Кіріспе

АҚШ-тың кейбір студенттері АҚШ-тан тыс елдерде білім алу мүмкіндігін пайдаланады. Бұл бастауыш, орта және жоғары білімнен кейінгі студенттерді қамтиды. Көптеген АҚШ студенттері бір немесе екі оқу семестрін шетелде өткізеді. Соңғы Institute of International Education Open Doors есебіне сәйкес, АҚШ студенттерінің көпшілігі қазір қысқа мерзімді шетелде оқу бағдарламаларын таңдайды. 2008–09 оқу жылында АҚШ студенттері ең көп таңдаған бес ел – Ұлыбритания, Италия, Испания, Франция және Қытай болды. 2008–2009 жылдары шетелде оқыған АҚШ студенттерінің жалпы саны 260 327-ге жетті, бұл өткен жылғы 262 416 студенттен 0,8% кем. 2011–2012 оқу жылында 283 332 АҚШ студенті шетелде оқуды жөн көрді, бұл 2008–2009 жылдармен салыстырғанда 0,9% өсімді көрсетті; алайда, шетелде білім алуды таңдаған АҚШ студенттері жоғары білім беру мекемелеріне қабылданған студенттердің барлық санының тек 1% құрайды. Open Doors есебі Халықаралық білім беру институтымен АҚШ Мемлекеттік департаментінің Білім және мәдениет істері бюросының қаржыландыруымен жыл сайын жарияланады. Дегенмен, есепте дәстүрлі емес бағыттарға баруға ниет білдірген АҚШ студенттерінің санының айтарлықтай өскені байқалды. Топ-25 бағыттың 15-і Батыс Еуропадан тыс жерлерде, ал 19-ы ағылшын тілі негізгі тіл болып табылмайтын елдерде орналасқан. Open Doors есебінің деректері кең ауқымды болғанымен, бұрынғы жылдық есептерге енгізілген барлық шетелде оқыған студенттер туралы мәліметтерді толығымен қамти алмайды. 2013 жылғы Open Doors жиі қойылатын сұрақтарында «АҚШ-та шетелде білім алу туралы сауалнамада кімдер есептеледі?» деген сұраққа жауап берілген: «Өз оқу орнында тіркелмеген және шетелде оқу курстарын оқыған студенттер, сондай-ақ АҚШ емес мекемелерде толық білім алу үшін шетелге оқуға түскен студенттер Open Doors есебіне енгізілмейді».

Тарих

Делавэр университеті 1920 жылдары АҚШ студенттері үшін алғашқы шетелде оқу бағдарламасын жасаған деп есептеледі. Бірнеше онжылдықтан кейін Делавэр университетінің профессоры, француз тілінің профессоры және Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагері Реймонд У. Киркбрайд университет президенті Уолтер С. Хулигеннен қолдау алды, ол студенттерді үшінші курста Францияда оқуға жіберді. UD бастапқыда Киркбрайдтің саяхатын қаржыландырудан бас тартты, содан кейін ол және Хулиген сол кездегі коммерция министрі Герберт Гувер және кәсіпкер Пьер С. Дюпонт сияқты белгілі қоғамдық және жеке тұлғалардан қолдау сұрады. Киркбрайд 1923 жылдың 7 шілдесінде сегіз студентпен бірге Францияның Нанси қаласында алты апталық қарқынды тіл курстарын өткізу үшін теңізге шықты, содан кейін Париждегі Сорбоннада оқуға кетті. «Шетелдегі оқу жоспары» (JYA) деп аталған Делавэрдің шетелдегі оқу жоспары сәтті деп танылды және Смит колледжі сияқты басқа АҚШ мекемелерімен қайталанды. 1948 жылы Еуропадағы соғыстан кейінгі жағдайлар мен жаңа университет президентінің басымдықтарының өзгеруіне байланысты Делавэрдің шетелдегі оқу жоспары тоқтатылды. Кейіннен ол қазіргі шетелде оқу бағдарламасы түрінде қайта жаңартылды. Студенттердің білімі мен шығындары негізінен жеке немесе отбасылық қаражаттардан, шетелдік үкіметтерден немесе шетелдегі демеушілерден түседі. АҚШ-қа келетін халықаралық студенттер ағынының төмендеуі АҚШ-қа 1,17 миллиард долларлық экономикалық залал келтірді.

