Кіріспе
2005 жылғы АҚШ-тың жеке куәліктер туралы заңы
2005 жылғы «Нақты жеке куәлік туралы заң» (Real ID Act of 2005) – АҚШ штаттары мен аумақтары берген жүргізуші куәліктері мен жеке куәліктерінің федералдық үкімет мекемелеріне және ядролық электр станцияларына кіру үшін, сондай-ақ АҚШ-тағы әуе рейстеріне отыру үшін қанағаттандыруы тиіс талаптарды белгілейтін Конгресс актісі. Бұл талаптарға жеке куәлікті алуға өтініш берген кезде ұсынылған жеке ақпаратты тексеру, құжаттың қауіпсіздік элементтері және штаттар арасындағы дерекқорларды электрондық түрде бөлісу кіреді. Заң сонымен қатар АҚШ иммиграциялық заңнамасына пана беру, шекара қауіпсіздігі, депортация және белгілі бір жұмыс визаларына қатысты түрлі өзгерістер енгізді. 11 қыркүйектегі шабуылдарға жауап ретінде қабылданған, жеке куәліктерге қатысты ережелер бастапқыда 2008 жылы күшіне енуге тиіс еді, бірақ көптеген штат үкіметтерінің қарсылығы мен оларды іске асырудан бас тартуына байланысты күшіне енуі бірнеше рет кейінге шегерілді. Ақырында, 2012 жылы штаттар осы талаптарға сәйкес келе бастады, ал 2014 жылы кейбір федералдық мекемелерде орындау басталды. Көптеген мерзімдерді ұзартудан кейін, 2020 жылға қарай барлық штаттар сәйкес деп танылды, ал 2024 жылға қарай барлық аумақтар да сертификатталды. 2024 жылдың қаңтарына дейін, әуе рейсіне отыру үшін қабылданған жеке куәліктерге қатысты іске асырудың соңғы және ең маңызды кезеңі, көп рет кейінге шегерілгеннен кейін, 2025 жылдың 7 мамырына жоспарланды.
Заңнамалық тарихы
В Соединенных Штатах водительские удостоверения и удостоверения личности, выдаваемые штатами и территориями, широко используются в качестве удостоверения личности. До принятия Закона о REAL ID каждый штат и территория устанавливал свои собственные правила выдачи таких удостоверений, включая перечень необходимых документов, информацию, отображаемую на удостоверении, и меры безопасности. В декабре 2004 года Закон об информационной реформе и предотвращении терроризма (IRTPA), принятый для реализации рекомендаций комиссии, предписывал министру транспорта сформировать переговорный комитет с представителями правительств штатов и Министерства внутренней безопасности для разработки правил, устанавливающих стандарты для удостоверений личности, выдаваемых штатами, и запрещал федеральным органам принимать удостоверения личности, не соответствующие этим стандартам. В феврале 2005 года, менее чем через два месяца после принятия IRTPA, Палата представителей приняла Закон о REAL ID как H. R. 418, представленный представителем Джимом Сенсенбреннером (R WI). Законопроект отменяет положения IRTPA, касающиеся удостоверений личности, заменяя их версией, которая устанавливает федеральные стандарты напрямую, а не путем переговоров со штатами, и вносит различные изменения в иммиграционное законодательство США, касающиеся убежища, безопасности границ и депортации. В марте текст Закона о REAL ID был добавлен в качестве поправки к законопроекту о дополнительных ассигнованиях на чрезвычайные нужды, H. R. 1268, Закону об ассигнованиях на оборону, глобальную войну с террором и помощь в связи с цунами в 2005 году, который был принят Палатой. Сенат исключил Закон о REAL ID из законопроекта, добавил разделы, касающиеся виз для работников, и принял его в апреле. В мае конференционный отчет об объединении версий законопроекта, включая Закон о REAL ID, добавленный Палатой, и разделы о визах, добавленные Сенатом, был одобрен обеими палатами, и законопроект был подписан президентом Джорджем Бушем 11 мая 2005 года. Хотя в названии закона термин REAL ID написан заглавными буквами, он не дает определения аббревиатуре REAL. 17 декабря 2018 года Конгресс внес поправки в Закон о REAL ID, чтобы удалить устаревшую ссылку на Попечительскую территорию Тихого океана (ликвидированную в 1994 году) и уточнить, что граждане ее правопреемников, Свободно ассоциированных государств (Маршалловы острова, Микронезия и Палау), имели право на получение водительских удостоверений и удостоверений личности при въезде в Соединенные Штаты. 