Кіріспе
Исламды уағыздау немесе дінге шақыру
Дауа (دعوة, , сондай-ақ дава, даава, давах немесе даква) – адамдарды ислам дініне шақыру амалы. Көпше түрі – даʿуат (دَعْوات) немесе даʿауат (دَعَوات).
Этимология
Дауа сөзбе-сөз "шақыруға шақыру" немесе "қонаққа шақыру" дегенді білдіреді. Грамматикалық тұрғыдан алғанда, бұл сөз үш түбірлі dʕw (د ع و) етістігінің тұқымдас сөзі болып табылады, ол әртүрлі мағыналарда "шақыру" немесе "қонаққа шақыру" дегенді білдіреді. Дін қызметкері ретінде немесе ерікті түрде қоғамдық жұмыстарға қатысатын мұсылман ALA (داعي, көпше түрі ALA دعاة) деп аталады. Даи – адамдарды диалог және басқа да тәсілдер арқылы Исламды түсінуге және қабылдауға шақыратын адам. Оны Ислам дініне, намазға және Ислам өмір салтына шақыратын миссионер деп қарастыруға болады.
Ертедегі ислам
Дауа термині Құранда басқа да мағыналарға ие. Мысалы, 30-шы сүренің 25-ші аятында ол, қиямет күні өлгендерді тірілуге шақыруды білдіреді. Құранда қолданылғанда, бұл термин әдетте Алланың Өзінің қалауынша өмір сүруге шақыруын көрсетеді. Осылайша, Исламның алғашқы ғасырларында қолданылғанда, ол көбінесе осы хабарламаны білдірген және кейде шариғат пен дінмен мағынасы жақын қолданылған. Дауа, сондай-ақ мұсылман бауырларды өмірінің барлық саласындағы ізгілікке ұмтылуға белсенді түрде шақыру міндеті ретінде де сипатталады, бұл анықтама қазіргі ислами ой-пікірінде маңызды орын алады.
Мұхаммедтің дәуірінде
625 жылы әл-Раджи жорығы кезінде Мұхаммед түрлі тайпаларға миссионерлерді жіберді. Кейбір адамдар Мұхаммедке исламды үйрету үшін оларға нұсқаушылар жіберуін сұрады. Осы жорықта сегіз миссионер қаза тапты. Содан кейін, 625 жылы шілдеде Бір Маона жорығы кезінде Мұхаммед Бану Әмір тайпасының өтінішімен миссионерлерді жіберді, бірақ Халид ибн Суфянның Мұхаммедтің ізбасарларымен өлтірілуіне кек ретінде мұсылмандар қайтадан өлтірілді. Мұхаммед Халид ибн Уәлидті Бану Джадхима тайпасын исламға шақыру үшін жіберді. Бұл туралы сүнни хадистерінде айтылған. Мусаб ибн Умайр 621 жылы қыркүйекте алғашқы мұсылман елшісі болды. Ол Ясрибке (қазіргі Медина) ислам дінінің негіздерін үйрету және халыққа бағыт-бағдар беру үшін жіберілді.
Then during the Expedition of Bir Maona in July 625 Muhammad sent some missionaries at the request of some men from the Banu Amir tribe, but the Muslims were again killed in revenge for the assassination of Khalid bin Sufyan by Muhammad's followers. Muhammad sent Khalid ibn Walid to invite the Banu Jadhimah tribe to Islam. This is mentioned in the Sunni Hadith
Mus'ab ibn 'Umair was the first Muslim envoy in September 621. He was sent to Yathrib (now Medina) to teach the people the doctrines of Islam and give them guidance.
Мақсаты
Ислам теологиясында да’уаның мақсаты – мұсылмандар мен мұсылман емес адамдарды Құран мен Мұхаммедтің сүннетінде білдірілген Құдайға құлшылық етуді түсінуге шақыру және Мұхаммед туралы хабардар ету болып табылады. Да’уа – «Аллаға шақыру» – Мұхаммедтің Құранның хабарын адамзатқа таратуының бастапқы жолы еді. Мұхаммедтен кейін оның ізбасарлары мен үммет (мұсылман қауымы) осы міндетті өз мойнына алды.