Тенденция

Шетелде оқудың жалпы саны тұрақты болғанына қарамастан, 2008-2009 жылдары дәстүрлі емес бағыттарға баратын АҚШ студенттерінің саны айтарлықтай өсті. 25 ең ірі бағыттардың ішінде Аргентина, Чили, Дания, Нидерланды, Перу, Оңтүстік Африка және Оңтүстік Кореяға барушы студенттердің саны екі есе артты. Ең көп студент қабылдаған 25 елдің арасында Мексика (сол жылы H1N1 вирусының таралуы байқалды), Австрия және Үндістан екі таңбалы төмендеуді көрсетті. Төмендегі кесте 2007/08 және 2008/09 жылдары Халықаралық білім беру институтының мәліметтері бойынша академиялық кредиттер алуға тырысқан АҚШ студенттері үшін ең танымал 25 бағытты көрсетеді. NAFSA сайтында айтылғандай, "2013-2014 оқу жылында шетелде оқуға барған АҚШ студенттерінің саны 5,2 пайызға өсіп, 289 408 студенттен 304 467 студентке жетті. Бұл АҚШ жоғары білім орындарында оқыған барлық студенттердің шамамен 1,5 пайызын және АҚШ түлектерінің 10 пайызын құрайды. Жақында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, компаниялардың шамамен 40 пайызы халықаралық білікті қызметкерлердің жетіспеуіне байланысты халықаралық бизнес мүмкіндіктерін жіберіп алған. Тұтынушылардың 95 пайызы АҚШ-тан тыс жерде тұрғандықтан, біз жоғары білімнің осы маңызды аспектісін елемеуге құқығымыз жоқ". АҚШ студенттерінің нәсілдік/этникалық құрамы бойынша соңғы зерттеу нәтижелері төмендегі кестеде көрсетілген. Нәсіл/Этнос АҚШ жоғары білім орындарына түскен студенттер саны 2013–2014 жылдары АҚШ студенттері шетелде 2013–2014 жылдары Африкалық американдықтар немесе қара нәсілділер 17,7% 5,6% Азиялықтар/Тынық мұхиты аралдары 6,4% 7,7% Кавказдықтар 59,3% 74,3% Испандық/Латындық американдықтар 15,8% 8,3% Көпұлтты 2,9% 3,6% Американдық үндістер/Аляска тумалары 0,8% 0,5% Рейтинг Бағыт 2007/08 2008/09 2008/09 % Жалпы өзгеріс Әлемдік жалпы саны 262 416 260 327 100,0 −0,81 Ұлыбритания 33 333 31 342 12,0 −6,02 Италия 30 670 27 362 10,5 −10,83 Испания 25 212 24 169 9,3 −4,14 Франция 17 336 16 910 6,5 −2,55 Қытай 13 165 13 674 5,3 3,96 Австралия 11 042 11 140 4,3 0,97 Германия 8 253 8 330 3,2 0,98 Мексика 9 928 7 320 2,8 −26,39 Ирландия 6 881 6 858 2,6 −0,310 Коста-Рика 6 096 6 363 2,4 4,411 Жапония 5 710 5 784 2,2 1,312 Аргентина 4 109 4 705 1,8 14,513 Оңтүстік Африка 3 700 4 160 1,6 12,414 Чехия 3 417 3 664 1,4 7,215 Грекия 3 847 3 616 1,4 −6,016 Чили 2 739 3 503 1,3 27,917 Эквадор 2 814 2 859 1,1 1,618 Австрия 3 356 2 836 1,1 −15,519 Бразилия 2 723 2 777 1,1 2,020 Жаңа Зеландия 2 629 2 769 1,1 5,321 Үндістан 3 146 2 690 1,0 −14,522 Нидерланды 2 038 2 318 0,9 13,723 Дания 1 855 2 244 0,9 21,024 Перу 1 638 2 163 0,8 32,125 Оңтүстік Корея 1 597 2 062 0,8 29,1