27 марта 2020 года Закон CARES, принятый в ответ на пандемию COVID-19, продлил срок соблюдения Закона о REAL ID штатами как минимум до 30 сентября 2021 года. 27 декабря 2020 года Закон о консолидированных ассигнованиях на 2021 год внес поправки в Закон о REAL ID, чтобы принять электронные версии удостоверений личности и освободить штаты от требования предоставлять заявителям документы, подтверждающие их номер социального страхования, такие как карта социального страхования. В штатах, которые решили не требовать такую документацию, заявители все равно должны были предоставить свой номер социального страхования, который штаты должны были проверять непосредственно в Управлении социального страхования. Поправка также отменила федеральное финансирование, которое первоначальный закон предоставлял штатам для оказания помощи в соблюдении требований. Заявители должны предоставить как минимум два документа, подтверждающих их адрес, но эти документы не требуют дальнейшей проверки. Свидетельства о рождении должны быть проверены через систему электронной проверки жизненно важных событий (EVVE), поддерживаемую Национальной ассоциацией статистики и информации о здоровье населения (NAPHSIS), а не органом, выдавшим свидетельство. Паспорта США и визы США в иностранных паспортах должны быть проверены в Государственном департаменте, но сами иностранные паспорта не требуют проверки в органе, их выдавшем. Система, используемая для обмена базами данных удостоверений личности между штатами и территориями, - это служба проверки «Государство к государству» (S2S), поддерживаемая платформой обмена указателями штатов (SPEXS), разработанной Американской ассоциацией администраторов автомобильного транспорта (AAMVA) с использованием федеральных средств. Хотя Закон о REAL ID требует, чтобы штаты и территории обменивались своими базами данных, это требование не было включено в критерии DHS для подтверждения их соответствия. Штатам и территориям все еще разрешено выдавать удостоверения личности, не соответствующие требованиям REAL ID, но в этом случае на документе должно быть указано, что он может быть не принят для федеральных целей. Закон о REAL ID расширил это положение, разрешив отказ от любых законов, которые могут препятствовать строительству. Другие разделы Закона о REAL ID предписывали некоторые отчеты и пилотные проекты, связанные с безопасностью границ.
Конгресс
Нағыз ID заңы, H. R. 418, 2005 жылдың 10 ақпанында 261 дауысқа 161 дауыспен Палатада мақұлданды. Заң жобасының демеушісі және содан кейін Палатаның Әділет комитетінің төрағасы Джим Сенсенбреннердің талап етуімен, Нағыз ID заңы Республикалық партия басшылығы тарапынан H. R. 1268 заңына қосымша ретінде тіркелді. Бұл заң Ирак соғысы үшін шұғыл қаржыландыру және 2004 жылғы цунамиге жәрдем көрсету мәселелерімен айналысты, және оның қабылдануы міндетті болып саналды. Сенат 2005 жылдың 21 сәуірінде H. R. 1268 заңын Нағыз ID заңынсыз қабылдады. Алайда, Нағыз ID заңы H. R. 1268 заңы бойынша конференция есебіне қайта енгізілді, содан кейін 2005 жылдың 5 мамырында 368 дауысқа 58 дауыспен Палатада, ал 2005 жылдың 10 мамырында Сенатта бірауыздан қабылданды. 2005 жылдың 3 мамырында Америкалық Иммиграциялық Адвокаттар Ассоциациясы жасаған мәлімдемеде: «Конгресс заң жобасы бойынша ешқандай тыңдау өткізбегендіктен және мағыналы пікірталас жүргізбегендіктен, оны міндетті түрде қабылдауға тиіс шығындар туралы заңға түзетулер енгізгендіктен, Нағыз ID заңы көптеген шаралар үшін қажетті тексерулерден өте алмады, және осындай маңызды және әсерлі шара үшін қажетті деңгейге де жетпеді. Пікірталас пен талқылаудың болмауына сәйкес, конференция келіссөздері де жабық есіктердің артында өтті, ал Демократтардың қатысуына тыйым салынды» делінген. 2007 жылдың 28 ақпанында сенатор Дэниел Акака (D-HI) 2007 жылғы Жеке куәлікті күшейту туралы заң жобасын ұсынды, ол Нағыз ID заңын жоюға және мемлекеттік қатысумен реттеудің икемділігін қамтамасыз ететін, бұрынғы Intelligence Reform and Terrorism Prevention Act заңының тиектерін қайта жаңартуға бағытталған. Заң жобасын жеті Демократ және Республикалық сенатор қолдады. Комитет отырыстары өтті, бірақ заң жобасы алға жылбады. 2007 жылдың 16 ақпанында Демократтардың өкілі Том Аллен (D-ME) ұқсас заң жобасын ұсынды, оны 41 демократ қолдады. Бұл заң жобасы да қабылданбады. 2007 жылдың 13 ақпанында сенатор Сьюзан Коллинз (R-ME) ұсынған, төрт серіктеспен бірге жасалған заң жобасы штаттардың Нағыз ID заңын орындау мерзімін ұзартуға мүмкіндік берген болар еді. 2009 жылдың 15 маусымында сенатор Дэниел Акака PASS ID заңын ұсынды, ол Нағыз ID заңын құжаттарды шығарушы органмен және ортақ деректер базасымен тексеру міндеті сияқты, кейбір шараларды шектен тыс деп санайтын ұқсас заңмен алмастыруды көздеді. Заң жобасы Ішкі қауіпсіздік және үкіметтік істер комитетінде қарастырылды, бірақ одан әрі алға жылбады.