Саясаттағы ықпал
Мұсылмандар оны өздерінің саяси теориясының бір бөлігіне айналдырды (дағуатты джиһадпен байланыстыру арқылы) және өмір салтына енгізді (саяси жоспарларында дағуат тұжырымдамасын қолдану арқылы). Жалпы алғанда, дағуат пен саясаттың өзара байланысы – мұсылман тарихы бойындағы тұрақты құбылыс, бірақ оның нақты көрінісі әр дәуірде әртүрлі болды.
Даналық
"Раббыңның жолына даналықпен және жақсы кеңеспен шақыр, және ең жақсы тәсілмен олармен пікір талас. Шындығында, Раббың кімнің Оның жолынан адасқанын және кімнің тура жолда екенін жақсы біледі". Дағуаттағы алдаудың классикалық мысалын түрмедегі Жүсіптің жағдайынан көруге болады, оған екі тұтқын өз түсдерін түсіндіруді сұрады. Бірі: "Мен өзімді шарап сығатынымды көрдім", - деді. Екіншісі: "Мен басымда нан алып келе жатқанымды және құстар одан жеп жатқанын көрдім", - деді. Олар: "Бізге осылардың мағынасын айтсаң, әрине сен ізгілердің бірісің деп санаймыз", - деді. Ол: "Сендерге келген тамақ туралы одан бұрын хабар беріп жүрдім. Бұл менің Раббым үйреткен нәрседен. Сендердің біреулерің әміршісіне шарап құяды, ал екіншің айқышқа тартылып, құстар оның басын жейді. Осы жағдай туралы сендер сұрап отырған нәрсе үкімге алынды", - деді.
Орналасқан жері
Дұрыс жерде дағуат жасау. Мысалы, Мұхаммедтің (ﷺ) заманында Сафа тауы хабарландырулар үшін пайдаланылған. Сондықтан Мұхаммед (ﷺ) өз ойын жеткізу үшін сол жерге барды. Ол сол жерді оның себебі – исламға шақырып отырған адамдарды білуі болды. Ол олардың мінез-құлқы мен сипаттарын білгендіктен, Сафа тауын таңдады. Ол таудың басына шығып, халыққа былай деді: "Әй, Құрайыш қалың тобы! Егер мен сендерге осы төбенің ар жағында әскер бар екенін айтсам, тыңдайсыздар ма?"
Дауах оқу-жаттығу семинарлары
Түрлі исламдық мекемелер да'илерді табысты да'уат жүргізуге дайындау үшін егжей-тегжейлі нұсқаулықтар, оқу курстары мен семинарлар ұсынады. Да'илерге физикалық семинарлар мен оқу сессиялары түрінде білім беріледі. Да'уатқа қатысты оқулар онлайн бейне сабақтар, вебинарлар, онлайн талқылау алаңдары, қолдау материалдары және тесттер түрінде де ұсынылады.