Бағдарламалардың түрлері

2008-2009 жылдары АҚШ студенттерінің шетелде кредиттік білім алуға бару санының сәл төмендеуіне қарамастан, шетелде оқудың өсуі жалғасуы мүмкін. 1980 жылдардың соңынан бері АҚШ студенттерінің шетелге оқуға бару саны бес еседен астамға өсті, 50 000-нан кем студенттен 2008-2009 жылдары 260 000-нан астамға дейін. Бірақ, бұл көрсеткіштердің артында шетелде оқу бағдарламаларының түрлерінің көбеюі жатыр. Прованс американдық университетінің орталығынан Лилли Энгельдің сөзінше, қазіргі шетелде оқу бағдарламалары ұсынатын академиялық және мәдени тәжірибедегі маңызды айырмашылықтар бағдарлама түрлерін деңгейлік жүйеге негізделген классификациялау қажеттігін көрсетеді. “Frontiers: The Interdisciplinary Journal of Study Abroad” журналындағы мақаласында ол “бір айлық жазғы семестрді, минималды немесе тілдік білімі жоқ студенттерге арналған, ағылшын тіліндегі пәндерді, бірлескен тұрғын үйді және американдық бөлмелес достарды” бір жылдық бағдарламамен салыстырады, онда студенттер жоғары тілдік дағдыға ие болып, қабылдаушы отбасыда тұрып, жергілікті университет курстарына тікелей қатысады немесе кәсіби тағылымдамадан өтеді немесе қоғамдық қызметпен айналысады. Мотивация, өзара әрекеттесу және олардың екінші тілді дамытумен байланысын Маркет университетінің Тодд А. Эрнандес зерттеді. Тілді үйрену тұрғысынан алғанда, “шетелде оқу үйден оқығаннан жақсы” деген қарапайым болжамнан гөрі көбірек нәрсе бар. Бұл – жеке тұлғаның түрлі мүмкіндіктермен өзара әрекеттесуі, мәдениеттер арасында тіл мен идеялар алмасуы және әртүрлі әлеуметтік ортада орнатылған жеке қарым-қатынастар. Осы сипаттамалар шетелде оқу кезінде іске асырылғанда, көптеген зерттеушілер “осы тұрақты өзара әрекеттесу шетелде оқу контекстінде тілдік дағдыны жақсартуға ықпал ететінін” анықтады. Дегенмен, халықаралық білім беру саласында шетелде оқу бағдарламаларын жіктеудің жалпыға қабылданған әдісі табылмады. АҚШ студенттері бағдарлама демеушісі, оқу жоспары, құны, бағдарлама моделі, тілі және интеграция деңгейі сияқты факторлар бойынша ерекшеленетін шетелде оқу мүмкіндіктерінің кең ауқымынан таңдау жасай алады. АҚШ-та шетелде оқу біркелкі болмаса да, шетелде оқу бағдарламаларын (а) ұзақтығы, (б) бағдарлама моделі, (в) бағдарлама демеушісі бойынша топтастыруға болады.

Ұзақтығы

Студенттерге жыл бойы шетелде оқу бағдарламалары қолжетімді. Дегенмен, көпшілігі семестрлік немесе жазғы бағдарламаларға (37,3% және 35,8%) тіркеледі. 2000/01 оқу жылынан 2008/09 оқу жылына дейін АҚШ-тан шетелге оқуға кеткен студенттердің саны 100 000-нан астамға өскенімен, белгілі бір кезеңде шетелде оқитын студенттердің үлесі көбінесе тұрақты қалды. Алайда, оқу жылында 8 аптадан кем бағдарламаларға тіркелудің артуына байланысты, академиялық жылдық бағдарламаларға тіркелу санының бірте-бірте азаюы байқалды. Жұмыс істейтін және колледж студенттері үшін шетелде оқу бір аптаға дейін созылуы мүмкін. АҚШ студенттерінің шетелде оқу мерзімі (% жалпы санынан), 1999/00 – 2008/09
Оқу мерзімі 2000/01 2001/02 2002/03 2003/04 2004/05 2005/06 2006/07 2007/08 2008/09 Жазғы семестр 33,7 34,4 32,7 37,0 37,2 37,2 38,7 38,1 35,8 Бір семестр 38,5 39,0 40,3 38,1 37,5 36,9 36,3 35,5 37,3 8 апта немесе одан аз (оқу жылында) 7,4 7,3 9,4 8,9 8,0 9,5 9,8 11,0 11,7 Қаңтар семестрі 7,0 6,0 5,6 5,7 6,0 5,4 6,8 7,2 7,0 Академиялық жыл 7,3 7,8 6,7 6,0 6,0 5,3 4,3 4,1 4,1 Бір тоқсан 4,1 3,9 3,8 3,3 3,3 3,3 3,4 3,4 3,3 Екі тоқсан 0,6 0,5 0,4 0,5 1,3 0,9 0,5 0,6 0,5 Барлығы 154 168 160 920 174 629 191 321 205 983 223 534 241 791 262 416 260 327