Мемлекеттік заң шығарушылар
Көптеген штаттық заң шығарушылар нақты ID актісіне күшті қарсылық көрсетті, бірақ жылдар өткен соң штаттар оны орындауға мәжбүр болды. 2007 жылдың 16 ақпанында Юта штатының заң шығару органы бірауыздан Real ID актісіне қарсы резолюция қабылдады. Резолюцияда Real ID «жеке адамның бостандығы, еркін нарық және шектеулі үкімет принциптеріне қайшы» және «егер идентификацияның құны – доллар есебінде, жеке өмірдің және бостандықтың жоғалуы – идентификация қамтамасыз ететін қауіпсіздіктен артық болса, идентификацияға негізделген қауіпсіздікті «қабатты» қауіпсіздік жүйесінің бөлігі ретінде ақтау мүмкін емес» делінген. Аляска, Аризона, Арканзас, Колорадо, Джорджия, Гавайи, Айдахо, Иллинойс, Луизиана, Мичиган, Миннесота, Миссури, Монтана, Небраска, Невада, Нью-Гэмпшир, Солтүстік Дакота, Оклахома, Пенсильвания, Оңтүстік Каролина, Теннесси, Вирджиния және Вашингтон штаттары Майн және Юта штаттарымен бірге Real ID актісіне қарсы заң қабылдады. Осыған ұқсас резолюциялар Колумбия округінде, Кентукки, Луизиана, Мэриленд, Массачусетс, Нью-Йорк, Огайо, Орегон, Род-Айленд, Техас, Вермонт, Батыс Вирджиния, Висконсин және Вайоминг штаттарында да ұсынылды. 2009 жылдың 16 сәуірінде Миссури өкілдер палатасы 83 дауысқа 69 және 3 қалыс дауыспен штаттың Real ID актісін орындауына тыйым салатын заң жобасын қабылдады. 2009 жылдың 13 мамырында Миссури Сенаты заң жобасын 43-0 дауыспен бірауыздан мақұлдады. Миссури штатының губернаторы Джей Никсон бұл заңға 2009 жылдың 13 шілдесінде қол қойды. Бұл заң кейін 2017 жылы күшін жойды. Аляска да 2017 жылы Real ID-ге қарсы заңын жойды. 2012 жылы Флорида заң шығару сессиясында Real ID-ге қарсы ХБ 109 және Сенаттағы оның серігі S 220 заң жобалары енгізілді. «Флорида жүргізуші куәлігін қорғау актісі» деп аталған бұл заң федералдық талаптардың бірнеше ережелерін тоқтатуды және үкіметтік деректер базасынан АҚШ азаматтарының құжаттарын жоюды талап ететін еді. Алайда, бұл заң жобасы 2012 жылдың 9 наурызында Көлік және автомобиль жолдары қауіпсіздігі жөніндегі кіші комитетінде қабылданбады.