Қозғалыстар
Қазіргі заманғы да’уа қозғалыстары мақсаттары мен іс-әрекеттерінде әртүрлі. Мысалдар: Мұсылман бауырластығы жергілікті институттарды құру және әлеуметтік жобаларды қаржыландыру әдістемесіне баса назар аударды, бұл оған көптеген Таяу Шығыс елдеріндегі жау үкіметтерінің ондаған жылдар бойы басқыншылықтан аман қалуына көмектесті. Топ пен оның көптеген тармақтары әлі де халықтың қолдауын және билігін пайдалануда. "Джамаат-и Ислами" исламды өмірдің толыққанды жолы ретінде ұсынуға, сондай-ақ жергілікті институттарды құру және әлеуметтік жобаларды қаржыландыру әдістемесіне ерекше мән берді. "Таблиғи Джамаат" мұсылмандарды исламның негізгі амалдарына, мысалы, құлшылыққа қайтаруға тырысады. Олар мүшелерін уағыз айтуға және жақсы амалдардың артықшылықтарын үйретуге шақыру арқылы осы мақсатқа жетеді. Бұл қозғалыстың 20 мен 80 миллионға жуық жақтасы бар, және ол Үндістанда бастау алған болса да, қазір әлемдік деңгейде таралған. Ахмет Дидат христиандық poleмикаларды талқылаудағы еңбегі үшін мұсылман қауымында революциялық тұлға болған белгілі дебатшы еді. Көптеген мұсылман дебатшылары, танымал дебатшылардан бастап, жаппай да’уа науқандарын жүргізушілерге дейін, оның кітаптары мен бейнелерін анықтамалық материал ретінде пайдаланады. Закир Наик Ахмет Дидаттың шәкірті болды және ұстазының жолын жалғастырып, христиандық poleмикаларды талқылады және христиандармен сұрақ-жауап сессияларын өткізді. Закир Наик өзінің танымал "Peace TV" арнасы арқылы христиандық poleмикаларды мұсылмандық кең қауымға жеткізуімен ерекше көзге түседі. iERA – мұсылман және мұсылман емес зиялыларды дебатқа тартуға, жаңа мұсылмандарға көмектесуге, лекторыларды даярлауға және да’уа мәселелері бойынша ғылыми зерттеулер жүргізуге бағытталған, Лондон қаласындағы зерттеу институты. iERA-ны британдық ислам дінін қабылдаған Абдуррахим Грин (Энтони Грин) және Юсуф Чемберс құрған. Олар GORAP әдісін әзірледі: Алланың бірлігі, аян және пайғамбарлық. GORAP – да’уа әңгімелерін жүргізу және ислам хабарын кезең-кезеңмен жеткізудің құрылымы. Сингапурдың "Hikmah Times" газеті исламдық да’уа қозғалысының маңызды әсерін көрсетеді. Көптеген жергілікті/халықаралық ұйымдар бар (мысалы, "Hikmah Times"). "Мурабитун" әлемдік қозғалысы – Испаниядағы қозғалыс, ол әмірге адалдық серт беруді және исламдық алтын динарды зекет үшін валюта ретінде қайта жаңғыртуды жақтады. "Discover Islam Centre" 2005 жылы Канададан келген доктор Абдулла Хаким Квик құрған, Оңтүстік Африка Республикасы, Кейптаун қаласында орналасқан. Ислам хабарын барлық топтағы адамдарға жеткізу. Білім арқылы қоғамдық байланыстарды нығайту, ислам туралы қате түсініктерді жою. Мұсылман емес және жаңа мұсылмандарға исламның негіздерін үйренуге сабақтар ұсыну. "Uplift Dawah" – Сиэтл, Вашингтон штатында орналасқан, Сиэтл мен Африкадағы бөлімшелері бар, коммерциялық емес да’уа ұйымы. "Northwest Dawah Foundation" – Орегон штаты, Портленд қаласында орналасқан, Оңтүстік-Батыс Вашингтон және Орегон штаттарында қызмет ететін, коммерциялық емес да’уа ұйымы. "Al Furqaan Foundation" – Чикаго қаласында орналасқан, АҚШ-тағы серіктес да’уа ұйымдары арқылы Құранды таратуға бағытталған, коммерциялық емес да’уа ұйымы. "Youth Club" – коммерциялық емес, діни емес, саяси емес ұйым, ол жастарға ерекше мүмкіндіктер жасап, исламдық құндылықтарға сәйкес әлеуеттерін пайдалануға көмектеседі. 2011 жылы құрылғаннан бері "Youth Club" жастарды өз салаларында білікті ғана емес, сонымен қатар діни міндеттерін орындайтын және қоғамдық өмірге белсенді қатысатын жанға айналдыруға жұмыс істеп келеді. "Latino American Dawah Organization" – 1997 жылы испандық американдық қауымда исламды тарату үшін құрылған, халықтық ұйым. LADO өз еңбектерінде ислам Испаниясының тарихына жиі сілтеме жасайды. Әдістер нақты сенімдерге байланысты болуы мүмкін. Мысалы, исмаилилер арасында әл-Найсабуридің мінез-құлық кодексі дәйс ислам сөзін мұсылмандарға және мұсылман емес адамдарға таратуға тиіс құндылықтарды көрсетеді. Идрис Имад әл-Диннің еңбегі Ямандағы да’уа дәстүрлерінің жергілікті есебін ұсынады. Оның Низари-Муста’ли мұрагерлік дауы туралы есебі Таййибилердің ресми көзқарасын көрсетеді. Сол сияқты, батыс әлемінде ашық ауада сөйлеуге арналған қазіргі заманғы платформалар исламның әртүрлі ағымдары арасындағы дебаттарға мүмкіндік береді, Құраншылдар және Махди'исттік сенімдер, мысалы, Махдавия сияқты топтар арасындағы диалог туралы құжатталған деректер бар.
