтижесінде Нұрға сайлауға қатысуға рұқсат берілді, бірақ ол жеңіліске ұшырады. Сайлау кеңінен жемқорлыққа және алаяқтыққа толы деп есептелді. Ол көп ұзамай қайта тұтқындалып, бес жылға жуық уақыттан кейін босатылды. 2013 жылғы Мысыр төңкерісінен кейін Нұр Мысырдан кетіп, Ливанда түрмеде алған жарақатының емделуі үшін уақыт өткізді. Қазір Нұр Түркияның Стамбул қаласында тұрады және Мысырға оралу үмітін білдіреді. Нұр 2005 жылғы президент сайлауында президент Хосни Мубаракқа қарсы күрескен алғашқы адам болды. Президенттікке үміткерлігін жариялағаннан кейін көп ұзамай Нұрдың парламенттік иммунитеті алынып, 2005 жылғы 29 қаңтарда тұтқындалды. Ол «Эль-Гад» партиясын құру үшін адвокаттық өкілеттіктерін (ПА) жалғандап жасағаны айыпталды. Сайлау жылында жасалған бұл тұтқындау әлемдік үкіметтер тарапынан Мысыр демократиясының кері қадамға түскені ретінде кеңінен сынға алынды. Көптеген адамдар бұл айыптауларды заңды деп санамайды. Нұр түрмеде отырған кезінде де белсенді болып, сын мақалалар жазып, өзінің және өзінің ісінің мәнін жақсырақ таныстырды. 2005 жылғы ақпан айында Кондолиза Райс Мысырға сапарын кенеттен кейінге шегерді, бұл Нұрдың тұтқындалуына байланысты АҚШ-тың наразылығын білдірді, оның қатыгездікпен сұраққа тартылғаны хабарланды. Сол айда үкімет келесі айда бірнеше үміткерге сайлау өткізуді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2005 жылғы наурыз айында Каирде Еуропалық парламент мүшелерінің тобы, вице-президент Эдвард Макмиллан Скотттың (Ұлыбритания, консерваторлар) басшылығымен күшті ықпал еткеннен кейін Нұр босатылды және Египет президенттігіне үміткерлік науқанын бастады. 2005 жылғы қыркүйекте өткен сайлауда Нұр үкіметтік деректер бойынша 7% дауыс алып, екінші орынға шықты, ал тәуелсіз бақылаушылар 13% деп бағалады, бірақ сайлауды бақылауға тәуелсіз бақылаушыларға рұқсат берілмеді. Көп ұзамай, сайлаудың кеңінен жемқорлыққа толы болғандығына байланысты, ол Мубарактың «жалған жасады» деген айыптауымен қайта тұтқындалды. 2005 жылғы 24 желтоқсанда ол бес жылға бас бостандығынан айырылды. Диабетпен ауыратын болса да, Нұр сотталуына наразылық білдіру үшін екі апталық аштыққа шықты. Нұрға шығарылған үкім әлемдік жаңалықтарда кеңінен жарияланды және көптеген халықаралық жаңалықтар бағдарламаларында, соның ішінде BBC-де бірінші орынға шықты. Нұрдың кінәлі деп танылған күні Ақ үйдің баспасөз хатшысы үкіметтің әрекетін айыптап, мынадай мәлімдеме жасады: Мысырдың 2005 жылғы президент сайлауында екінші орын алған Айман Нұрға қатысты үкім Мысырдың демократияға, бостандыққа және заң үстемдігіне деген адалдығына күмән тудырады. Бізді сондай-ақ, Нұр мырзаның денсаулығының сотталуы мен қамауда ұсталуына наразылық білдіру үшін аштыққа шыққандықтан нашарлап кеткені туралы хабарлар да алаңдатады. АҚШ Мысыр үкіметін Мысыр заңдарына сәйкес әрекет етуге шақырады, Мысыр қоғамындағы саяси ашықтық пен диалогты күшейту туралы өзінің ниетіне сәйкес және гуманитарлық аңсарымен Нұр мырзаны қамаудан босатуға шақырады. 2006 жылғы ақпан айында Райс Мубаракқа барды, бірақ Нұрдың есімін ешқашан жарияламады. Ол туралы сұрағанда, ол оның жағдайын Мысырдың бір сәтсіздігі деп сипаттады. Бірнеше күннен кейін Мұбарак үкіметтік газетке Райс «қиын мәселелерді көтермегенін немесе ештеңені өзгертуді сұрамағанын» айтты. Түрмеде Нұр «[Райс] мен туралы сөйлегенде мен бағасын төлеймін, ал ол сөйлемесе, мен бағасын төлеймін» деді. «Бірақ, маған қазір болып жатқан оқиғалар баршаға хабар болып отыр». 2007 жылғы маусым айында президент Буш Чехиядағы диссиденттер конференциясында сөйлеген сөзінде Айман Нұр мәселесіне қайта оралды: «Бізге қосыла алмаған көптеген диссиденттер бар, өйткені олар әділетсіз түрмеде немесе үй қамауында ұсталады. Мен осындай конференцияға Беларусьтің Александр Козулин, Бирманың Аун Сан Су Чжи, Кубаның Оскар Элиас Биске, Вьетнамның Нгуен Ван Лай әкесінің, Мысырдың Айман Нұрының қатыса алатын күнді асыға күтемін (қол шапалақтау)». Бір саяси тұтқынның қызы осы бөлмеде отыр. Мен оған және барлық отбасыларға айтқым келеді: Мен сіздердің батылдығыңызға ризамын. Мен сіздерге көңіл күй мен күш тілеймін. Мен сіздердің жақындарыңыздың дереу және шартсыз босатылуын талап етемін. 2009 жылғы 18 ақпанда, түрмедегі жаза мерзімі аяқталуға бірнеше ай қалғанда, Нұр ресми түрде денсаулығына байланысты босатылды. 2021 жылғы желтоқсанда Торонто университетінің Citizen Lab зерттеуі Нұрдың телефонына Predator және Pegasus тыңшылық бағдарламалары жұққандығын көрсетті.