Конституциялық негіздеме
Кейбір сыншылар Нақты ID актісі АҚШ Конституциясының Оныншы түзетуін бұзады деп мәлімдеді, себебі федералды заңнама Оныншы түзету шарттарына сәйкес штаттардың құзыретіне жататын мәселеге қатысты. ACLU-ның атқарушы директоры Энтони Ромеро былай деді: «Нақты ID – бұл штаттардың билігіне қатысты Конституцияның 10-шы түзетуін бұзатын, штаттардың екі егемендігін жоятын және әрбір америкалықтың жеке ақпаратын біріктіретін, баршамызды жеке басын ұрлаушыларға осал қалдыратын қаржыландырылмаған міндеттеме». Бұрынғы республикалық конгрессмен Боб Барр 2008 жылдың ақпан айындағы мақаласында: «Нақты ID актісіне сәйкес жеке куәлігі жоқ адам ешбір федералды ғимаратқа, немесе оның конгрессменінің немесе сенаторының кеңсесіне, немесе АҚШ Капитолийіне кіре алмайды. Бұл адамның Бірінші түзетуде кепілденген жиналыс өткізу және үкіметке шағымдану құқығынан айырылуына әкеп соғады» деп жазды. DHS Нақты ID актісін іске асыру жөніндегі соңғы ережесінде осы ереженің жоба нұсқасына қатысты пікір білдірушілер көтерген бірқатар конституциялық мәселелерді талқылады. DHS Нақты ID актісін іске асыру азаматтардың конституциялық құқықтарын бұзуға әкеледі деген пікірді нақты жоққа шығарды. Оныншы түзетуде штаттардың конституциялық құқықтарын бұзу туралы мәселеге қатысты, DHS ережесі бұл мәселені бірқатар жеке пікір білдірушілер мен кейбір штаттар көтергенін мойындады. DHS ережесі Оныншы түзетуге қатысты аргументті тікелей жоққа шығаруға тырыспады, бірақ DHS өзіне Нақты ID актісі арқылы берілген өкілеттіктер шегінде әрекет ететінін және Нақты ID актісін іске асыру жөніндегі жұмыстарды штаттармен тығыз байланыста жүргізіп жатқанын мәлімдеді. 2008 жылдың 17 наурызында адвокаттар АҚШ Жоғарғы Сотына «Мексикамен шекараның бір бөлігінде кедергі орнатуға байланысты хатшының он тоғыз федералды заңнан және оларға қатысты барлық штаттық және жергілікті заң талаптарынан бас тарту туралы шешіміне конституциялық шағымдарын қарау» үшін өтініш берді. Олар сот қарауына мүмкіндік болмауы заң шығару билігін конституциялық емес жолмен тапсыру болып табылады ма және «бас тарту өкілеттігін беру» Конституцияның 1-бабында белгіленген талаптарды бұзады ма деп сұрады. 2008 жылдың 17 сәуірінде конгресс мүшелерінің 14 өкілі, табиғатты қорғау, дін және американдық аборигендер ұйымдарының әртүрлі коалициясы, сондай-ақ 28 заң профессоры мен конституциялық құқық сарапшылары өтінішке қолдау білдіретін көптеген хаттар жолдады. 2008 жылдың 23 маусымында Жоғарғы Сот бұл өтінішті қабылдамады.
Құпиялылық
Көптеген жеке өмірге құқық қорғаушылар жеке адамдар туралы құпиялы ақпараттың көп көлемін электрондық түрде сақтайтын ұлттық жүйені құру арқылы, «Нақты куәлік туралы» заң мұндай деректердің ұрлану мүмкіндігін арттырып, жеке басты ұрлау қаупін күшейтеді деп айыптады. Буш әкімшілігі, DHS-тің «Нақты куәлік туралы» заңды іске асыру жөніндегі соңғы ережесінде, осы заңда және ережеде белгіленген құпия жеке деректерді өңдеу және осы міндетті орындау үшін қызметкерлерді тарту қағидалары, мұндай деректерді рұқсатсыз пайдалану мен ұрлауға қарсы жеткілікті қорғаныспен қамтамасыз етеді деп мәлімдеді. «Нақты куәлік туралы» заңды қолдаушылар, мысалы консервативті саясатты зерттеу орталығы Heritage Foundation, бұл сынды мемлекеттердің заң бойынша тек біреудің жеке басын растаған кезде ғана деректерді бөлісуге рұқсат етілетініне сәйкес жоққа шығарды. Ішкі қауіпсіздік департаментіне құпиялылық мәселелері бойынша кеңес беру үшін құрылған Деректердің құпиялылығы мен сақталуын қорғау жөніндегі консультативтік комитет 2007 жылдың 7 мамырында штаттық жүргізуші куәліктерін стандартизациялау бойынша Ішкі қауіпсіздік департаментінің ұсынылған ережелері туралы мәлімдеме жасады. Комитет «Бұл мәселелер жеткілікті түрде қарастырылмағандықтан, комитет келесі пікірлердің «Нақты куәлік» немесе ережелерді іске асырылатын немесе орынды деп мақұлдауды білдірмейтінін маңызды деп санайды» және «Бұл мәселелер жеке адамның құпиялылығына қауіп төндіреді және түзетілмесе, «Нақты куәлік туралы» заңның мақсаттарына зиян келтіруі мүмкін» деді.