Төрт негізгі бағдарламалық модель

Шетелде оқу бағдарламасының құрылымына қатысты төрт негізгі модель анықталды. Олар: (а) аралдық, (б) интеграцияланған, (в) гибридтік және (г) далалық зерттеу бағдарламалары. Аралдық – Аралдық бағдарламаға қатысатын студенттер оқу орталығында басқа американдық студенттермен бірге оқиды. Аралдық бағдарламалар әдетте АҚШ университеттері және/немесе үшінші тарап провайдерлерінің демеушілігінде болады, олар американдық студенттерді ескере отырып, оқу бағдарламасын әзірлейді. Интеграцияланған – Интеграцияланған бағдарламаға қатысатын студенттер қабылдау университетінде жергілікті студенттермен бірге тікелей курстарға тіркеледі. Бағдарлама ұйымдастырушылары курсқа тіркелу және тіл үйрету бойынша көмек сияқты қосымша қызметтер ұсынуы мүмкін. Гибридтік – Гибридтік бағдарламалар аралдық және интеграцияланған бағдарламалардың элементтерін қамтиды. Әдетте студенттер курстық жұмыстарының бір бөлігін қабылдау университетінде, ал қалғанын оқу орталығында оқиды. Гибридтік бағдарламалар Қытай және Марокко сияқты негізгі оқыту тілі ағылшын тілі емес елдерде кең таралған. Далалық негіздегі – Далалық зерттеу бағдарламалары академиялық сағаттар үшін дәстүрлі аралдық, интеграцияланған немесе гибридтік бағдарламаларға қарағанда еркін құрылымдалған. Әдетте бұл бағдарламалар тақырыптық бағыт, далалық зерттеулерге оқыту және тәуелсіз зерттеу жобасын қамтиды. SIT Study Abroad бағдарламалары көбінесе далалық негіздегі болып табылады.

Шетелде оқуды қаржыландыру

Шетелде оқу бағдарламасының құнына оқу ақысы және төлемдер, тұру және тамақтану, медициналық сақтандыру, паспорт және виза алымдары, сондай-ақ көлік шығындары кіреді, бірақ олармен ғана шектелмейді. АҚШ университеттері шетелде оқуды қаржыландыру саясаты бойынша әртүрлі болғанымен, шетелде оқығысы келетін АҚШ студенттеріне қаржылық көмек стипендиялар, үй университетінен берілетін гранттар, мемлекеттік студенттік несиелер және жеке студенттік несиелер түрінде ұсынылуы мүмкін. 1965 жылғы Жоғары білім туралы заңға 1992 жылы енгізілген түзетулер, VI ТАРАУ, SEC. 601-604 бойынша АҚШ-та студенттер өз үй институты бекіткен бағдарламаға қатысса және студенттің білім деңгейінің бір бөлігі ретінде шетелде оқу талап етілмесе, шетелде оқу үшін қаржылық көмек ала алады.

Федералды гранттар

Пелл гранты – Пелл гранты – мұқтаждыққа негізделген грант. Оған үміткер болу үшін, сіз күндізгі оқу бөлімінде толық уақытта оқитын және әр жыл сайын анықталатын лимиттен төмен күтілетін отбасылық үлесі (EFC) бар студент болуыңыз керек.

Федералдық қосымша білім беру мүмкіндіктері гранты – Бұл мұқтаждыққа негізделген грант ең көп қаржылық қиындыққа тап болған студенттерге беріледі. Студенттер әдетте SEOG грантын алу үшін федералды Пелл грантына лайықты болуы керек.