The Muslim Brotherhood has focused on a methodology of building grassroots institutions and funding welfare projects, which has helped it survive decades of repression under hostile governments in many Middle Eastern countries, with the group and its many offshoots still enjoying popular support and power. Jamaat e Islami has focused on presenting Islam as a complete way of life and on the methodology of building grassroots institutions and funding welfare projects. Tablighi Jamaat works on trying to bring the Muslims back to the fundamental practices of Islam such as worship; they do this by encouraging members to speak and to teach them the virtues of good actions. The movement has a following of between 20 and 80 million people and, though it originated in India, now has a global following. Ahmed Deedat was a notable debater who was a revolutionary figure among Muslims for his effort in debating Christian polemics. Many Muslim debaters from popular debaters to grassroots daʿwah campaigners use his books and videos as reference material. Zakir Naik was a student of Ahmed Deedat and followed in his teacher's footsteps by debating Christian polemics and by holding Q&A sessions with Christians. Zakir Naik is particularly notable for taking the effort of debating Christian polemics to the Muslim mainstream with his popular channel Peace TV. iERA is a research institute based in London which seeks to debate Muslim and non Muslim intellectuals, help new Muslims, train speakers and produce academic research papers on daʿwah issues. iERA was founded by Abdurraheem Green (Anthony Green) and Yusuf Chambers, British converts to Islam. It developed the GORAP method for daʿwah: God’s Oneness, Revelation and Prophethood. GORAP is a framework for holding daʿwah conversations and conveying the message of Islam in stages. Hikmah Times of Singapore there is a significant impact of the Islamic daʿwah movement. There are many local/international organisations (e. g. Hikmah Times). The Murabitun World Movement is a movement in Spain that advocates pledging allegiance to an emir and the revival of the Islamic gold dinar as currency for zakat. Discover Islam Centre established in Cape Town, South Africa, 2005 by Dr Abdullah Hakim Quick from Canada. Conveying the message of Islam to people of all walks of life. Building bridges in communities through knowledge, breaking down misconceptions about Islam. Offering classes to Non Muslims and New Muslims to learn more about the fundamentals of Islam. Uplift Dawah is a Dawah non profit based in Seattle, Washington with chapters in Seattle and Africa. Northwest Dawah Foundation is a daʿwah non profit based in Portland, Oregon with activities in Southwest Washington and Oregon. Al Furqaaan Foundation is a daʿwah non profit based in Chicago which focuses on distributing Qur'an through partner daʿwah organizations across the United States. Youth Club a non profit, non sectarian, non political organization, which provides a unique platform for the youth and provides them avenues to channel their potential in accordance with Islamic values. Since its inception in 2011, Youth Club is working to create well balanced individuals, who are not only skilled in their respective fields but also recognize and fulfil their religious obligations and participate actively in their communities. The Latino American Dawah Organization is a grassroots organization founded in 1997 to propagate Islam within the Hispanic American community. LADO frequently makes references to the history of Islamic Spain in their works. Methods may also depend upon specific creeds. For instance, among Ismailis, al Naysaburi's Code of Conduct depicts the values in which dais should spread the word of Islam to Muslims and non Muslims. Idris Imad al Din's work presents us with an indigenous account of the traditions of the daʿwa in Yaman. His account of the Nizari–Musta'li succession dispute reflects the official view of the Tayyibis. Similarly, modern day platforms designated for open air public speaking in the western world also provide platforms for debate between different denominations in Islam, with documented instances of dialogue being reported between demographics such as Quranists and Mahdi'ist based creeds such as Mahdavia.