Ayman Abd El Aziz Nour (, ; born 5 December 1964) is an Egyptian politician, a former member of the Egyptian Parliament, founder and chairman of the El Ghad party. Nour was the first man to ever compete against President Hosni Mubarak in the 2005 presidential election. However shortly after announcing his candidacy, Nour was stripped of his parliamentary immunity and arrested on 29 January 2005, a move that was widely criticized by governments around the world as a step backwards for Egyptian democracy. Due to international pressure, Nour was released to participate in the election and was unsuccessful. The election was widely considered to be a corrupt and rigged election. He was arrested again shortly after and released nearly five years later. Nour left Egypt following the 2013 Egyptian coup d'état and spent time in Lebanon for treatment of a wound he sustained while in prison. Nour now resides in Istanbul, Turkey and expresses his hope for returning to Egypt. Nour was the first person to ever compete against President Hosni Mubarak in the 2005 presidential election. Shortly after announcing his candidacy for president, Nour was stripped of his parliamentary immunity and arrested on 29 January 2005. He was charged with forging PAs (Powers of Attorney) to secure the formation of the el Ghad party. The arrest, occurring in an election year, was widely criticized by governments around the world as a step backwards for Egyptian democracy. Few seem to regard the charges as legitimate. Nour remained active despite his imprisonment, using the opportunity to write critical articles and make his case and cause better known. In February 2005, Condoleezza Rice abruptly postponed a visit to Egypt, reflecting U. S. displeasure at the jailing of Nour, who was reported to have been brutally interrogated. That same month, the government announced that it would open elections to multiple candidates in the following month. In March 2005, following a strong intervention in Cairo by a group of members of the European Parliament led by Vice President Edward McMillan Scott (UK, Conservative), Nour was freed and began a campaign for the Egyptian presidency. In the election in September 2005, Nour was the first runner up, with 7% of the vote according to government figures and estimated at 13% by independent observers, although no independent observers were allowed to monitor the elections. Shortly after placing a distant second, in what are widely believed to have been corrupt elections, he was again imprisoned by Mubarak under allegations of "forgery" which were widely criticized to have been politically motivated and corrupt charges. On 24 December 2005, he was sentenced to five years in jail. Though diabetic, Nour engaged in a two week long hunger strike to protest against his trial. Nour's verdict and sentencing made global headlines and were the first item of news on many international news broadcasts, including the BBC. On the day of Nour's guilty verdict and sentencing, the White House Press Secretary released the following statement denouncing the government's action:
The United States is deeply troubled by the conviction today of Egyptian politician Ayman Nour by an Egyptian court. The conviction of Mr. Nour, the runner up in Egypt's 2005 presidential elections, calls into question Egypt's commitment to democracy, freedom, and the rule of law. We are also disturbed by reports that Mr Nour's health has seriously declined due to the hunger strike on which he has embarked in protest of the conditions of his trial and detention. The United States calls upon the Egyptian government to act under the laws of Egypt in the spirit of its professed desire for increased political openness and dialogue within Egyptian society, and out of humanitarian concern, to release Mr Nour from detention. In February 2006, Rice visited Mubarak yet never spoke Nour's name publicly. When asked about him at a news conference, she referred to his situation as one of Egypt's setbacks. Days later, Mubarak told a government newspaper that Rice "didn't bring up difficult issues or ask to change anything". From prison, Nour stated "I pay the price when [Rice] speaks [of me], and I pay the price when she doesn't", Nour said. "But what's happening to me now is a message to everybody." In June 2007, President Bush, speaking at a conference of dissidents in the Czech Republic, revisited the issue of Ayman Nour, saying:There are many dissidents who couldn't join us because they are being unjustly imprisoned or held under house arrest. I look forward to the day when a conference like this one [can] include Alexander Kozulin of Belarus, Aung San Suu Kyi of Burma, Oscar Elias Biscet of Cuba, Father Nguyen Van Ly of Vietnam, Ayman Nour of Egypt (applause). The daughter of one of these political prisoners is in this room. I would like to say to her, and all the families: I thank you for your courage. I pray for your comfort and strength. And I call for the immediate and unconditional release of your loved ones. I have asked Secretary Rice to send a directive to every U. S. ambassador in an un free nation: Seek out and meet with activists for democracy. Seek out those who demand human rights. Nour was released, officially on health grounds, on 18 February 2009, just a few months before he would have completed his prison sentence. In December 2021, the University of Toronto's Citizen Lab reported that Nour's phone had been infected with the Predator and Pegasus spywares.
2011 жылғы Египет революциясықазіргі уақыт
2011 жылғы революцияда Мұбарактың құлағаннан кейін Нұр 2012 жылғы Египет президенттік сайлауына түсуді жоспарлады, бірақ 2005 жылғы сайлаудан кейін түрмеге қамалғандықтан Президенттік сайлау комиссиясы оны қатысуға жібермеді. 2019 жылдың желтоқсанында Нұр Египеттегі әскери үкіметті құлатуға шақыратын египеттік эмигранттардың тобы – Египеттік Ұлттық Әрекет Тобын (ENAG) құрды.