Федералды қарыздар

Федералды Стаффорд қарызы – Стаффорд қарызы студенттің атына ресімделеді және қаржылық жағдайына қарамастан, барлық студенттерге қолжетімді. Егер қарыз субсидияланған болса, студент оқу кезеңіндегі пайызды мемлекет төлейді. Егер қарыз субсидияланбаған болса, пайыздарды капиталдауға немесе оқу кезеңінде тоқсан сайын төлеуге мүмкіндік бар. Негізгі қарызды төлеу (субсидияланған және субсидияланбаған қарыздар үшін) студент кемінде жартылай уақыт (алты кредит) көлемінде оқуын жалғастырса, бітіргеннен кейін алты ай өткен соң басталады. Федералды Перкинс қарызы – Перкинс қарызы – ең қажетті студенттерге берілетін, төмен пайыздық (5 пайыз) қарыз. Бакалавр студенттері үшін ата-аналардың ПЛЮС қарыздары – Ата-аналар студенттің біліміне жұмсалатын толық шығынның, алынған басқа қаржылық көмектің сомасы шегерілгеннен кейінгі қалдығына дейін қарыз ала алады. ПЛЮС қарызына минималды кредиттік тексеру талап етіледі, сондықтан жақсы кредиттік тарих болуы қажет.

Федералды стипендиялар

Дэвид Л. Бореннің шетелде оқуға арналған студенттік стипендиялары – Ұлттық қауіпсіздік білім беру бағдарламасы (NSEP) АҚШ-тың ұлттық қауіпсіздігі үшін маңызды саналатын тілдер мен мәдениеттерді оқығысы келетін бакалавр студенттеріне стипендиялар ұсынады. Австралия, Австрия, Бельгия, Канада, Дания, Финляндия, Франция, Германия, Греция, Исландия, Ирландия, Италия, Люксембург, Нидерланды, Жаңа Зеландия, Норвегия, Португалия, Испания, Швеция, Швейцария және Ұлыбританияда оқыса, студенттер Борен стипендиясын алуға құқылы емес. Бенджамин А. Гилманның халықаралық стипендиясы – Егер сіз федералды Пелл грантын алсаңыз, Гилман стипендиясына үміткер бола аласыз.

Сын

2007 жылдың ортасында Нью-Йорк штатының бас прокуроры университеттер мен шетелде оқу ұйымдары арасындағы қарым-қатынасты зерттеуді бастады. Бас прокурор Эндрю М. Куомо кеңсесінің бұрынғы кеңесшісі Бенджамин Лоускидің сөзіне göre, зерттеу шетелде оқу ұйымдары ұсынатын ақшалай сыйлықтар мен басқа да жеңілдіктер студенттердің қайда оқуға баруы туралы шешімдерге әсер ететінін анықтауға бағытталған. Сынаушылар бұл тәжірибелердің сирек жарияланатынын және көбіне белгісіз екенін, олар шетелде оқу мүмкіндіктерін шектейтінін және студенттерге түсетін соңғы құнын арттыратынын мәлімдеді. Зерттеу «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған шетелде оқу ұйымдары колледждерге жеңілдіктер, тегін және субсидияланған саяхаттар, кеңесшілер кеңесіндегі төленбеген орындар, кеңсе қызметтеріне және маркетингтік жәрдемақыларға ұсыныс жасайтыны туралы ақпараттардан кейін жүргізілді. Кей жағдайларда жеңілдіктер университеттердің нақты бір ұйымның бағдарламасына жіберген студенттерінің санына байланысты. Лоуски сұраққа жауап бергенде, зерттеу оның кеңсесінің студенттік несие индустриясындағы ұқсас тәжірибелерді зерттеуінен туындағанын айтты. Зерттеу аясында Куомо кеңсесі 2007 жылдың тамызында шетелде оқудың бес ірі ұйымына сотқа шақыру қағаздарын жіберді. Ұйымдардың алғашқы тобына Батлер университетінің шетелде оқу институты, Американың шетелде оқу институты, Студенттердің халықаралық білім беру институты, Аркадия университетінің шетелде білім беру орталығы және Данияның шетелде оқу институты кірді. Алты айдан кейін ол Нью-Йорк штатының ішіндегі және сыртындағы ең үздік 15 колледжге сотқа шақыру қағаздарын немесе құжаттарды талап ету туралы өтініштер жіберді. Осы салаға ерекше назар аударғандықтан, NAFSA: Халықаралық білім беру қауымдастығы 2008 жылдың басында АҚШ университеттерінің шетелде оқу кеңселерін шешім қабылдауда ашық болуға және олардың саясаты студенттерге тікелей пайда әкелетінін көрсетуге шақыратын есеп дайындады. Куомоның зерттеуіне жауап ретінде, Шетелде білім беру форумы 2008 жылдың наурызында АҚШ университеттері, шетелде оқу ұйымдары және шетелдегі қабылдау мекемелері үшін «жол сілтеуші» болуға тырысатын этика кодексін жариялады. NAFSA есебінен айырмашылығы, Форум құжатында кең ауқымды этикалық принциптер мен егжей-тегжейлі нұсқаулар келтірілген. Ол, басқалармен қатар, АҚШ мекемелерінің қызметтер берушілер атынан атқарылған жұмыстар үшін сыйақылар мен консультациялық төлемдер сияқты төлемдерді есеп беру үшін арнайы процедуралары болуын; шетелде оқу бағдарламаларын таңдау туралы келісімдер мен критерийлер толық жариялануын; және кампус қызметкерлерінің шетелдегі бағдарламалық орындарға сапарларының мақсаттары мен параметрлері сапардан бұрын нақты белгіленсін деп ұсынады. Форум – 2001 жылы құрылған американдық және шетелдегі колледждер мен сыртқы ұйымдардың консорциумы, ол шетелде білім берудің жақсы тәжірибе стандарттарын құру үшін құрылған.