Жынысы
Шын ID заңы штаттар мен аумақтарды әрбір жүргізуші куәлігі мен жеке куәлігінде жеке тұлғаның жынысын көрсетуді талап етеді. Тіркелген жынысты өзгерту талаптары әр юрисдикция бойынша әртүрлі болды, қарапайым өтініштен бастап сот шешімі сияқты қосымша құжаттар немесе операция жасалғанын растайтын дәлелдерге дейін. Кейбір ғалымдар жеке куәлігінде гендерлік белгілердің болуын сынады, олардың адамның кім екенін анықтауда тиімсіздігіне немесе трансгендер адамдардың жеке өміріне қатысты алаңдаушылықтарына тоқталды.
Паналау және депортация
Көптеген иммигранттар мен азаматтық құқық қорғаушылары, "Нақты ID" заңындағы дәлелді стандарттарға және паналау істеріндегі иммиграциялық қызметкерлердің дискрециялық өкілеттігіне қатысты өзгерістердің көптеген заңды паналау іздеушілердің паналау алуына кедеріс келтіретінін білдірді. Мысалы, ғалымдар "Нақты ID" заңының пана іздеушілерді "сенімсіз" деп тану үшін өтініш берушілердің мәлімдемелеріндегі қайшылықтарға көбірек мән беруін, сондай-ақ қосымша растау талаптары бойынша дискрециялық өкілеттік беруін, бұл қудалауға байланысты туындаған психологиялық және басқа да жарақаттардың куәліктерге әсер ету мүмкіндігін ескермейтінін атап көрсетті. Сонымен қатар, 2005 жылғы LCCR ұйымдық демеушілікпен шығарылған "Civil Rights Monitor" басылымында былай делінген: "Заң жобасында паналау стандарттарына өзгерістер енгізілді, LCCR пікірінше, бұл көптеген заңды паналау іздеушілердің АҚШ-та қауіпті баспана табуына кедеріс келтіреді. Бұл өзгерістер иммиграциялық шенеуніктерге паналау туралы өтінішті растау үшін нақты дәлелдерді талап етуге кең өкілеттік берді, дәлелдерді алу мүмкіндігіне қарамастан, сондай-ақ "мінез-құлық" сияқты субъективті факторларға негізделген өтініштерді қабылдамауға мүмкіндік берді. Сынаушылар мұндай паналау шектеулерін терроризмге қарсы күрес заңы ретінде ұсынылып жатқан заңға енгізудің себебін түсіндіру қиын екенін айтты, өйткені терроризмге күдіктілерге паналау немесе басқа да иммиграциялық артықшылықтар беруге тыйым салынған". Сол сияқты, кейбір иммиграциялық және адам құқықтарын қорғау ұйымдары "Нақты ID" заңының "террористік қызмет" деген анықтамасын тым кең деп бағалады, бұл лайықты өтініш берушілердің АҚШ-та паналау немесе босқын мәртебесін алуына кедеріс келтіруі мүмкін. 2007 жылдың қараша айында Human Rights Watch ұйымы жасаған есепте бұл сын бұрынғы бала-әскерлерге қатысты айтылды, олар қарулы топқа қатысу үшін күштеп және заңсыз жұмылдырылған.
Қоршаған орта
2020 жылы Шынайы жеке куәлік туралы заңның шекаралық тосқауылдар құрылысына кедергі келтіретін заңдарды күштен шығару бөлімі шекаралық аймақтың табиғи және мәдени ортасына кері әсер етті. Мысалы, Аризона штатындағы Орган құбырлары кактустарының ұлттық ескерткішіндегі Китобаквито бұлағында осы мәселе көрінді. Бұл Сонора шөліндегі сенімді жер үсті су көздерінің бірі және құрып кету қаупі төнген сонота балығы мен сонора сазгүлінің мекені. Бұлақ және оның төңірегіндегі жерлер Хиа Чед О’Одхам және Тохоно О’Одхам халықтары үшін де қасиетті. Шекаралық тосқауылдар құрылысының салдарынан 2020 жылдың наурызынан бастап су ағыны күрт азайды, бұл мәдени ландшафтқа және суға тәуелді шөлдегі басқа да жануарлар мен өсімдіктерге, сондай-ақ құрып кету қаупі төнген екі түрге қауіп тудырды.