Артықшылықтары

Шетелде оқу арқылы студенттер өздерін және өз мәдениеттерін жақсырақ түсіне алады. Олар өз мәдениеттерінің элементтерін бейтарап бағалау қабілетін арттырады. Сондай-ақ, шетелде оқыған студенттер тек сондағы мәдениетті ғана емес, өз мәдениеттерін де бағалайтыны анықталды. Кейбіреулер шетелде оқу студенттер өз мәдениеттеріне оралғандағы өзгерістерге байланысты "мәдени шокқа кері" ұшырауы мүмкін дейді. Бұдан бөлек, студенттер үшін көпмәдениетті өзара әрекеттесу өмір бойына тегіс және табиғи бола түседі. Зерттеулер көрсеткендей, студенттердің 96%-ы өзіне сенімділік сезімін арттырса, 97%-ы есейіп, 98%-ы өз құндылықтарын анық түсінеді. Тағы бір зерттеуде әлеуметтік желілерді пайдалану және шетелде оқу бағдарламалары екінші тілді үйренуді едәуір жеңілдететіні анықталды. Коннектикут университетінің әлем тілдері білімінің доценті Мишель Бэк Facebook-тың шетелде оқу бағдарламасына қатысатын студенттердің екінші тілді меңгеруіне тигізетін оң әсерін зерттеді. Оның жұмысы көрсеткендей, шетелде оқуға дейін және кейін Facebook арқылы ана тілінде сөйлейтін адамдармен байланысқан студенттер, мақсатты тілде ұзақ мерзімді қарым-қатынас жасауды оңайырақ тапты – бұл олардың екінші тілді меңгеруін одан әрі жақсартты. Шетелде оқудың артықшылықтары туралы әңгімелерде көбінесе басқа мәдениетті тамашалаудың "романтикалық" жағына назар аударылса да, кейбір зерттеулер шетелде оқу тәжірибесі студенттерге нақты, оң нәтиже беретінін көрсетеді. 2006-2010 жылдар аралығында жүргізілген зерттеу көрсеткендей, колледж бітірушілердің орташа көрсеткіші бойынша 49%-ы бітіргеннен кейін бір жыл ішінде жұмыс таба алса, шетелде оқыған студенттердің 98%-ы бір жылдың ішінде жұмысқа орналасты. Шетелде оқыған студенттердің бастапқы жалақысы жалпы студенттерге қарағанда 25%-ға жоғары болды.